Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p232

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p232

Language
Sanskrit

v28.p232

229 sadese savve aṃbā ucchādiyā | annayā assavāhaṇiyāe niggato saha amacceṇa, asseṇa avahario, asso dūraṃgaṃtūṇa parissaṃto ṭhito, egamivaṇasaṃḍe cūyacchāyāte amacceṇa vārijjamāno'vi niviṭṭho, tassa ya hetu aṃbāṇi paḍiyāṇi, so tāṇi parāmusati, pacchā agghāti, pacchā cakkhiuṃ nihati, amacco vārei, pacchā bhakkheuṃ mato| iti sūtrārthaḥ || mū.(190) evaṃ mānussagā kāmā, devakāmāṇa aṃtie|
sahassaguṇiyā bhujjo, āuṃkāmā ya divivyā|| vṛ. 'evaṃ' kākiṇyāmakasadṛśā manuṣyāṇāmamī mānuṣyakāḥ, gotrapratyayāntatvāt “gotracaraṇādvaji"ti vuña kāmāḥ' viṣayāḥ, ‘devakāmānā' devasambandhināṃ viṣayāṇām 'antike' samīpe, antikopādānaṃ ca dūre'navadhāraṇamapi syāditi, kimityevam ?, ata āha-'sahasraguṇitāḥ' sahasrestāḍitā 'bhūyaḥ' atiśayena bahu, bahūn vārānityarthaḥ, manuṣyāyu:kāmāpekṣayeti prakramaḥ, anenaiṣāmatibhūyastvaṃ sūcayan kārṣāpaṇasahasrarājyatulyatāmāha, 'āyuḥ' jīvitaṃ, kāmāśca-śabdādayaḥ, 'divviya'tti divi bhavā divyāḥ "dhuprāgapāgudakpratīco yadi"ti yat, ta eva divyakāḥ, iha cādau 'devakāmāṇa aṃtie'tti kāmamātropādāne'pi 'āuṃ kāmā ya divviya'tti āyuṣo'pyupādānaṃ tatratyaprabhāvādīnāmapi tadapekṣayaivaṃvidhatvakhyāpanārthaṃ, yadvā 'sūcanāt sūtra'miti pūrvatrāpyāyuṣaḥ sūcitatvādadoṣa iti sūtrārthaḥ || mū.(191) anegavāsānauyā, jā sā pannavao ṭhiī|
jāī jīyaṃti dummehā, jāṇa vāsasayāue | vṛ.anekāni-bahūni tāni cehāsaṅghayeyāni varṣāṇī-vatsarāṇi teṣāṃ nayutāni-saṅghayāviśepāṇi vapanayutānyanekāni ca tāni varṣanayutāni ca anekavarṣanayutāni “svaro'nyo'nyasya" iti prākṛtalakṣaṇāt sakārākādīrghatvam, evamanyatrāpi svarānyatvaṃ bhāvanīyaṃ, yadivā'nekāni varṣanayutāni yeṣu tānyanekavarṣanayutāni, ubhayatrārthāt palyopamasāgaropamāṇītiyāvat, nayutānayanopāyastvayam-caturaśītivarṣalakṣāḥ pūṅgi, tacca pūrvāṅgena guṇitaṃ pūrvaṃ, pūrvaṃ caturaśītilakṣāhataṃ nayutāṅgaṃ, nayutāṅgamapi caturaśītilakṣābhitāḍitaṃ nayutaṃ, kaivamucyata ityāha___ 'yā se'ti prajñāpaka: śiṣyān pratyevamāha-yā sā bhavatāmasmākaṃ ca pratītā, prakarṣeṇa jñāyate vastu satattvamanayeti prajñā-heyopādeyavivecikā buddhiḥ sā vidyate'syāsau prajñāvāna, atiśāyane matup' atiśayaścāsyā heyopādeyayoḥ hānopādānanibandhanatvamihābhimataṃ tataśca kriyāyā apyākṣiptatvāt, yadivā niścayanayamatena kriyārahitā prajñā'pyaprajñaiveti prajñayaiva kriyā''kṣipyate tataḥ prajñāvān jñānakriyāvānityuktaṃ bhavati, tasya prajñāvataḥ sthīyate'nayā'rthāt devabhava iti sthitiḥ-devāyuḥ, adhikṛtatvāt divyakāmāśca, tāni ca kīdṛśītyāha-yānyanekavarṣanayutāni divyasthiterdivyakāmānāṃ ca viṣayabhūtāni 'jīyante' hāryante, taddhetubhūtānuṣṭhānānāsevaneneti bhāvaḥ, pāṭhāntarato 'hārayanti vā,' ke te?-duṣṭā viparyayādidoṣaduṣṭatvena medhā-vastusvarūpāvadhāraṇaśaktireṣāṃ te durmedhasaḥ, viṣayairjitā jantava iti gamyate, kadā punastāni durmedhaso viṣayairjīyanta ityāha-ūne varṣaśatāyuṣi, anenāyuṣo'lpatvāt manuṣyakāmānāmapyalpatāmāha, yadivā prabhūte
hyāyuṣi pramādenaikadā hāritānyapi punarjīyeran, asmiṃstu saṃkṣiptāyuṣyekadā hāritāni hāritānyeva,

Linked texts (1)