Uttarajjhayana v28.p205

v28.p205

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-5/138 saṃsparśataḥ śuṣyanihaiva kliśyati vināśaṃ cāpnoti, tathā'yamapyupacitamalaḥ āśukārikarmavaśata ihaiva janmani kliśyati vinaśyati ceti sūtrārthaḥ || amumevārthaṃ vyaktīkartumāhamū. (139) tao puṭṭho āyaṃkeṇa, gilāṇo paritappati|
pabhīo paralogassa kammānuppehī appaṇo | vṛ. 'tato'tti takaḥ tato vā daṇḍārambhaṇādhupājitamalataḥ spṛṣṭaḥ, kena ?- 'ātaṅkena' āśaghātinā śūlavisūcikādirogeṇa tattaduḥkhodayātmakena vā 'glāna' iti mando'pagataharṣo vā parīti-sarvaprakāraṃ tapyate, kimuktaṃ bhavati? -bahirantaśca khidyate, 'prabhīta' iti prakarṣaṇa trastaḥ, kutaḥ?, paralogassa'tti paralokāt, subvyatyayena pañcamyarthe ṣaṣṭhī, kimiti?-kriyata iti karma-kriyā tadanuprekṣata ityevaṃśīlaḥ, karmānuprekṣī, yata iti gamyate, kasya?-ātmanaḥ, sa hi hiṃsālīkabhāṣaṇādikāmātmaceṣṭāṃ cintayanna kiñcinmayā śubhamācaritaṃ, kintu sadaivājarāmaravacceṣṭitamiti cintayaṃścetasyātaṅkataśca tanāvapi khidyate, bhavatī hi viṣayākulitacetaso'pi prāyaḥ prāṇoparamasamaye'nutāpaḥ, tathā cāhu:"bhavitrī bhūtānāṃ pariṇatimanālocya niyatāṃ, purā yadyatkiñcidvihitamaśubhaṃ yauvanamadāt |
punaḥ pratyāsanne mahati paralokaikagamane, tadevaikaṃ puṃsāṃ vyathayati jarājīrṇavapuṣām ||" iti sūtrārthaḥ || amumevārthaṃ vyaktīkartumāhamū. ( 140) suyā me narae ṭhāṇā, asīlāṇaṃ ca jāgatī|
bālāṇaṃ kūrakammāṇaṃ, pagāḍhā jattha veyaṇā || vṛ. 'suya'tti śrutāni-ākarṇitāni 'me' iti mayā 'narake' sīmantakādināmni, kāni?'ṭhāṇā' iti liṅgavyatyayenotpattisthānāni ghaṭikālayādīni yeṣvatisaṃpīḍitāṅgā duḥkhamākṛṣyamāṇāḥ bahiniṣkrāmanti jantavaḥ, yadvā narake-ratnaprabhādinarakapṛthivyātmake sthānānisīmantakāpratiṣṭhānādīni kumbhīvaitaraṇyādīnivā, athavā sthānānisāgaropamādisthityātmakāni, tatkimiyatā'pi paritapyata ityata āha-'aśīlānām' avidyamānasadācārāṇā yā gatirnarakātmikā sā ca śruteti sambandhaḥ kīdṛśānām?-'bālānām' ajñānāṃ 'krūrakammaṇāṃ' hiṃstramṛṣābhāṣakādīnāṃ, kīdṛśī gatirityāha-pragāḍhā nāmātyutkaṭatayā nirantaratayā ca prakarṣavatyo 'yatra' yasyāṃ gatau vedyanta iti vedanā:-śītoṣṇaśālyalyāśleṣaṇādayaḥ, tadayamasyāśayaḥ-mamaivaṃvidhānuṣṭhānasyedṛśyeva gatiriti sūtrārthaḥ || tathāmū.(141) tatthovavāiyaṃ ṭhāṇaṃ, jahā me tamanussuyaṃ |
āhākammehiṃ gacchanto, so pacchā paritappati|| vṛ.'tatre'ti narakeṣu upapāte bhavamaupapātikaṃ sthānaṃ' sthiti: 'yathā' yena prakāreṇa, bhavatīti śeṣaḥ, 'me' mayā tadityanantaroktaparāmarśe 'anuśrutam' avadhāritaṃ, gurubhirucyamānamiti śeṣaḥ, aupapātikamiti ca bruvato'syāyamāśayaḥ-yadi garbhajatvaṃ bhavet bhavedapi tadavasthāyāṃ chedabhedādinārakaduḥkhāntaram, aupapātikatve tvantarmuhūrtānantarameva tathāvidhavedanodaya iti kutastadantarasambhavaḥ?, tathā ca-'āhākammehiṃ ti ādhānamādhākaraṇam, ātmaneti gamyate, tadupalakṣitāni karmāṇyādhākarmāṇi, taiḥ ādhākarmabhiḥ-svakṛtakarmabhiḥ, yadvā''rṣatvāt, ‘āheti' -