Uttarajjhayana v28.p249
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p249
- Language
- Sanskrit
v28.p249
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-8/223 bahuśabdasya 'bahupūpe dhṛtaṃ śreya' ityādiṣu vipulavācino'pi darśanādbahu-vipulaṃ vistīrṇamitiyāvat, bahuprakāraṃ vā caturaśītiyonilakṣatayā 'anupariyaṃti'tti anupariyanti, sātatyena paryaṭantītyarthaḥ, paṭhanti ca-'anucaraṃti'tti spaṣṭaṃ, kiṃca-bahūni ca tānyanantayā karmāṇi cakriyāmāṇatayā jñānāvaraṇādīni bahukarmāṇi tāni lepa iva lepo bahukarmaṇāṃ vā lepa-upacayo bahukarmalepastena liptā-upacitā bahukarmalepaliptāsteṣā 'bodhi:' pretya jinadharmāvāptiḥ 'bhavati' jāyate 'sudurlabhā' atiśayadurāpā, 'teṣām' iti ye lakṣaṇādi prayuñjate, paṭhanti ca'bohī jattha sudullahā tesiṃ'ti bodhiryatra-saṃsāre sudurlabhā teṣām-anupariyatāmiti yojanīyaṃ, yataścaivamuttaraguṇavirādhanāyāṃ doṣastatastadārādhanāyāmeva yatitavyamitibhāvaḥ iti sūtrārthaḥ || āha-kimamī dravyaśramaṇā jānanto'pyevaṃ lakṣaṇādi prayuñjate ?, ucyate, lobhataḥ, ata eva tadākulitasyātmano dūṣpūratāmāhamū. (224) kasiṇaṃpi jo imaṃ loyaṃ paḍipunnaṃ dalejja egassa|
tenāvi se na saṃtusse iha duppūrae ime āyā| vṛ. 'kṛtsnamapi' paripūrṇamapi yaḥ' surendrādi: ‘imaṃ' pratyakṣaṃ 'lokaṃ' jagat 'paripūrṇa' dhanadhānyahiraṇyādibhūtaṃ 'dalejja'tti dadyāta, kiṃbahabhyaḥ? ityāha-'ekassa'tti ekasmai kasmaicit kathañcidārādhitavate, 'tenāpi' dhanadhānyādibhṛtasamastalokadāyakena, hetau tṛtīyā, 'se' iti sa 'na santuṣyet' na haṣyet, kimuktaṃ bhavati?-mamaitāvaddadatā'nena paripūrṇatā kṛteti na tṛṣṭimāpnuyāt, uktaṃ hi
___ "na vahnistṛṇakāṣṭheṣu, nadibhirvā mahodadhiḥ| na caivātmā'rthasāreṇa, śakyastarpayituṃ kvacit ||1||
yadi syādratnapūrṇo'pi, jambūdvīpaḥ kathañcana|
aparyāptaḥ praharṣāya, lobhātasya jinaiḥ smṛtaḥ ||2||" 'itiḥ' evamarthe, evam-amunoktanyāyena duḥkhena-kṛcchreṇa-pūrayituṃ śakyaḥ duṣpūraḥ duṣpūra eva duṣpūrakaḥ ‘ime'tti ayaṃ pratyakṣa: 'ātmā' jīvaḥ, etadicchāyāḥ paripūrayitumaśakyatvāditi sūtrārthaḥ | kimiti na santuṣyatīti svasaṃviditaṃ hetumāhamū. ( 225) jahā lābho tahā lobho lābhā lobho pavaḍḍati |
domāsakayaṃ kajjaṃ koḍīevi na niṭṭhiyaṃ| vṛ. 'yathā' yena prakāreṇa 'lābhaḥ' arthāvāptiḥ 'tathā' tena prakāreṇa 'lobhaḥ' gāyamabhikāṅketiyāvat, bhavatīti śepaḥ, kimevamityāha-lābhāllobhaḥ 'pravardhate' prakarṣeṇa vṛddhi bhajate, iha calābhāllobhaḥ pravarddhata iti vacanādyathā tathetyatra vīpsā gamyate, tataśca-yathā yathā lābhastathā tathā lobho bhavatītyuktaṃ bhavati, lābhāllobhaḥ pravarddhata ityapi kuta ityāha-dvābhyāṃ-dvisaṅkhyābhyāṃ māṣābhyāṃ-pañcaraktikāmānābhyāṃ kriyate-niṣpādyata iti dvimāṣakṛtam, ārṣatvādvarttamānakāle ktaḥ, 'kārya' prayojanaṃ, tacceha dāsyāḥ puṣpatāmbūlamūlāyarūpaṃ 'koṭya'pi' suvarṇaśatalakṣātmikayā ‘na niṣṭhita'miti, tatra tadaniṣṭhitiḥ strīmūleti tatparihāryatopadarśanāyāha
mū. ( 226) no rakkhasīsu gijjhejjā gaṃḍavacchāsu negacittāsu |
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit