Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p189

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p189

Language
Sanskrit

v28.p189

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-4/128 niyatakālamevotānyathetyāha-yāvaccharīrāt audārikātpañcaprakārādvā bhedaḥ-pṛthagbhāvaḥ śarīrabhedo, maraṇaṃ vimuktirvetiyāvad, anenehaiva samutthānaṃ kāmaprahāṇādi ca tattvataḥ, anyatra tu saṃvṛttimadityuktam, evaṃ ca kāsātmakasamyaktvāticāraparihārābhidhānataḥ samaktvaśuddhirveti sūtrārthaḥ || iti parisamāptau, bravīmīti pūrvavat, ukto'nugamaḥ, samprati nayā:, te ca pūrvavat||
adhyayanaṃ - 4 samāptam| muni dīparatnasāgareṇa saṃśodhitaṃ sampāditaṃ uttarādhyayanasūtre tṛtīyaṃ adhyayanaṃ saniyuktiḥ saṭīkaṃ samāptam
( adhyayanaṃ-5 akāmamaraṇaṃ vṛ.|| ukta caturthamadhyayanaṃ, sāmprataṃ pañcamamārabhyate, asya cāyamabhisambandhaḥ-anantarādhyayane-'kāṅket guṇān yāvaccharīrasya bheda'ityabhidadhatā maraṇaṃ yāvadapramādo'nuvarṇiṇataḥ, tato maraṇakāle'pyapramādo vidheyaḥ, sa ca maraṇavibhāgaparijñānata eva bhavati, tato hi bālamaraṇādi heyaṃ hīyate paṇḍitamaraṇādi copādeyamupādīyate, tathā ca tattvato'pramattatā jāyate, ityanena, sambandhenā''yātasyāsyādhyayanasyānuyogadvāracatuṣṭayamupavayaṃ tāvadyāvatrāmaniṣpannanikṣepe 'akāmamaraṇīyam' iti nāma, tatra ca kāmamaraṇapratipakṣo'kāmamaraṇam, ataḥ kāmānāṃ maraṇasya ca nikṣepaḥ kāryaḥ tatra kāmamaraṇayonikṣepaṃ pratipādayitumāha niyuktikṛtni.[ 208] kāmāṇa u nikkhevo cauvviho chavviho ya maraṇassa|
kāmā puvvuddiṭṭhā pagayamabhippeyakāmehaṃ|| vṛ.kāmyanta iti kāmāsteṣāṃ, tuḥ pūraṇe nikṣepaścaturvidhaḥ, ṣaḍvidhaśca maraṇasya, bhavatītyubhayatra gamyate, tatra kāmāḥ pūrvoddiṣṭāḥ pūrva-śrāmaṇyapūrvakanāmni daśavaikālikadvitīyādhyayane uddiṣṭāḥkathitāḥ, tatra teṣāmanekadhā varṇanāt, yairatra prakṛtaṃ tān darśayitumāha-'prakṛtam' adhikṛtam, 'abhipretakāmaiḥ' icchākāmairiti gāthārthaḥ || ṣaḍvidhaṃ maraṇamiti yaduktaṃ, tatra nāmasthāpane pratīte evetyanādṛtya śeṣacatuṣṭayamāha| anye tvatra nāmādiṣaḍvidhanikṣepoddeśābhidhāyinīmapi gāthāmadhīyate, tatra nāmasthāpane prāgvat, dravyādicatuṣṭayābhivyañjanāmarthamāhani.[209] davvamaraṇaṃ kusuṃbhāiesu bhāvi āukkhao muṇeyavvo|
ohe bhavatabbhavie manussabhavieṇa ahigāro|| vṛ.dravyasya maraṇaṃ dravyamaraṇaṃ, kusumbhādikeṣu, ādiśabdādinnādiparigraha:, yadyasya svakāryasādhanaṃprati samarthaṃ rūpaṃ tattasya jīvitamiti rūḍhaṃ, tadabhāvastu maraṇaṃ, tataśca kusumbhāde rañjānādi svakāryasāmarthya jīvitaṃ, tadabhāvastu maraṇaṃ, tathā caloke mṛtaṃ kusumbhakamarañjakaṃ, mṛtamannavyañjanamityādhupadiśyate, kṣetramaraṇaṃ tu yasmin kṣetre maraṇam-iṅginīmaraṇādi varṇyate kriyate vā, yadā vā tasya śasyādyutpattikṣamatvamupahanyate tadā tat kṣetramaraṇaṃ, kālamaraṇaṃ yasmin kāle maraṇamupavarṇyate kriyate vā, kālasya vā grahoparāgādinā vṛṣṭayādisvakāryākaraṇam, ete ca sugamatvāttattvato dravyamaraṇābhinnatvācca niyuktikṛtā pṛthag nokte, yattu nikṣepagāthāyāṃ ṣaḍvidha itivacanāt anayorbhedanābhidhānaṃ tadvivakṣitavastuvaiśiṣṭayadarśakaṃ, na hi tābhyāṃ vinā niyata

Linked texts (1)