Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p245

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p245

Language
Sanskrit

v28.p245

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-8/214 'santi' vidyante śobhanāni samyagjñānādhiṣṭhitatvena vratāni-hiṃsāviramaṇādīni yeṣāṃ te suvratāḥ, śāntyā vopalakṣitāḥ suvratāḥ śāntisuvratāḥ, iha ca santīti śeṣaḥ, sādhayanti pauruṣeyībhiḥ kriyābhirmuktimiti sādhavaḥ, ye kimityāha-ye 'taranti' parapārāvāptyā'tikramānti, kam?'ataraṃ' tarītamaśakyaṃ viṣayagaṇaṃ bhavaṃ vā, ka iva?-vaṇija iva, vāśabdasyehevārthatvāt, yathā hi vaṇijo'taraṃ nīradhiṃ yānaprātrādinopāyena taranti evamete'pi dhīrā vratādinoktarūpamataram, adhīrairevoktanītito'sya dustaratvāt, paṭhanti ca-'je taraṃti vaṇiyā va samudda'miti, spaṣṭam,
"viṣayagaṇa: kāpuruṣaṃ karoti vaśavarttinaṃ na satyapuruṣa |
bandhāti maśakameva hi lūtātanturna mātaṅgam ||" iti sūtrārthaḥ || kiṃ sarve'pi sādhavo'taraṃ taranti uta netyāhamū. ( 215) samaṇā mu ege vadamāṇā pāṇavahaṃ miyā ajāṇatā|
maṃdā nirayaṃ gacchaṃti bālā pāviyāhi diṭṭhīhiṃ| vṛ. śrāmyanti-muktyarthaṃ khidyanta iti śramaṇāḥ-sādhavaḥ 'mu' ityātmanirdeśārthatvādvayamiti 'eke' kecana tīrthāntarīyāḥ vadamānāḥ' svābhiprāyamuddīpayanto bhāsanopasambhāṣājñānayatnavimatyupanimantraṇeṣu vadaḥ' ityanena bhāsane ātmanepadaṃ, prāṇā-uktarūpāsteṣāṃ vadho-dhātastamajānanta iti sambandhaḥ, mṛgā iva mṛgāḥ prāgvat ajānanta iti jñaparijñayā ke prāṇinaḥ? ke ca teṣāṃ prāṇāḥ? kathaṃvā vadhaḥ? ityanavabudhyamānāḥ pratyākhyānaparijñayā ca tadvadhamapratyācakṣāṇāḥ, anena ca prathamavratamapi na vidanti āstāṃ śeṣāṇītyuktaṃ bhavati, ata eva mandā iva mandā mithyātvamahārogagrastatayā 'nirayaṃ' pāṭhāntarato 'narakaṃ vā' pratītaṃ gacchanti-yānti, bālā iva bālā-heyopādeyavivekavikalatvāt 'pāviyāhiṃ'ti prāpayanti narakamiti prāpikāstābhiḥ, yadvā-pāpā eva pāpikāstābhiḥ, parasparavirodhādidoṣāt svarūpeṇaiva kutsitābhiḥ, na hiṃsyāt sarvabhūtānī' tyādyabhidhāya 'śvetaṃ chāgamālabheta vāyavyāṃ diśi bhūtikāma' ityādiparasparaviruddhārthābhidhāyinībhiḥ, pāpahetubhirvā pāpikābhirdaṣṭibhiḥ-darśanābhiprāyarūpābhiḥ 'brahmaṇe brāhmaṇamālabheta, indrāya kṣatriyaṃ, marudbhayo vaiśya, tapase śūdraṃ, tathā ca
'yasya buddhirna lipyeta, hatvā sarvamidaṃ jagat |
ākāśamiva paṅkena, na sa pāpena lipyate||' ityādikābhirdayādamabahiṣkṛtābhiḥ, tadbahiṣkṛtānāṃ hi vividhavalkalaveṣādidhāriṇāmapi na kenacitpāpāt paritrāṇaṃ, tathā ca vācaka:
"carmavalkalacīrāṇi, kūrcamuṇḍajaṭāśikhāḥ |
na vyapohanti pāpāni, śodhakau tu dayādamau |' iti sūtrārthaḥ || ata evāha sūtrakṛtmū.(216) nahu pāṇavahaṃ anujāṇe muccejja kayāi savvadukkhāṇaṃ|
evamāriehimakkhāyaṃ jehiṃ imo sāhudhammo pannatto| vṛ. 'na hu' naiva 'prāṇavadhaṃ' prāṇaghātaṃ, mṛṣādhupalakṣaṇaṃ caitat, ‘anujāṇe'tti apiśabdasya luptanirdiṣṭatvāt anujānanapi, āstāṃ kurvan kārayan vā, 'mucyeta'tyajyeta, sambhāvane liṭ

Linked texts (1)