Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p220

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p220

Language
Sanskrit

v28.p220

bhaggo, so ya vijjākao uvabhogo naṭṭo, pacchā te gāmeyagā pralayībhūtavibhavā: parapesāīhiṃ dukkhāṇi anubhavaṃti, jati puṇa sā vijjā gahiyā hoṃtā tato bhaggevi ghaḍe puṇovi kareṃto |
evaṃ avijjānarā dukkhāṇi saṃbhūtāḥ kliśyante, nāgārjunīyāstu paṭhanti - "te savve dukkhamajjiyā' iha ca makāro'lākṣaṇikaḥ, arjitam upārjitaṃ duḥkhaṃ yaiste'rjitaduḥkhāḥ, prākṛtatvānniṣṭhāntasya paranipātaḥ, śeṣaṃ prāgvat, yadvā yāvanto 'vidyāpuruṣā' vidyāpradhānāḥ, puruṣāste sarve 'aduḥkhasambhavāḥ' avidyamānaduḥkhotpattayaḥ, amumevārthaṃ vyatirekeṇā-'mūḍhā' ajñānā''kulitamataya eva lupyante bahuśaḥ saṃsāre'nantaka iti, kākvā vā vyākhyeyaṃ, daśyante hi yānapātriṇa ihaiva mohādvayālupyamānāḥ, tathā ca vṛddhā: - jahā samudde vāṇiyā duvvāyāhayajāṇavattā disāmūḍhā khaṇeṇa aṃtojalagayapavvayamāsāeūṇa bhinnapoyā mahāvītikallolehiṃ vujjhamāṇā kummagamagarāīhiṃ viluppaṃti, evaṃ te'vi avijjā bahuso mūḍhā sārīramāṇasehiṃ mahādukkhehiṃ viluppantīti sūtrārthaḥ || yataścaivaṃ tato yatkṛtyaṃ tadāha

samakkhi paṃḍie tamhā, pāsa jāipahe bahū | appaṇā saccamesejjā, mittiṃ bhūehiṃ kappae |
vṛ. 'samīkṣya' ālocya 'paṇḍito' hitāhitavivekabhāk 'ta(ja) mha' tti yasmādevamavidyāvanto lupyante tasmāt, pāṭhāntarataśca tasmāt, samīkṣya medhāvī maryādāvartī, kiṃ tat samīkṣyetyāha-pāśā-atyantapāravaśyahetavaḥ kalatrādisambandhāsta eva tīvramohodayādihetutayā jātīnām-ekendriyādijātīnāṃ panthānaḥ- tatprāpakatvānmārgāḥ pāśajātipathāḥ tān 'bahūn' prabhūtān avidyāvatāṃ viluptihetūn, kimityāha-'ātmanā' svayaṃ na tu paroparodhādinā, sadbhayojīvādibhyo hitaḥ - samyag rakṣaṇaprarūpaṇādibhiḥ, satya:- saṃyamaḥ sadāmo vā tameṣayeta- gaveṣayeta, eṣayaṃśca satyaṃ kiṃ kuryād ityāha-‘maitrīṃ' mitrabhāvaṃ 'bhūteṣu' pṛthivyādiṣu jantuṣu 'kalpayet' kuryāt, paṭhyate vā-‘attaṭṭhā saccamesejjā' iha ca yasmādavidyāvanta: saṃsāre lupyante tasmāt“mayyeva nipatatvetajjagadduścaritaṃ hi yat |

---
matsucaritayogena, sa vai kalyāṇabhājanam ||” iti,
śākyādiparikalpitāvidyāparihāreṇātmārthameva, na tu parārthaṃ, satyameṣayed, aparakṛtasyāparatrāsaṅkramaṇena parārthānuṣṭhānasyānarthakatvād, anyat prāgvaditi sūtrārthaḥ || aparaṃ camū. (163) māyā piyā nhusā bhāyā, bhajjā puttā ya orasā | nālaṃ ta mama tāṇāya, luppaṃtassa sakammuṇā || eyama sapehāe, pāse samiyadaṃsaṇe |

chidaṃ gehiṃ sinehaṃ ca, na kaṃkhe puvvasaṃthavaṃ ||
vṛ. tatrādyasūtrapūrvārdhaṃ spaṣṭaṃ, navaraṃ snuṣā - vadhvaḥ, putrāśca urasi bhavā aurasāḥ svayamutpāditāḥ, āstāṃ jātaputrādayaḥ, kimityāha - 'nālaṃ' na samarthāḥ 'te' mātrādayo mā 'trāṇāya' rakṣaṇāya, kathaṃbhūtasya ? -'lupyamānasya' chidyamānasya, kena ? - 'svakarmmaṇā' svakṛtena jñānāvaraṇādinā, kimuktaṃ bhavati ? - svakarmmavihitāṃ bādhāmanubhavataḥ ete mātrādayo na trāṇāyeti, evamātmakamanantaroktamarthaṃ-vastu —sapehāe' tti prākṛtatvāt saṃprekṣayā samyagbuddhayā svaprekṣayā vā, 'pāse' tti

-

Linked texts (1)