Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p159

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p159

Language
Sanskrit

v28.p159

uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-3/107 vāstviti caiko hiraṇyamiti dvitīyaḥ paśava iti tṛtīyo dāsapauruṣeyamiti caturthaḥ, ete kimityāha-kāmyatvāt kāmā:- manojñaśabdādayaḥ, taddhetavaḥ skandhāḥ pudgalasamūhāḥ tataḥ kāmaskandhāḥ, yatra bhavantīti gamyate, prākṛtatvācca napuṃsakanirdeśaḥ, 'tatra' teṣu kuleṣu 'se' iti sa ‘upapadyate' jāyate | anena caikamaṅgamuktaṃ, śeṣāṇi tu navāṅganyāha-mitrāṇi - sahapāṃśukrīḍitādīni santyasyeti mitravān, jñātayaḥ - svajanāḥ santyasyeti jñātimān bhavati, uccaiḥlakṣmyādikṣaye'pi pūjyatayā gotraṃ - kulamasyetyuccairgotraḥ, caḥ samuccaye, varṇa:- śyāmādi, snigdhatvādiguṇaiḥ praśasyo'syeti varṇavān, 'alpātaṃka:' ātaṅkavirahito nīroga ityarthaḥ, mahatī prajñā'syeti mahāprajñaḥ - paṇḍitaḥ, 'abhijāta : ' vinītaḥ, sa hi sarvajanābhigamanīyo bhavati, durvinītastu śeṣaguṇānvito'pi na tatheti, ata eva ca 'jaso 'tti yaśasvī, tathā ca sati 'bale'tti balī kāryakāraṇaṃ prati sāmarthyavān, ubhayatra sūtratvānmatvarthīyalopaḥ, ekaiko'pi hi mitratvādiguṇastattatkāryābhinirvartanakṣamaḥ, kiṃ punaramī samuditā: ?, śarīrasāmarthyācceha balīti || tatkimevaṃvidha-guṇasampatsamanvitaṃ mānuṣatvameva tatphalamityāha

bhoccā mānussae bhoe, appaḍirūve ahāuyaṃ | puvi visuddhasaddhamme, kevalaṃ bohi bujjhiyā ||
vṛ. 'bhuktyā' āsevya 'mānuṣyakān' manuṣyasambandhina: bhujyanta iti bhogāḥ - manojñaśabdādayastān, avidyamānaṃ pratirūpamatiprakarṣavattvenānanyatulyameṣāmityapratirūpāḥ tān, ‘yathāyuḥ ' āyuṣo'natikrameṇa pūrvaṃ pūrvajanmaviśuddho nidānādirahitatvena 'saddharmma: (rmā)' śobhano dharmo'syeti viśuddhasaddharmā, kevalatvācca 'dharmādanic kevalā' diti ityanic bhavati, 'kevalām' alakaṅkāṃ 'bodhi' jinapraṇītadharmmaprāptilakṣaṇāṃ 'budhdhvā' anubhūya prāpyetiyāvat || tato'pi kimityāha

cauraṃgaṃ dullabhaṃ maccā, saṃjamaṃ paḍivajjiyā | tavasā dhutakammaṃse, siddhe bhavati sāsae ||
vṛ. caturṇāmaṅgānāṃ samāhāraścaturaṅgī tāmabhihitasvarūpāṃ 'durlabhā' duṣprāpāṃ 'matvā' jñātvā 'saṃyama' sarvasāvadyayogaviratirūpaṃ 'pratipadya' āsevya, 'tapasā' bāhyenāntareṇa ca dhutamapanītaṃ, kammaṃsitti - kārmmagranthikaparibhāṣā satkarmmāneneti dhutakarmāṃśaḥ, tadapanayanācca bandhādī - nāmapyarthato'panayanamuktameva, yadvā dhutāḥ karmmaṇo'ṃśā-bhāgā yena sa tathāvidhaḥ, kimityāha - siddho bhavati, sa ca kimājīvikamataparikalpitasiddhavat punarihaiti uta netyata āha-‘śāśvataḥ’ śaśvadbhavanāt, śaśvadbhavanaṃ ca punarbhavanibandhanakarmmabījātyantikocchedāt, tathā cāha
-
"dagdhe bīje yathā'tyantaṃ, prādurbhavati nāṃkuraḥ | karmmabīje tathā dagdhe, na rohati bhavāṃkuraḥ || "
iti, iha punastasyehāgamanakalpanamatimohavilasitaṃ tathā ca stutikṛt -"dagdhendhanaḥ punarupaiti bhavaṃ pramathya, nirvāṇamapyanavadhāritabhīruniṣṭhaḥ | muktaḥ svayaṃkṛtabhavaśca parārthaśūrastvacchā

Linked texts (1)