Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p243

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p243

Language
Sanskrit

v28.p243

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-8/210 mātṛpitrādayaḥ pūrvaśabdenocyante tatastaiḥ, upalakṣaṇatvādanyaiśca svajanadhanādibhiḥ saṃyogaḥsambandhaḥ pūrvasaṃyogastaṃ, tataḥ kimityāha-na sneham' abhiṣvaṅga kvacidvāhye'bhyantare vā vastuni 'kuvvijja'tti kurvīta, tathā ca ko guṇa ityāha-'asiṇeha'tti prākṛtatvādvisarjanīyalope'-- sneha:-avidyamānapratibandhaḥ, 'sinehakarehi'ti subbyatyayādapergamyamānatvācca snehakareṣvapisnehakaraṇaśīleṣvapi putrakalatrādiṣu, āstāmanyeṣvityapiśabdārthaḥ, 'doṣapadaiḥ' aparādhasthānaḥ 'mucyate' tyajyate, kimuktaṃ bhavati?-niraticāracāritro bhavati, amuktasneho hi kalavādyabhiṣvaṅgāt doṣapadamaticārarūpamāpnuyād, 'bhikṣu'riti sādhuḥ, pāṭhāntarataśca 'doṣapradoṣaiḥ' tatra doṣaiḥihaiva manastāpādibhiḥ pradopaiśca-paratra narakagatyādibhiriti sūtrārthaḥ || punaryadasau kṛtavāṃstadāhamū. (211) no nāṇaṃdasaṇasamaggo hiyanissesāe ya savvajīvāṇaṃ|
tesiṃ vimokkhaṇaḍāe bhāsae munivaro vigayamoho|| vṛ. 'to'tti tato'nantaraṃ, bhāṣate munivara iti sambandhaḥ, sa ca kīdṛg? -jñāyate'nena viśeṣā-- tmanā vastviti jñānaṃ, dṛśyate'nena sāmānyarūpeṇa vastviti darśanaṃ, tābhyāṃ prastāvāt kevalābhyā samagraḥ-samanvitaḥ, yadivā prākṛtatvātsamagre-paripūrṇe jñānadarśane yasyāsau samagrajñānadarśanaḥ, kimarthamasau bhāṣata ityāha- hiyaṇissesāe' iti sūtratvāt hitaḥ-pathyo bhāvā''rogyahetutvāt niḥśreyaso-mokṣaḥ, hitaścāsau niḥśreyasaśca hitaniḥśreyasastasmai, yadvā prākṛtatvādeva niśśeṣaṃsamastaṃ hitaṃ-samyagjñānādi, tasyaiva tattvato hitatvāt, tato niśśeṣaṃ ca taddhitaṃ ca niśśeṣahitaṃ tasmai, kathaṃ nāma niśśeṣahitāvāptiḥ syāditi, caśabdo bhinnakramaḥ, teṣāmityatra yojyate, keṣām?'sarvajīvānām' aśeṣaprāṇināṃ teṣāṃ' ca pañcaśatasaṅghayacaurāṇāṃ vimokṣaṇam-aṣṭavidhakarmaṇaḥ pṛthakkaraṇaṃ tadevārthaḥ-prayojanaṃ vimokṣaṇārthastasmai-tannimittaṃ, bhāṣate iti vartamānanirdeśaḥ prāgvata, yadvā-'bhavati sa nāmātītaḥ prāpto yo nāma vartamānatva' mitivacanāt tasyāpi tadā vartamānataiveti tatkālatvasya vivakṣitatvānna doṣaḥ, 'munivara:' munipradhānaḥ, vigato-vinaṣṭo moho yasya yasmādvā sa tāhā|
ihacavigatamohavacanena cāritramohanīyābhāvato yathākhyātacāritramukta| nanu ‘hiyanissesāe ya savvajīvāṇaṃ' tītyuktau 'tesiṃ vimokkhaṇaṭṭhāe' ityatīricyate, na, tānevoddiśyāsya bhagavataḥ pravṛttiriti pradhānatvāt punastadvimokṣaṇārthatā'bhidhānaṃ, dṛśyate hi-'brāhmaṇā āyatā vaśiṣṭho'pyāyāta' iti sāmānyoktāvapi punaḥ pradhānasyābhidhānamiti sūtrārthaḥ || yadasau bhāṣate tadāha... mū. ( 212) savvaṃ gaṃthaṃ kalahaṃ ca vippajahe tahāvihaṃ bhikkhū|
savvesu kāmajāesu pāsamāṇo na lippaī tāī| vṛ. 'sarvam' aśeṣaṃ 'granthaṃ' bāhyamābhyantaraṃ ca, tatra bāhyaṃ dhanādi, ābhyantaraṃ mithyātvādi kalahahetutvātkalaha:-krodhastaṃ, caśabdānmānādīṃśca, abhyantaragrantharūpatve'pi caiṣāṃ pṛthagupādānaṃ bahudoṣakhyāpanārthaṃ, vippajahe'tti viprajahyāt-parityajet 'tathāvidha miti karmabandhahetuṃ, na tu dharmopakaraṇamapītyabhiprāyaḥ, pāṭhāntarataśca-tathāvidho, 'bhikṣuḥ' yatistasyaivevaṃvidhadhārhatvādevamabhidhānam, anyoktyā vā ta evaivamucyante, tataśca kiṃ syādityāha-'sarveṣu' aśeṣeṣu 'kāmajāteṣu' manojñaśabdādīnāṃ prakāreṣu samūheṣu vā 'pāsamāṇo'tti paśyan prekṣamāṇo,

•

Linked texts (1)