Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p211

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p211

Language
Sanskrit

v28.p211

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-5/156 bhedaṃ, ka ityāha-'bhikkhāe vā gihatthe va'tti prākṛtatvādvacanavyatyayena bhikṣāko vā gṛhastho vā bhāvato yataya evetiyāvat, ata evāha-'je' iti te śāntyā-upaśamena parinirvatāḥ-śītībhūtā vidhyātakaṣāyānalāḥ śāntiparinirvṛtāḥ, yadvā-ye kecana 'santi' vidyante parinirvṛtāḥ, atra ca devo vā syādityekavacanaprakrame'pi yadvavacanābhidhānaṃ tadyāptyārthaṃ, tato na ya eka eveśvarādyanugṛhītaḥ sa eva samyagdarśanādimānapi divaṃkrāmati kintu sarvo'pi ityuktaṃ bhavatīti sūtrārthaḥ || etaccākarṇya maraṇe'pi yathābhūtā mahātmāno bhavanti tathā''hamū.(157) tesiṃ succā sapujjāṇaṃ, saṃjayāṇaṃ vusīmao|
na saṃtasaṃti maraṇaṃte, sīlavaṃtā bahussuā| vṛ. teṣām' anantarābhihitasvarūpāṇāṃ bhāvabhikṣūṇāṃ śrutvā' ākaryoktarūpasthānāvāptimiti śeṣaḥ, kīdṛśām ? - 'satpūjyānāṃ' satāṃ pūjārhāṇāṃ, satī vā pūjā yeṣāṃ te satpūjāsteṣāṃ 'saṃyatānāṃ' saṃyamavatāṃ vusīmao'tti prāgvat, 'na saṃtrasyanti' nodvijante, kadā?-maraṇe maraṇena vā'nto maraṇāntarastasmin āvīcimaraṇopekṣayā vā'ntyamaraṇe, prākṛtatvācca paranipātaḥ, samupasthita iti śeṣaḥ, śīlavantaḥ' cāritriṇo bahuśrutā' vividhāgamaśravaṇāvadātīkṛtamatayaḥ, idamuktaṃ bhavati-ya evāviditadhārmikagatayo'nupārjitadharmāṇaśca ta eva maraṇādudvijante, yathākvāsmābhirmṛtvā gantavyamiti, upārjitadharmāṇastu dharmaphalamavagacchanto na kuto'pyudvijante, yathā-kvāsmābhirmṛtvā gantavyaṃ yaduktam
* "carito nirupakliṣṭo dharmo hi mayeti nirvṛtaḥ svasthaḥ|
maraṇādapi nodvijate kṛtakṛtyo'smīti dharmātmā|" iti sūtrārthaḥ || itthaṃ sakāmākāmamaraṇasvarūpamabhidhāya śiṣyopadeśamāhamū. (158) tuliyā visesamāyāya, dayādhammassa khaṃtie|
vippasīijja medhāvī, tahābhūeṇa appaṇā || vṛ. 'tolayitvā' parīkṣyātmānaṃ dhṛtidāḍharyādiguṇānvitamiti gamyate, 'viśeṣa' prakramādbhaktaparijñādikaṃ maraṇabhedam ‘ādāya' buddhā gṛhītvā'bhyupagamyetiyāvat, dayāpradhāno dharmo dayādharmo-daśavidhayatidharmarūpa: tasya sambandhinī yā kṣāntistayā, upalakṣatvāt mārdavādibhiśca, 'viprasīdet' viśeṣeṇa prasanno bhavet, na tu maraṇādudvijeteti bhāvaḥ, 'medhāvī' maryādāvartī 'tathābhūtena' upaśāntamohodayena, yadivā-yathaiva maraṇakālātprāganākulacetā abhūt maraṇakāle'pi tathaivāvasthitena tathābhūtenātmanā svayamayamaparakalpo'pi viprasīdet-kaṣāyapaṅkāpagamataḥ svacchatāṃ bhajet na tu kṛtadvādaśavarṣasaṃlekhanatathāvidhatapasvivannijāṃlībhaṅgādinā kaṣāyitāmavalambeta medhāvī, kiṃ kṛtvā?-tolayitvā bālamaraṇapaṇḍitamaraṇe, tataśca 'viśeṣa' bālamaraṇāt paṇḍitamaraṇasya viśiṣṭatvalakṣaṇamādāyagṛhītvā tathā dayādharmasyeti, caśabdasya gamyamānatvāt, dayādharmasya ca-yatidharmasya viśeṣa-śeṣadharmātiśāyitvala kṣaṇamādāyeti sambandhaḥ, kayā viprasīdet ? kṣātyā, tathābhūteneti niṣkaṣāyeṇātmanopalakṣita iti sūtrārthaḥ|| mū. (159) tao kāle abhippee, saḍḍī tālīsamaṃtie|
vinaejja lomaharisaṃ, bheyaṃ dehassa kaṃkhae |

Linked texts (1)