Uttarajjhayana v28.p158

v28.p158

yakṣāḥ, yānti vā tathāvidharddhisamudaye'pi kṣayamiti yakṣā, ūrdhvaṃ kalpeṣu tiṣṭhantīti uttareṇa sambandhaḥ, ‘uttarottarāḥ' uttarottaravimānavāsina: uttaro vā uparitanasthānavarttyattara:- pradhāno yeṣu mī uttarottara: 'mahāśuklā' atiśayojjvalatayā candrādityādayaḥ, ta iva 'dīpyamānāḥ ' prakāśamānāḥ, anena śarīrasampaduktā, sukhasampadamāha - 'manyamānā' manasi avadhārayantaḥ śabdādiviṣayāvāptisamutpannaratisāgarāvagāḍhatayā'tidīrghasthititayā vā, kim ? - na punaścavanam apunaścayavastam-adhastiryagādiṣūtpattyabhāvaṃ, yaduktaṃ ' manyamānā apunaścayava 'miti, tatroktameva hetuṃ sūtrakṛdāha-‘appiyā' ityādinā, 'appitāḥ' prākkṛtasukṛtena ḍhaukitā iva, keṣām ? - kāmyante-abhilaṣyante iti kāmā devānāṃ kāmā devakāmāā:-divyāṅganāṅgaraparśādaya:, 'kāmarūvaviuvviṇo'tti sūtratvātkāmarūpavikaraṇā-yatheṣṭarūpābhinirvarttanaśaktisamanvitāḥ, kurvvanti hi te uttaravaikriyāṇi samavasaraṇāgamanādiṣu tathā tatheti, ye'pi prayojanābhāvānna kurvvanti teṣāmapi śaktirastyevetyevamucyate, 'ūrdhvaṃ' kalpoparivarttiṣu graiveyakeṣvanuttaravimānakeṣu ca kalpeṣu saudharmmādiṣu yadi vā - ūrdhvam - uparikalpyante viśiṣṭapuṇyabhājāmavasthitiviṣayatayeti saudharmmādayā graiveyakādayaśca sarve'pi kalpā eva teṣu 'tiṣṭhanti ' āyuḥsthitimanupālayanti pūrvāṇi-varṣasaptatikoṭilakṣaṣaṭpañcāśatkoṭisahasraparimitāni bahūni jaghanyato'pi palyopamasthititvāt, tatrāpi ca teṣāmasaṅkhyeyānāmeva sambhavāt, evaṃ varṣaśatātyapi bahūni pūrvavarṣaśatāyuṣāmeva caraṇayogyatvena viśeṣato deśanaucityamiti khyāpanārthamitthamupanyāsa iti sūtrārthaḥ | tatkimeṣāmetāvadeva phalamityāśaṅkayāha

tattha ṭhiccā jahāṭhāṇaṃ, jakkhā āukkhae cuyā | uveṃti mānusaṃ joṇi, se dasaṃge'bhijāyāha ||
vṛ. 'tatra' teṣūktarūpotpattisthāneṣu 'sthitvā' ityāsitvā 'yathāsthānam' iti yadyasya svānuṣṭhānānurūpaṃ yadindrādipadaṃ tasmin yakṣāḥ 'āyuḥ kṣaye' svajīvitāvasāne 'cyutāḥ ' bhraṣṭāḥ 'uventi' tti upayanti manuṣāṇāmiyaṃ mānuṣī tāṃ 'yonim' utpattisthānaṃ, tatra ca 'se' iti sa sāvaśeṣakuśalakarmā kaścijjantuḥ daśāṅgāni bhogopakaraṇāni vakṣyamāṇānyasyeti daśāṅgaḥ abhijāyate, ekavacananirdeśastu visadṛśaśīlatayā kaściddaśāṅgaḥ kaścinnavāṅgādi rapi jāyata iti vaicitryasūcanārthaḥ, yadvā ' se' iti sūtratvāt teṣāṃ daśānāmaṅgānāṃ samāhāro daśāṅgī, prākṛtatvācca puṃsā nirdeśaḥ, 'abhijāyate' upabhogyatayā''bhimukhyenotpadyata iti sūtrārthaḥ || khittaṃ vatthu hirannaṃ ca, pasavo dāsaporusaṃ | cattāri kāmakhaṃdhāṇi, tattha se uvavajjai || mittavaṃ nāivaṃ hoi, uccāgotte ya vannavaṃ | appāyaṃke mahāpanne, abhijāya jaso bale ||

vṛ. 'kṣi nivāsagatyoḥ' kṣiyanti nivasantyasminniti kṣetraṃ - grāmārāmādi setuketūbhayātmakaṃ vā, tathā vasantyasminnitti vāstu-khātocchrito bhayātmakaṃ 'hiraṇyaṃ' suvarṇam, upalakṣaṇatvāt rūpyādi ca, 'paśavaḥ' aśvādayaḥ, dāsyate dīyate ebhya iti dāsāḥ-poṣyavargarūpāste ca porusaṃti-sūtratvātpauruṣeyaṃ ca-padātisamūhaḥ dāsapauruṣeyaṃ, ‘catvāraḥ' catu:saṅkhyā:, atra hi kṣetraṃ