Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p192

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p192

Language
Sanskrit

v28.p192

dravyāvadhimaraṇaṃ, sambhavati hi gṛhītojjhitānāmapi karmmadalikānāṃ punargrahaṇam, pariṇāmavaicitryād, evaṃ kṣetrādiṣvapi bhāvanīyaṃ | paścāddhenā''tyantikamaraṇamāha
ni. [216-2 ] emeva āiyaṃtiyamaraṇaṃ navi marai tāi puno ||
vṛ. 'evameva' avadhimaraṇavadātyantikamaraṇamapi dravyādibhedataḥ pañcavidhaṃ, viśeṣastvayam'nami marai tāi puno'tti apiśabdasyaivakārārthatvānnaiya tāni dravyādīni punabhriyate, idamuktaṃ bhavati-yāni narakādyāyuṣkatayā karmadalikānyanubhava mriyate mṛto vā na punastānyanubhūya mariṣyati, evaṃ kṣetrādiṣvapi vācyaṃ, trīṇyapi cāmūnyavīcyavadhyātyantikamaraṇāni pratyekaṃ pañcānāṃ dravyādīnāṃ nārakādigatibhedena caturvidhatvādviśatibhedānīti gāthārthaḥ || sāmprataṃ valanmaraṇamāhani. [ 217 ] saṃjamajogavisannā maraṃti je taṃ valāyamaraṇaṃ tu |
iṃdiyavisayavasagayā maraṃti je taṃ vasaṭṭaṃ tu ||
vṛ. saṃyamayogāḥ-saṃyamavyāpārāstaisteṣu vā viṣaṇṇāḥ saṃyamayogaviṣaṇṇā atiduścaraṃ tapaścaraṇamācaritumakṣamā: vrataṃ ca moktumaśaknuvantaḥ kathañcidasmākamito muktirastviti vicintayanto mriyante yattadbalatāṃ-saṃyamānnivarttamānānāṃ maraṇaṃ valanmaraṇaṃ, tuviśeṣaṇe, bhagnavratapariṇatīnāṃ vratināmevaitaditi viśeṣayati, anyeṣāṃ hi saṃyamayogānāmevāsambhavāt kathaṃ tadviṣādaḥ ? tadabhāve ca taditi | paścārddhena vaśārtamāha- indriyāṇāṃ cakṣurādīnāṃ viṣayā:- manojñarūpādaya indriyaviṣayāstadvaśaṃ gatā:-prāptā indriyaviṣayavaśagatāḥ snigdhadīpakalikā'valokanākulitapataṅgavat mriyante yattaddaśārttamaraṇaṃ, kathañcidravyaparyāyabhedādevamucyate, evaṃ pūrvatrāpi bhāvanīyaṃ, tuśabda eṣāmapyadhyavasānabhedato vaicitryakhyāpanārtha iti gāthārthaḥ | antaḥśalyamaraṇamāhani. [218 ] lajjāi gāraveṇa ya bahussuyamaeṇa vā'vi duccariaṃ | jenaṃ kahaṃti gurūṇaṃ na hu te ārāhagā huṃti || gāravapaṃkānibuḍḍā aiyāraṃ je parassa na kahaṃti | daṃsaṇanāṇacarite sasallamaraṇaṃ havai tesiṃ ||

vṛ. tatra 'lajjayā' anucitānuṣṭhānasaṃvaraṇā''tmikayā 'gauraveṇa ca' sātarddhirasagauravātmakena, mā bhūnmamālocanārhamācārāryamupasarpatastadvandvanādinā taduktatapo'nuṣṭhānāsevanena ca ṛddhirasasātābhāvasambhavaḥ iti, 'bahuśrutamadena vā' bahuśruto'haṃ tatkathamalpa śruto'yaṃ mama śalpamuddhariṣyati ?, kathaṃ cāhamasmai vandanādikaṃ dāsyāmi ? apabhrājanā hi iyaṃ mama ityabhimānena, apiḥ pūraṇe, ye gurukarmmāṇā 'na kathayanti' nālocayanti, keṣām ?, 'guruṇām' ālocanārhāṇāmācāryādīnāṃ, kiṃ tad ? –'duścaritaṃ' duranuṣṭhitam iti sambandhaḥ, 'nahu' naiva 'te' anantaramuktarūpā ārādhayanti-avikalatayā niṣpādayanti samyagdarśanādīni ityārādhakā bhavanti, tataḥ kimityāha-gauravaṃ paṅkaiva kāluṣyahetutayā tasmin nibuḍḍā - iti prākṛtatvānnimagnā iva nimagnāḥ toḍīkṛtatayā, lajjāmadayorapi prāgupādāne yadiha gauravasyaivopādānaṃ tadasyaivātiduṣṭatākhyāpanārtham, 'aticāram' aparādhaṃ ye 'parasya' ācāryādeḥ na kathayanti, kiṃviṣayam ? ityāha' darśanajñānacāritra' darśanajñānacāritraviṣayaṃ, tatra darśanaviṣayaṃ śaṅkādi jñānaviṣayaṃ kālātikramādi cāritraviṣayaṃ samityananupālanādi, śalyamiva śalyaṃ kālāntare'pyaniṣṭaphalavidhānaṃ

-

Linked texts (1)