Uttarajjhayana v28.p244
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p244
- Language
- Sanskrit
v28.p244
vipākakaṭukātmakaṃ tadviṣayaṃ doṣamiti gamyate, na 'lipyate' karmmaṇā nopadihyate, kāmadoṣajñasya teṣu prāyaḥ pravṛtterabhāvāditi bhāvaḥ, tāyate trāyate vā rakṣati durgaterātmānam ekendriyādiprāṇino vā'vaśyamiti tāyī trāyī veti sūtrārthaḥ | itthaṃ granthatyāgino guṇamabhidhāya vyatireke doṣamāhamū. (213 ) bhogāmisadosavisanne hiyanisseyasabuddhivoccatthe | bāle ya maṃdie mūḍhe bajjhai macchiyā va khelaṃmi ||
vṛ. bhujyanta iti bhogāḥ - manojñāḥ śabdādayaḥ te ca te āmiṣaṃ cātyantagṛddhihetutayā bhogāmiṣaṃ tadeva dūṣayatyātmānaṃ duḥkhalakṣaṇavikārakaraṇena bhogāmiṣadoṣastasmin viśeṣeṇa sanno - nimagno bhogāmiṣadoṣaviṣaṇṇaḥ, yadvā-bhogāmiṣasya doṣā bhogāmiṣadoṣāḥ te ca tadāsaktasya vicitra-śleśā apatyotpattau ca tatpālanopāyaparatayā vyākulatvādayastairviṣaṇṇo-viṣādaṃ gato bhogāmiṣadoṣaviṣaṇṇaḥ, āha ca-
"jayā ya kukkuḍuṃbassā, kutattīhiṃ vihammai | hatthīva baṃdhaṇe baddho, sa pacchā paritappai || 1|| puttadāraparikkinno, mohasaṃtāṇasaṃtato |
paṃkosano jahā nāgo, sa pacchā paritappati || 2|| " tti |
'hiyanissesabuddhivoccatthe 'tti hitaḥ - ekāntapathyo niḥśreyaso - mokṣaḥ anayoḥ karmadhāraye hitaniḥ śreyasaḥ, --yadvā hito-yathābhilāṣitaviṣayāvāptyā'bhyudayaḥ niḥśreyasaḥ sa eva tayordvandvaḥ, tataśca tatra tayorvā 'buddhiḥ' tatprāptyupāyaviṣayā matiḥ tasyāṃ viparyayavān sā vā viparyastā yasya sa hitani:śreyabuddhiviparyastaḥ viparyastahitaniḥ śreyasabuddhirvā, viparyastaśabdasya tu paranipātaḥ prāgvat, yadvā viparyastā hite niḥśeṣā buddhiryasya sa tathā, bālaśca-ajñaḥ 'maṃdie 'tti sūtratvānmando - dharmakāryakaraṇaṃ pratyanudyataḥ 'mūḍho' mohākulitamānasaḥ, sa evaṃvidhaḥ kimityāha'badhyate' śliṣyate'rthājjñānāvaraṇādikarmmaṇā makṣikeva 'khele' śleṣmaṇi, rajaseti gamyate, idamuktaṃ bhavati - yathā'sau tatsnigdhatāgandhādibhirākṛṣyamāṇā tatra majjati, magnā ca reṇvādinā badhyate, evaṃ janturapi bhogāmiṣe magnaḥ karmmaṇeti sūtrārthaḥ || nanu yadyevamamī bhogāḥ karmmabandhakāraṇaṃ kiṃ naitān sarve'pi jantastyajantītyāha
duppariccayā ime kāmā no sujahā adhīrapurisehiṃ | aha saṃti suvvayā sāhū je taraṃti ataraṃ vaṇiyā va ||
vṛ. duḥkhena - kṛcchreṇa parityajyante - pariḍriyanta iti duṣparityajā: 'ime' pratyakṣata upalabhyamānāḥ 'kāmā:' bhogāḥ 'no' naiva 'sujaha' tti sūtratvāt sukhena - anāyāsena hīyanta iti suhānā :sutyajā:, viṣasampṛktasnigdhamadhurānnavad, kai: ? - 'adhīrapuruṣaiḥ' abuddhimadbhirasattvairyā naraiḥ, puruṣagrahaṇaṃ tu ye tāvadalpavedodayatayā sukhenaiva tvaktāraḥ sambhavanti tairapyamī na sukhena tyajyante, āstāmatidāruṇastrīpaṇḍakavedodayā''kulitaiḥ, strīnapuṃsakairiti | yacceha duṣparityajā ityuktvā punarna suhānāḥ ityuktaṃ tadatyantadustyajatākhyāpakaṃ prapañcitajñavineyānugrāhakaṃ veti apunaruktameva, adhīragrahaṇena tu dhīraiḥ sutyajā evetyucyate, ata evāha- 'atha' ityupanyāse
28/16
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit