Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p193

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p193

Language
Sanskrit

v28.p193

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-5/128 pratyavandhyatayā, saha tena saśalyaṃ tacca tanmaraṇaṃ ca saśalyamaraṇam-antaḥśalyamaraṇaṃ bhavati, 'teṣāṃ' gauravapaṅkamagnānāmiti gāthādvayārthaḥ | asyaivātyantaparīhāryatāṃ khyāpayan phalamāhani.[ 220] eyaṃ sasallamaraṇaṃ mariūṇa duraṃtaṃmi|
suiraṃ bhamaṃti jīvā dīhe saṃsārakaṃtāre|| vṛ. 'etad' uktasvarūpaṃ saśalyamaraṇaṃ yathā bhavati tathetyupaskāraḥ, subbyatyayādvā etenasaśalyamaraṇena 'mṛtvā'tyaktvā prāṇān, ke?-jīvā iti sambandhaḥ, kim?-'suciraṃ bhramanti' bahukālaṃ paryaṭanti, kva?-saṃsāra: kāntāramivātigahanatayā saṃsārakāntāra: tasminniti saṇṭaṅkaḥ, kīdṛśi? mahadbhayaṃ yasmin tanmahāmayaṃ tasmin, tathā duḥkhenāntaḥ--paryanto yasya taddurantaṃ tasmin, tathā 'dīrgha' anādau keṣāñcidaparyavasite ceti tat sarvathā parihartavyameveti bhāva iti gāthārthaḥ || ni.[ 221] mottuṃ akammabhūmaganaratirie suraṃgaṇe aneraie|
sesāṇaṃ jīvāṇaṃ tabbhavamaraṇaṃ tu kesiṃci|| vṛ. 'muktvā ' apahāya, kān?-'akammabhūmagaranatirie'tti sūtratvāt akarmabhūmijāśca te devagurūttarakurvādiṣūtpannatayā naratiyañcaśca akarmabhūmijanaratiryañcastān, teṣāṃ hi tadbhāvanantaraṃ deveṣvevotpādaḥ, tathā 'suragaṇāṃśca' suranikāyān, kimuktaṃ bhavati?-catunikāyavartino'pi devān, nirayo-narakaḥ tasmin bhavā nairayikāḥ, ihāpi caśabdānavṛttestāṃśca muktveti sambandhaḥ, teṣāṃ devānāṃ ca tadbhāvanantaraṃ tiryagmanuṣyeṣvevotpatteḥ, 'śeṣāṇām' etaduddharitānāṃ karmabhūmijanaratiraścāṃ 'jīvānāṃ' prāṇināṃ tadbhavamaraṇaṃ, teṣāmeva punastatrotpatteḥ, taddhi yasmin bhave varttate jantustadbhavayogyamevāyurbaddhvā punastatkṣayeṇa mriyamāṇasya bhavati, tuśabdasteṣāmapi saṅkhayeyavarṣāyuṣāmeveti viśeṣakhyāpakaḥ, asaṅkhayeyavarṣāyuṣāṃ hi yugaladhārmikatvādakarmabhūmijānāmiva deveṣvevotpādaḥ, teṣāmapi na sarveṣāṃ, kintu 'keṣāñcit' tadbhāvotpādānurūpamevāyuḥ karmopacinvatāmiti gāthārthaḥ || atrāntare pratyantareṣu 'mottūṇa ohimaraṇaṃ' ityādigāthā dṛśyate, na cāsyā bhāvārthaḥ samyagavabudhyate, nāpi cūrṇikṛtā'sau vyākhyāteti upekṣyate||
sampratibālapaṇḍitamiśramaraṇasvarūpamāhani.[ 222] avirayamaraṇaṃ bālaṃ maraṇaṃ virayāṇa paṃḍiyaṃ biṃti |
jāṇāhi bālapaṃḍiyamaraṇaṃ puna desavirayāṇaṃ || vṛ.viramaṇaṃ virataṃ-hiṃsā'nṛtāderuparamaṇaṃ na vidyate tad yeṣāṃ te'mī aviratāḥ teṣāṃ-mṛtisamaye'pi deśaviratimapratipadyamānānāṃ mithyādṛśāṃ samyagdaśāṃ vā maraṇamaviratamaraṇaṃ-bālamaraṇamiti bruvata iti sambandhaḥ, tathā 'viratānāṃ' sarvasāvadhanivṛttimabhyupagatānāṃ maraṇaṃ paṇḍita miti prakramātpaṇḍitamaraṇam, 'biti'tti bruvate tīrthakaragaṇadharādayaḥ, jānīhi bālapaṇḍitamaraṇa'miti miśramaraṇaṃ, punaḥśabdaḥ pūrvāpekṣayā viśeṣaṃ dyotayati, deśāt sarvaviṣayāpekṣayā sthūlaprāṇivyaparopaṇādeviratā deśaviratāsteṣāmiti gāthārthaḥ| evaṃ caraṇadvāreṇa bālādimaraṇatrayamabhidhāya jñānadvāreṇa chadmasthamaraṇakevalimaraṇe pratipādayitumāhani. [ 223] manapajjavohināṇī suamaināṇī maraṃti je samaṇā|
chaumatthamaraṇameyaṃ kevalimaraṇaṃ tu kevaliṇo||

Linked texts (1)