Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p248

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p248

Language
Sanskrit

v28.p248

yaduktaṃ-‘śuddhaiṣaṇāsvātmānaṃ sthāpayediti, tadviparyaye bādhakamāha
mū. (221 ) je lakkhaṇaṃ ca suvinaṃ ca aṃgavijjaṃ ca je pauṃjaṃti | na hu te samaṇā vuccaṃti evaṃ āyariehiṃ akkhāyaṃ ||
245
vṛ. 'ye' iti prāgvat, 'lakṣaṇaṃ ca' śubhāśubhasūcakaṃ puruṣalakṣaṇādi, rūḍhitaḥ tatpratipādakaṃ śāstramapi lakṣaṇaṃ, tadyathā
"asthiṣvarthāḥ sukhaṃ māṃse, tvaci bhogāḥ striyo'kṣiṣu | gauyānaṃ svare cājñā sarvaṃ sattve pratiṣṭhitam ||"
‘svapnaṃ ce’tyatrāpi rūḍhitaḥ svapnasya śubhāśubhaphalasūcakaṃ śāstrameva, tadyathā"alaṃkṛtānāṃ dravyāṇāṃ, vājivāraṇayostathā | vṛṣabhasya ca śuklasya, darśane prāpnuyādyaśaḥ || 1 ||
mūtraṃ vā kurute svapne, purīṣaṃ cāpi lohitam | prabudhyeta tadā kaścillabhate so'rthanāśanam ||2||"
'aṃgavijjaṃ ca'tti aṅgavidyāṃ ca śiraḥ prabhṛtyaṅgasphuraṇataḥ śubhāśubhasūcikāṃ 'siraphuraṇe kira rajjaṃ' ityādikāṃ vidyāṃ praṇavamāyābījādivarṇavinyāsātmikāṃ vā, yadvā-aṅgāni - aṅgavidyāvyāvaṇṇatāni bhaumāntarikṣādīni vidyā 'hali ! 2 mātaṅginī svāhā' ityādayo vidyānuvādaprasiddhāḥ, tataścāṅgāni ca vidyāścāṅgavidyāḥ, prāgvad vacanavyatyayaḥ, 'ca: ' sarvatra vāśabdārtha:, ye prayuñjate, na tu samastānyeva, te kimityāha- 'na hu' naiva 'te' evaṃvidhā: 'śramaṇā: ' sādhavaḥ 'ucyante' pratipādyante, iha ca puṣṭālambanaṃ vinaitadyāpāraṇata evamucyate, anyathā karavīralatābhrāmakatapasvino'pyevaṃvidhatvāpatteḥ, evamāryaiḥ ācāryairvā 'ākhyātaṃ' kathitam, anena yathāvasthitavastuvāditayā''tmani parāpavādadoṣaṃ vyapohata iti | te caivaṃvidhā yadavāpnuvanti tadāhaiha jīviyaṃ aniyamittā pabbhaṭṭhā samāhijogehiṃ | te kāmabhogarasagiddhā uvavajjaṃti āsure kāe |
I

vṛ. ‘iha' asmin janmani 'jīvitaṃ' asaṃyamajīvitam ' aniyamya' dvādaśavidhatapovidhānādinā'niyantrya 'prabhraṣṭā: ' cyutāḥ, kebhyaḥ ? - 'samāhiyogehiṃ' ti samādhiḥ - cittasvāsthyaṃ tatpradhānā yogā :- śubhamanovākkāyavyāpārāḥ sammadhiyogā, yadvā samādhiśca śubhacittaikāgratā yogāścapṛthageva pratyupekṣaṇādayo vyāpārāḥ samādhiyogāḥ tebhyaḥ, aniyantritātmanāṃ hi pade pade tadbhraṃśasambhava iti, 'te' anantaramuktāḥ kāmabhogeṣu abhihitasvarūpeṣu rasaḥ - atyantāsaktirūpastena gṛddhāḥ teṣvabhikāṅkṣāvanta: kāmabhogārasagṛddhāḥ, yadvā rasāḥ pṛthageva śṛṅgārādayo vā, bhogāntargatatve'pi ceṣāṃ pṛthagupādānamatigṛddhiviṣayatākhyāpanārtham 'upapadyante' jāyante 'āsure' asurasambandhini kāye, asuranikāye ityarthaḥ, idamuktaṃ bhavati evaṃvidhāḥ kiñcit kādācitkamanuṣṭhānamanutiṣṭhanto'pyasureṣvevotpadyante iti sūtrārthaḥ | tato'pi cyutāste kimāpnuntītyāhatatto'viya uvaṭṭittā saṃsāraṃ bahuṃ pariyaḍaṃti | bahukammalevalittāṇaṃ bohī hoi sudullahā tesiṃ ||

vṛ. 'tato'pi ca' asuranikāyād 'uddhṛtya' tatparityāgenānyatra gatvā 'saṃsāraṃ ' caturgatirūpaṃ

Linked texts (1)