Uttarajjhayana v28.p187
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p187
- Language
- Sanskrit
v28.p187
uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-4 / 125 makāro'lākṣaṇikaḥ, tataścarāpramattaḥ pramādarahitaḥ, iha ca pramādaparihārāparihārayoraihikamudāharaṇaṃ vaṇigmahilā, tatra ca sampradāyaḥ
egā vaṇigamahilā pautthapatiyā sarīrasussūsāparā dāsabhayagakammakare nijanijabhiyogesu na niyojayati, na ya tesiṃ kālovavannaṃ jahicchaṃ āhāraṃ bharti vā deti, te savve naṭṭhā, kammaṃtaparihānīe vibhavaparihānī, āgato vāṇiyao evaṃmihaṃ passiūṇa pacchā tena nicchūḍhā | annaṃ tu pukkhaleṇaṃ sukeṇaṃ vareti, laddhā ya nena, tena tīse niyagā bhaṇṇaṃti-jai appāṇaṃ rakkhai tā parinemitti, tāeya muṇiyaparamatthāe duggayakannagāe souṃ niyagā bhaṇṇaṃti rakkhāmi (kkhihii)appagaṃ, sā tena vivāyā, gato vāṇijjeṇaṃ, sāvi dāsabhayagakammakarātīṇaṃ saṃdesaṃ dāraṃ tesi puvvāhikāikāle bhoyaṇaṃ dei, mahurāhiṃ ca vāyāhiṃ ucchāhei, bhaī ca tesiṃ akālaparihīnaṃ dei, na ya niyagasarīrasussūsāparā, evamappāṇaṃ rakkhaṃtīe bhattā uvāgao, so evaṃvihaṃ passiūṇa tuṭṭho, tena savvasāmiṇī kayā | itthaṃ tāvadihaiva guṇāyāpramādo doṣāya ca pramādaḥ āstāmanyajanmanītyabhiprāyeṇātraivaihikodāharaṇābhidhānamiti paribhāvanīyamiti sūtrārthaḥ ||
184
pramādamūlaṃ ca rāgadveṣāviti sopāyaṃ tatparihāramāha
mū. ( 126 ) muhaṃ muhaṃ mohaguṇe jayaṃtaṃ, anegaruvā samaṇaṃ caraṃtaṃ | phāsā phusaṃtī asamaṃjasaṃ ca, na tesu bhikkhū manasā pausse ||
vṛ. 'muhūrmuhuḥ' vāraṃ vāraṃ, satatapravṛttyupalakṣaṇametat, mohayati - jānānamapi jantumākulayati pravarttayati cānyatheheti mohaḥ tasya guṇāḥ mohaguṇāḥ - tadupakāriṇaḥ śabdādayaḥ, tān 'jayaṃtaṃ' abhibhavantaṃ, kimuktaṃ bhavati ? - avicchedatastajjayapravṛttaṃ yadvā kathañcinmohanīyātyantodayata ekadā taiḥ parājitamapi punaḥ punastajjayaṃ prati pravarttamānaṃ na tu tata eva vimuktasaṃyamodyogam, 'anekarūpāḥ' anekamiti - anekavidhaṃ paruṣaviṣamasaṃsthānādibhedaṃ rūpaṃ - svarūpameṣāmiti anekarūpāḥ, śramaṇaṃ carantaṃ prāgvat, 'phāsa 'tti spṛśanti svāni svānīndriyāṇi gṛhyamāṇatayā iti sparśāḥ śabdādayaste 'spṛśanti' gṛhyamāṇatayaiva sambandhanti, 'asamaṃjasam' ananukūlamiti kriyāviśeṣaṇametat, caśabdo'vadhāraṇe, asamañjasameva, athavā sparśanaviṣayā: -sparśāḥ spṛśanti, sparśopādānaṃ cāsyaiva durjyatvādyāpitvācca, na 'teṣu' sparśeṣu 'bhikṣuḥ ' muniḥ manasā upalakṣaṇatvācca vācā kāyena ca, yadvā'piśabdasya luptanirdiṣṭatvānmanasā'pi āstāṃ vācā kāyena vā 'padūse 'tti pradūṣyet pradiṣyādvā, kimuktaṃ bhavati ? - karkaśasaṃstārakādisparśādau hantopatāpitā vayameteyeti na cintayet naiva vā vadetpariharedvā tamiti ||
mū. ( 127) maṃdā ya phāsā bahulo bhaṇijjā, tahappagārasumaṇaṃ na kuṃjjā | rakkhejja kohaṃ vinaejja mānaṃ, māyaṃ na sevejja pahijja lohaṃ ||
vṛ. 'maṃdā ye 'ti sūtraṃ, tathā mandāyantīti mandā: - hitāhitavivekinamapi janamanyatāṃ nayantītikṛtvā, caśabdaḥ pūrvāpekṣayā samuccaye, sparśāḥ prāgvacchabdādayaḥ, bahūn lobhayantivimohayantīti bahulābhanīyā: 'anyatrāpī ti vacanāt karttaryanīyaḥ, anenātyākṣepakatvamuktaṃ, 'tahappagāresu 'tti apergamyamānatvāttathāprakāreṣvatibahulobhanīyeṣvapi mṛdusparśamadhurasādiṣu 'mana:' cittaṃ na kuryāt, athavā dhātūnāmanekārthatvānna niveśayet, yadvā saṅkalpātmakeva manaḥ,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit