Uttarajjhayana v28.p200
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p200
- Language
- Sanskrit
v28.p200
adhyayanaṃ-5,[ni. 233] ihaiva praśastāpraśastamaraṇavibhāgamāhani.[ 234] egaṃtapasatthā tinni ittha maraṇā jinehi pannattā|
bhattaparinnā iṃginī pāuvagamanaṃ ca kamajiṭuṃ | vṛ.ekāntena niyamena praśastāni-ślāghāni 'trīṇi' trisaṅgyāni 'atra' eteṣvanantarābhihiteṣu maraṇeṣu maraṇāni 'jinaiḥ' kevalibhiḥ 'prajñaptāni' prarūpitāna, tānyevāha-bhaktaparijñā iṅginī 'pāuvagamanaṃ' ceti pādapopagamanaṃ ca, idamapi trayaṃ kimekarūpamityāha-krameṇa-paripāṭya jyeṣṭham-atiśayapraśasyaṃ kramajyeṣṭhaṃ yathottaraṃ pradhānamatibhāvaḥ| śeṣamaraṇānyapi yāni praśastāni teṣāmatraivāntarbhāvaḥ, itarāṇi kānicit kathañcit praśastāni, aparāṇi tu sarvathaivāpraśastānīti gāthārthaḥ | iha ca yenādhikārastadāhani.[ 235] itthaṃ puna ahigāro nāyavvo hoi maṇuamaraṇeṇaṃ|
muttuṃ akāmamaraṇaṃ sakāmamaraṇeṇa mariyavvaṃ || vṛ. atra' eteṣu maraṇeṣu, punaḥśabdo vākyopanyāsārthaḥ, adhikāro jñātavyo bhavati manujamaraṇena, kimuktaṃ bhavati?-manuṣyabhavasambhavinā paṇḍitamaraṇādinā, tānyeva pratyupadeśapravṛtteḥ | sampratyuktārthasaṃkṣepadvāreṇopadeśasarvasvamāha-muktvā'kāmamaraṇaṃ-bālamaraṇādyamapraśastaṃ 'sakāmamaraṇena' bhaktaparijñādinā praśastena martavyamiti gāthārthaḥ ||
gato nāmaniṣpannanikṣepaḥ, samprati sūtrānugame sūtraccārīṇayaṃ, taccedammū. (129) annavaṃsi mahohaṃsi, ege tarai duruttaraṃ|
tattha ege mahāpanne, imaṃ paṇhamudāhare|| va. aṇrṇo-jalaṃ vidyate yatrāsāvarṇavaḥ, arnaso lopaśceti vapratyayaḥ sakāralopaśca, sa ca dravyato jaladhirbhāvataśca saṃsāra: tasmin, kīdṛśi?-'mahoghaṃsi'tti mahānoghaḥ-pravāho dravyato jalasambandhī bhāvatastu bhavaparamparātmaka: prāṇināmatyantamākulīkaraṇahetuḥ carakādimatasamūho vā yasmin sa mahaughaḥ tasmin, mahattvaṃ cobhayatrāgādhatayā'daṣṭaparapāratayā ca mantavyaṃ, tatra _ 'eka' ityasahāyo rāgadveṣādisahabhāvavirahito gautamādirityarthaḥ, 'tarati' paraṃpāramāpnoti, tatkālapekṣayā vartamānanirdeśaḥ, 'duruttaraṃ'ti vibhaktivyatyayādduruttare-duḥkhenottarituṃ śakye, duruttaramiti kriyāviśeṣaṇaṃ vā, na hi yathā'sau tarati tathā'parairgurukarmabhiḥ sukhenaiva tīryate, ata eva eka iti, saṅkhyāvacano vā, eka eva-jinamatapratipannāḥ, na tu carakādimatākulitacetaso'nye tathā taritumīśata iti, 'tatre'ti gautamādau taraṇapravṛtte 'eka' iti tathāvidhatīrthakaranāmakarmodayādanuttarāvāptavibhūtiradvitīyaḥ, kimuktaṃ bhavati?-tīrthakaraḥ, sa hyeka eva bharate sambhavatīti, ‘mahāpanne'tti mahatī-nirāvaraṇatayā'parimāṇā prajñā-kevalajñānātmikā saṃvitta asyeti mahāprajñaḥ, sa kiṃ ityāha-'imam' anantaravakṣyamāṇaṃ hṛdi viparivartamānatayā pratyakṣaṃ prakramāttaraṇopāyaṃ, ‘paṭuṃ'ti spaṣṭam-asandigdhaṃ, paṭhyate ca ‘paṇhaṃ'ti pṛcchayata iti praśna-praṣṭavyārtharūpam 'udāhare'tti bhūte liṭ, tata udāhared-udāhṛtavān, paṭhyate ca-'annavaṃsi mahoghaṃsi ege tine duruttaraṃ'ti, atra subvyatyaye viśeṣaḥ, tataśca-arnavānmahaughādduruttarāt tīrṇa ivatīrṇaḥ-tīraprāpta itiyogaḥ, eko dhātikarmasāhityarahitaḥ, 'tatre'ti sadevamanujāyāṃ pariṣadi,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit