Uttarajjhayana v28.p233
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p233
- Language
- Sanskrit
v28.p233
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-7/191 bhagavataśca vīrasya tīrthe prāyo nyūnavarṣaśatāyuṣa eva jantava itītthamupanyāsaḥ, ___ ayaṃ cātra bhāvārtha:-alpaṃ manuṣyāṇāmāyuviṣayāśceti kākaṇyāmraphalopamāḥ, devāyurdevakāmāścātiprabhūtatayā kārṣāpaṇasahasrarājyatulyāḥ, tato yathā dramako rājā ca kākaṇyāmraphalakṛte kārṣāpaṇasahasraṃ rājyaṃ ca hāritavān, evamete'pi durmedhaso'lpataramanuṣyāyuḥ kāmārthe prabhutān devāyuḥkāmān hārayantīti sūtrārthaḥ || samprati vyavahārodāharaṇamāhamū.(192) jahā ya tinni vaṇiyā, mūlaṃ dhettūṇa niggayā|
ego'ttha labhate lābhaṃ, ego mūlena āgao| vṛ.'yathā' iti prāgvat, 'ca:' pratipāditadṛṣṭāntāpekṣayā samuccaye, trayo 'vaṇijaḥ' pratītāḥ 'mūlaṃ' rāśi nīvimitiyāvat gṛhītvā 'nirgatāḥ' svasthānātsthānāntaraṃ prati prasthitāḥ, prāptāśca samīhitaṃ sthānaṃ, tatra ca gatānām, ‘eko' vaṇikkalākuśalaḥ 'atra' eteṣu madhye 'labhate' prāpnoti ‘lābhaṃ' viśiṣṭadravyopacayalakṣaṇam, 'eka:' teṣvevānyataro yastathā nātinipuṇo nāpyatyantānipuṇaḥ sa 'mūleṇe'ti mūladhanena yāvat gṛhānnītaṃ tāvataivopalakṣita: 'āgataḥ' svasthānaṃ prāpta iti sūtrārthaḥ | tathāmū.(193) ego mūlaṃpi hārittā, āgao tattha vāṇio|
vavahāre uvamā esā, evaṃ dhamme vijāṇaha|| vṛ. 'ekaḥ' anyatara: pramādaparo dyūtamadyādiṣvatyantamāsaktacetāḥ 'mūlamapi' uktarūpaṃ 'hāriyitvā' nāśayitvā 'āgataḥ' prāptaḥ svasthānamityupaskāraḥ, evaṃ sarvatrodāharaṇasūcāyāṃ sopaskāratā draṣṭavyā, 'tatra' teṣu madhye vaṇika eva vāṇijaḥ | atra ca sampradāyaḥ__ jahā egassa vāṇiyagassa tinni puttā, tena tesiṃ sahassaṃ sahassaṃ dinnaṃ kāhāvanāṇaṃ, bhaṇiyā ya-eeṇa vavahariūṇa ettieṇa kālena ejjāha, te taṃ mūlaṃ ghettūṇa niggayā saṇagarāto, pithappithesu paṭṭaṇesu ṭhiyā, tatthego bhoyaṇacchāyaṇavajjaṃ jūyamajjamaṃsavesāvasaṇavirahito vihīe vavaharamāṇo vipulalābhasamannito jāto, vitito puṇa mūlamavidavvaṃto lābhagaṃ bhoyaṇacchāyaṇamallālaṃkārādisu uvabhuṃjati, na ya accādareṇa vavaharati, tatito na kiṃci saṃvavaharati, kevalaṃ jayamajjamaṃsavesagaṃdhamallataṃbolasarīrakiyāsu appeṇeva kālena taṃ davvaṃ niṭṭhaviyaṃti, jahāvahikālassa sapuramāgayā| tattha jo chinnamūlo so savvassa asāmī jāto, pesae uvacarijjati, bitito gharavāvāre niutto bhattapānasaṃtuṭṭho na dāyavvabhottavvesu vavasāyati, tatito gharavittharassa sāmī jāto| keti puna kahaṃti-tinni vāṇiyagā patteyaṃ 2 vavaharaṃti, tatthego chinnamūlo pesattamuvagato, keṇa vā saṃvavahāraṃ kareu?, acchinnamūlo puṇaravivāṇijjāe bhavati, iyaro baṃdhusahito modae, esa diṭuṃto| __ samprati sūtramanusriyate-'vyavahāre' vyavahāraviṣayā 'upamā' sādṛśyaṃ 'eṣā' anantaroktā 'evaṃ' vakṣyamāṇanyāyena 'dharme' dharmaviṣayāmevopamā 'vijānīta' avabudhyadhvamiti sūtrārthaḥ | mū. (194) mānusuttaṃ bhave mūlaṃ, lābho devagaī bhave|
mūlaccheeṇa jīvāṇaṃ, naragatirikkhattaṇaṃ dhuvaṃ|| vṛ. 'mānuṣatvaṃ' manujatvaṃ bhavet' syāt mūlamiva mūlaṃ, svargāpavargātmakataduttarottaralā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit