Uttarajjhayana v28.p228
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p228
- Language
- Sanskrit
v28.p228
adhyayanaṃ-7,[ni. 248] ni.[ 248] āraṃbhe rasagiddhī duggatigamaṇaṃ ca paccavāo ya|
uvamā kayā urabbhe urabbhijjassa nijjuttī || vṛ. ārambhaṇaṃ ārambhaḥ-pṛthivyādhupamardaḥ, raseṣu-madhurādiṣu gṛddhi:-abhikāṅkṣā rasagṛddhiḥ, durgatigamanaṃ ca-narakatiryagādiṣu ca paryaṭanaṃ, pratyapāyaścehaiva śiraśchedādiḥ, vakṣyati hi “siraṃ chettūṇa bhujjati'tti śiraśchedādātaraudropagatasya durgatipāte duḥkhānubhavanādirupamā-sādṛśyopadarśanarūpā, prakramādebhirevārambhādibhirathaiḥ 'kṛtā' vihitā 'urabhre' urabhraviṣayā, idamuktaṃ bhavatisāmpratakṣiṇo hi viṣayāmiṣagṛdhnavastāṃstānārambhānārabhante, ārabhya copacitakarmabhiḥ kālaśaukarikādivadihaiva duḥkhamupalabhya narakādikāṃ kugatimāpnuvattītyurabhrodāharaṇatā ihopadaya̭te, kākiṇyādisāmadṛṣṭāntopalakṣaṇaṃ caitad, 'urabhrīyasya niyukti'riti nigamanametaditi gāthārthaḥ || ityavasito nāmaniṣpannanikṣepaḥ, samprati sūtrālāpakanipekṣāvasaraḥ, sa ca sūtre sati bhavatītyataḥ sūtrānugame sūtramuccāraṇīyaṃ, taccedammū.(179) jahā''esaṃ samuddissa, koi posejja elayaṃ|
oyaṇaṃ javasaṃ dejjā, posejjāvi saṃyagaṇe|| vṛ.'yathe'tyudāharaṇopanyāse, ādiśyate-ājñāpyate vividhavyāpāreṣu parijano'sminnāyāta ityādeśa:-abhyarhitaḥ prāhuṇakastaṃ samuddiśya' āśritya yathā'sau sameṣyati samāgataścainaṃ bhokṣyata iti kaścit' paralokāpāyanirapekṣaḥ ‘poṣayet' puṣṭaṃ kuryāt 'elakam' ūraṇakaṃ, kathamityāha'odanaṃ' bhaktaṃ, tadyogyaśeṣānnopalakṣaṇametat, 'yavasaṃ' mudgamāṣādi dadyāt' tadagrato ḍhaukayet, tata eva poṣayet, punarvacanamādarakhyāpanāya, apiḥ sambhāvane, sambhāvyata evaivaṃvidhaḥ ko'pi gurukarmeti, 'svakāṅgaṇe' svakīyagṛhāṅgaṇe, anyatra niyuktakā: kadācinaudanādi dāsyantīti svakāṅgaṇa ityuktaṃ, yadi vā 'posejjā visayaṃgaṇe'tti viśantyasmin viṣayo-gṛhaṃ tasyāṅgaṇaṃ viṣayāṅgaṇaṃ tasmin, athavā viṣayaṃ-rasalakṣaṇaṃ vacanavyatyayād viṣayānvā gaṇayan-saṃpradhārayan dharmanirapekṣa iti bhāvaḥ, ihodāharaṇaṃ sampradāyādavaseyaṃ, jahego ūraṇago pāhuṇayaṇimittaṃ posijjati, so pīṇiyasarīro suṇhātohaliddādikayaṃgarāgo kayakaṇṇacūlato kumāragā yataṃ nāṇāvihehiṃ kīlāvisesehiṃ kīlāveṃti, taṃ ca vacchago evaṃ lālijjamāṇaṃ daṭṭaṇa māūe neheṇa ya goviyaṃ dohaeṇa ya tayaṇukaṃpāe mukkamavi khīraṃ na pibati roseṇaṃ, tāe pucchio bhaṇati-ammo ! esa naṃdiyago savvehiṃ eehiṃ amhasāmisālehi aḍḍehiṃ javasajogāsaṇehiṃ taduvaogehiṃ ca alaṃkāravisesehiṃ alaṃkārito putta iva paripālijjati, ahaṃ tu maṃdabhaggo sukkāṇi taṇāṇi kāhevi labhāmi, tāṇivi na pajjattagāṇi, evaṃ pāṇiyaṃpi, na ya maṃ ko'vi lāleti | tāe bhaṇṇatti-putta! ni.[249] āuracinnāiṃ eyāī, jāiṃ carai naṃdio|
sukkattaṇehiṃ lāḍhāhi, eyaṃ dīhāulakkhaṇaṃ || vṛ. jahā āuro mariukāmo jaṃ maggati patthaṃ vā apatthaṃ vā taṃ dijjati se, evaṃ so naṃdito mārijjihiti jadā tadā pecchihisi, iti sūtrārthaḥ| tato'sau kīdṛśo jātaḥ? kiṃ ca kurute? 28/15
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit