Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p154

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p154

Language
Sanskrit

v28.p154

151 pratītaḥ, yadi vā śudreṇa brāhmaṇyāṃ jātaścaṇḍālaḥ, 'bokkaso' varṇāntarabhedaḥ, tathā ca vṛddhāḥ"baṃbhanena saddīo jāto nisāutti vuccati, baṃbhanena vesīe jāto aṃbaṭṭhotti vuccati, tattha nisāeṇaṃ jo aṃbaṭṭīto jāto so bukkaso bhannati" iha ca kṣatriyagrahaṇāduttamajātayaḥ caṇḍālagrahaṇānīcajātayo bukkasagrahaṇācca saṅkīrṇajātaya upalakṣitāḥ, tato' mānuṣatvāduddhatyeti śeṣaḥ, 'kīṭa:' pratīta: 'pataṅgaḥ' śalabhaḥ, caḥ samuccaye, tatastako vā kunthūpipīlika'tti, caśabdasya luptanirdiṣṭatvāt kanthuḥ pipīlikā ca, bhavatīti sarvatra sambadhyate, śeṣatiryagbhedopalakṣaṇaṃ caitaditi sūtrārthaḥ || kimitthaṃ paryaṭantaste nirvidyante na vetyāhamū. (100) . evamāvaṭṭajoṇīsuṃ, pānino kammakidivasā|
nanibijjati saṃsāre, sabaḍhesu va khattiyā || mū. (101) kammasaṃgahi saṃmūḍhā, dukhiyā bahuveyaṇā|
amānusāsu joṇīsu, vinihammati pāṇiṇo|| vṛ.'evam' amunoktanyāyena āvartanam āvataḥ-parivartta iti yo'rtho, yuvanti-miśrībhavanti kārmaṇaśarīriṇa audārikādiśarīrairāsujantavo juṣante sevante tā iti vā yonayaḥ, āvartopalakṣitā yonayaḥ āvarttayonayaḥ tāsa, 'prāṇinaḥ' jantavaḥ, karmaṇā-uktarūpeṇa kilbiṣāḥadhamāḥ karmakilbiṣāḥ, prākṛtatvādvā pūrvāparanipātaḥ kilbiṣāṇi-kliṣṭatayā nikṛṣṭānyaśubhānubandhīni karmāṇi yeṣāṃ te kilbiṣakarmāṇaḥ, 'nanividyante' kadaitadvimuktiriti nodvijante, kva yā āvartayonayaḥ? ityāha-'saṃsāre' bhave, keṣviva ke na nirvidyante? ityāha-sarve cate arthyanta ityārthāśca-manojñaśabdādayo dhanakanakādayo vāsarvārthāsteṣviva 'kṣatriyāḥ' rājānaḥ, kimuktaṃ bhavati?-yathā manojñān śabdādīn bhuñjānānāṃ teṣāṃ tarṣo'bhivardhate, evaṃ tāsu tāsu yoniṣu punaḥ punarutpattyāṃ satyāṃ kalaṃkalībhākmanubhavatāmapi bhavābhinandinā prāṇināmiti, kathamanyathā na tatpratighātārthamudyacchayuriti bhāvaḥ | ___ pāṭhāntaraṃvā-'savvaṭṭhaiva khattiya'tti ivo bhitrakramaḥ, tataḥ sarvaiḥ śayanādibhirarthaḥ-prayojanamasyeti sarvārthaḥ kṣatriyaḥ, sa cārthādbhaṣṭarājyaḥ tadvat, tato yathā'sau na nirvidyate, arthātsarvārthān prārthayamānaḥ, tathaite'pi prāṇinaḥ sukhānyabhilaṣanto'nividyamānaśca, karmabhiḥ-jñānāvaraṇīyādibhiḥ, saṅgāḥ-sambandhāḥ karmasaṅgāstai:, yadvā karmāṇi-uktarūpāṇi tattakriyāviśeṣātmakāni vā, tathā sajyante'mīṣu jantava iti saṅgāḥ-śabdādayo'bhiṣvaṅgaviṣayāḥ, tataśca karmāṇi ca saṅgāśca karmasaṅgāḥ taiḥ sam iti bhṛśaṃ mūḍhāḥ-vaicittyamupāgatāḥ sammūḍhāḥ, 'duḥkham' asātātmakaṃ jātameṣāmiti dukhitāḥ, kadācittanmānasameva syādata āha-'bahuvedanāḥ' vahvayo vedanā:śarīravyathā yeṣāṃ te tathā, manuṣyāṇāmimāmānuṣyā na tathā'mānuṣyāḥ, tāsu-narakatiryagābhiyogyādidevadurgatisambandhinīṣu 'yoniṣu' abhihitarūpāsu “vinihanyante' viśeṣeṇa nipātyante, arthātkarmabhiḥ, ko'rthaḥ ?-na tata uttāraṃ labhante 'prāṇinaḥ' jantavaḥ, tadanena satyapyāvarte nirvedābhāvāt karmasaṃgasaṃmūḍhāḥ duḥkhahetunarakādigatyanuttaraṇena prāṇino manujatvaṃ na labhanta ityuktamiti sūtradvayārthaḥ | kathaṃ tahi tadavāptiḥ? ityāha
mū. (102) kammāṇaṃ tu pahāṇāe, ānupubbī kayāi u|

Linked texts (1)