Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p238

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p238

Language
Sanskrit

v28.p238

adhyayanaṃ-7,[ni. 249] mū.( 203) iha kāmāniyaṭṭassa, attaḍhe avarajjhati|
succā neyāuaṃmaggaṃ, jaṃ bhujjo paribhassati || vṛ. 'iha' iti manuṣyatve jinaśāsane vā, prāpta iti śeṣaḥ, kāmebhyo'nivṛttaḥ-anuparataḥ kāmānivṛttaḥ tasyātmano'rtha ātmārthaḥ-arthyamānatayā svargādi: 'aparādhyati' anekārthatvāddhātūnāṃ naśyati, yadvā-ātmamaivārtha ātmārthaḥ sa evāparādhyati, nānyaḥ kaścidātmavyatirikto'rthaḥ sāparādho bhavati, ubhayatra durgatigamaneneti bhāvaḥ | āha-viṣayavāñchāvirodhini jināgame sati kathaṃ kāmānivṛttisambhavaḥ?, ucyate, śrutvā' ākarṇya 'naiyāyikaṃ' nyāyopapanna 'mārga' samyagdarśanādikaṃ muktipaśaṃ yad 'bhūyaḥ' punarapi paribhraśyati, kāmānivṛttita iti śeṣaḥ, | ko'bhiprāyaḥ?-jināgamaśravaṇāt kāmanivṛttiṃ pratipanno'pi gurukarmatvāt pratipatati, ye tu śrutvāpi tadapratipannāḥ śravaṇaṃ ca yeṣāṃ nāsti te kāmānivṛtti evetibhāvaḥ|
yadvā-yadasau kāmānivṛttaḥ san śrutvā naiyāyikaṃ mārgaṃ bhūyaḥ paribhraśyati-mithyātvaṃ gacchati tadasyātmārtha eva gurukarmāparādhyati, anena mā bhūtkasyacinmūḍhasya siddhāntamadhītyāpyutpathaprasthitān vilokya siddhānta eva doṣ iti tadanaparādhitvamuktaṃ, paṭhyate ca-'patto neyāuyaṃti spaṣṭamiti sūtrārthaḥ || yastu kāmebhyo nivṛttastasya guṇamāhamū.(204) iha kāmā niyaṭṭassa, attadve nāvarajjhati|
pūtidehaniroheṇaṃ, bhave devetti me suyaṃ|| vṛ. iha kāmebhyo nivṛttaḥ kāmanivṛttiḥ tasyātmārtha:-svargādi: 'nāparādhyati' na bhraśyati, ātmalakṣaṇo vā'rtho na sāparādho bhavati, kiṃ punarevaṃ?, yataḥ-pūtiḥ kuthito dehaḥ-arthādaudārikaṃ śarīraṃ tasya nirodhaḥ-abhāvaḥ pūtidehanirodhaḥ tena 'bhavet' syāt, prakṛtatvāt kāmanivṛtto 'deva:' saudharmādinivāsī suraḥ, upalakṣaṇatvāt siddho vā, 'itī'tyetat mayā śrutam' ākarṇitaṃ, paramagurubhya iti gamyate, anena svargādyavāptiḥ ātmārthānaparādhe nimittamuktamiti sūtrārthaḥ | mū. ( 205) iḍḍī jutī jaso vanno, āuṃsuhamanuttare|
bhujjo jattha manussesuṃ, tattha se uvavajjati|| va.'ṛddhiḥ' kanakādisamudāyaḥ 'dyutiḥ' śarīrakāntiḥ 'yaśaḥ' parākramakṛtā prasiddhiḥ 'varṇaḥ' gāmbhīryādiguṇaiḥ ślāghā gaurādirvā 'āyuḥ' jīvitaṃ 'sukhaṃ' yathepsitaṃ viṣayā vāptāvālhādaḥ, na vidyate uttaraṃ-pradhānamasyādityanuttaram, idaṃ ca sarvatra yojyate, bhūyaḥ' puna:, devabhavāpekṣametata, tatrāpi hyanuttarāṇyevaitānyasya sambhavanti 'yatra' yeṣu 'manuṣyeṣu' manujeṣu 'tatra' teṣu 'se' tti so'thaśabdārtho vā, tato'nantaram ‘utpadyate' jāyata iti sūtrārthaḥ evaṃ kāmānivṛttyā yasyātmārtho'parādhyati sa bālaḥ itarastu paṇḍita ityarthāduktam || mū. ( 206) bālassa passa bālataṃ, ahammaṃ paḍivajiā|
ciccā dhammaṃ ahammiṭe, naraesūvavajjai|| vṛ. 'bālasya' ajñasya ‘paśya' avadhāraya 'bālatvam' ajñatvaṃ, kiṃ tadityāha-'adharma dharmavipakṣaṃ viṣayāsaktirūpaṃ 'pratipadya' abhyupagamya, paṭhyate ca-'paḍivajjiṇo'tti pratipādino'vaśyaṃpratipadyamānasya 'tyaktvā' apahāya'dharma' viṣayanivṛttirūpaṃ sadācāraṃ 'ahamiṭṭe'tti

Linked texts (1)