Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p156

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p156

Language
Sanskrit

v28.p156

soccā neyāuyaṃ maggaṃ, bahave paribhassai ||
vṛ. 'āhacca' iti kadācitta 'śravaṇam' prakramāddharmākarṇanam, upalakṣaṇatvānmanuṣyatvaṃ ca labdhveti, api śabdasya gamyamānatvāt labdhvāpi avāpyāpi 'śraddhā' rucirūpā prakramāddharmmaviṣayaiva 'paramadurlabhā' atiśayadurāpā, kutaḥ punaḥ paramadurlabhatvamasyā ityāha-'śrutvā' ākarṇya nyāyena carati-pravarttate naiyāyikaḥ, nyāyopanna ityarthaḥ, taṃ 'mārgam' samyagdarśanādyātmakaṃ muktipathaṃ bahavaḥ naika eva, pariiti sarvaprakāraṃ 'bhassai' tti bhraśyanti cyavante prakramānnaiyāyikamārgādeva, yathā jamāliprabhṛtayo, yacca prāptamapyayaiti taccintāmaṇivat paramadurlabhameveti bhāvaḥ | ihaiva kecinnihnavavaktavyatāṃ vyākhyātavantaḥ, ucitaṃ caitadapyāsta (pyasti) iti sūtrārthaḥ || etattrayāvāptāvapi saṃyamavīryadurlabhatvamāha

suiṃ ca laddhuṃ ca, vīriyaṃ puna dullahaṃ | bahave royamāṇā'vi, no ya ṇaṃ paḍivajjai ||
vṛ. śrutiṃ caśabdānmanuṣyatvaṃ ca 'laddhuṃ 'ti prāgvallabdhvāpi, śraddhāṃ ca vīryaṃ prakravāt saṃyamaviṣayaṃ, punaḥ śabdasya viśeṣakatvādviśeṣeṇa durlabhaṃ yataḥ bahavaḥ naika eva rocamānā api na kevalaṃ prāptamanuṣyatvāḥ śṛṇvanto vetyapiśabdārthaḥ, śraddadhānā api, no ceti caśabdasyaivakārārthatvānnaiva 'ṇa'miti vākyālaṅkāre athavā 'ṇo ya ṇa'nti sūtratvānno etaṃ 'paḍivajjati 'tti tata eva pratipadyante cāritramohanīyakarmmodayataḥ, satyaki śreṇikādivanna kartumabhyupagacchantīti sūtrārthaḥ ||
mū. ( 106 ) mānusattami āyāo, jo dhammaṃ socca saddahe | tavassī vīriyaṃ laddhuṃ, suṃvaḍo niddhuṇe rayaṃ ||
sa
vṛ. 'mānuṣatve' manujatve 'āyātaḥ ' āgataḥ, vimuktaṃ bhavati ? - mānuṣatvaṃ prāpto ya ityanirdiṣṭasvarūpo ya eva kaściddharmaṃ śrutvā ' saddahe' tti śraddhatte - rocayate 'tapasvī' nidānādivirahitayā praśasyatapo'nvitaḥ, kathaṃ ? - 'vīryaṃ' saṃyamodyogaṃ labdhyā 'saṃvṛttaḥ ' sthagitasamastā śravaḥ, kimityāha- 'niddhuṇe'tti nirdhunoti - nitarāmapanayati rajyate anena svacchasphaṭikavacchuddhasvabhāvo'pyātmā'nyathātvamāpādyata iti rajaḥ - karmma badhyamānakaṃ baddhaṃ ca, tadapanayanācca muktiṃ prāpnotīti bhāvaḥ, ubhayatra lipsyamānasiddhau ce ti laṭ, iha ca śraddhānena samyaktvamuktaṃ, tena ca jñānamākṣiptaṃ, pradīpaprakāśayoriva yugapadutpādātattatayo:, tathā ca 'samyagdarśanajñānacāritrāṇi mokṣamārgaḥ' iti na virudhyata iti sūtrārthaḥ ||
itthamāmuṣmikaṃ muktiphalamuktam, idānīmihaiva phalamāhamū. ( 107 ) sohī ujjubhūyassa, dhammo suddhassa ciṭṭhati | nivvāṇaṃ paramaṃ jāi, ghayasitteva pāvae ||
vṛ. 'śuddhiḥ' kaṣāyakāluṣyāpagamo bhavatīti gamyate, 'ṛjubhūtasya' caturaṅgaprāptyā muktiṃ prati praguṇībhūtasya, tathā ca 'dharmmaḥ' kṣāntyādiḥ 'śuddhasya' śuddhiprāptasya 'tiṣṭhati' avicalitatayā''ste iti, aśuddhasya tu kadācitkaṣāyodayāttadvicalanamapi syādityāśayaḥ, , tadavasthitau ca‘nirvāṇaṃ' nirvṛtirnirvāṇaṃ svāsthyamityarthaḥ ‘paramaṃ' prakṛṣṭam ' egamāsapariyāe samaṇe vaṃtariyāṇaṃ teyallesaṃ vīīvayati' ityādyāgamenoktaṃ 'naivāsti rājarājasya tatsukha' mityādinā ca vācaka

Linked texts (1)