Uttarajjhayana v28.p258

v28.p258

sthāmāśritya ṛṣiśca tatkālāpekṣayā rājarṣiḥ, yadivā rājyāvasthāyāmapi ṛṣiriva ṛṣi:krodhādipaḍvargajayāt, tathā ca rājanīti:
"kāmaḥ krodhastathā lobho, harṣo māno madastathā | ṣaḍvargamutsṛjedenaṃ, tasmiṃstyakte sukhī nṛpaḥ || "
tasmin 'namau' namināmni, 'abhiniṣkrāmati' gṛhāt kaṣāyādibhyo vā nirgacchatīti mū. ( 234 ) abbhuṭṭhiyaṃ rāyarisiṃ, pavvajjāṭhāṇamuttamaṃ | sakko māhaṇarūveṇaṃ, imaṃ vayaṇamabbavī ||
vṛ. 'abhyutthitam' abhyudyataṃ 'rājarṣi' prāgvat pravrajyaiva sthānaṃ tiṣṭhinti samyagdarśanādayo guṇā asminnitikṛtvā pravrajyāsthānaṃ, pratīti śeṣaḥ, 'uttamaṃ' pradhānaṃ, subvyatyayena saptamyarthe vādvitīyā, tataḥ pravrajyāsthāna uttame 'abhyupagataṃ' tadvipayodyamavantaṃ 'śakra: ' indro 'māhanarūpeṇa' brāhmaṇaveṣeṇa, āgatyeti śeṣaḥ, tadā hitasmin mahātmani pravrajyāṃ grahītumanasi tadāśayaṃ parīkṣitukāma: svayamindra ājagāma, tataḥ sa 'idaṃ' vakṣyamāṇam, ucyata iti vacanaṃ vākyam 'abravīt' uktavāniti sūtrārthaḥ || yaduktavāṃstadāha

kiṃ nu bho ajja mihilāe, kolāhalagasaṃkulā | succati dāruṇā saddā, pāsāesu gihesu a ? ||
vṛ. 'kim' iti paripraśne 'nu' iti vitarke ' bho' ityāmantraṇe 'adya' etasmin dine 'mithilāyāṃ' nagaryāṃ kolāhalakena-bahalakalakalātmakena saṅkalā:- vyākulāḥ kolāhalakalasaṃkulāḥ ‘śrūyante' ityākarṇyante 'śabdā' dhvanaya iti sambandhaḥ, te ca kadācidvandivṛndodīritā api syuḥ tannirākaraṇāyāha- dārayanti janamanāṃsīti dāruṇāḥ - vilapitā''kranditādaya:, kva punaste ? - 'prāsādeṣu' saptabhūmādiṣu 'gṛheṣu' sāmānyaveśmasu yadvā 'prāsādo devatānarendrāṇā' mitivacanāt prāsādeṣu devatānarendrasambandhiṣvāspadeṣu 'gṛheṣu' taditareṣu caśabdātrikacatuṣkacatvarādiṣu ceti sūtrārthaḥ || tataśca

eyamadvaṃ nisāmittā, heukāraṇacoio | tato namī rāyarisī, deviṃdaṃ iṇamabbīvī ||
vṛ. 'enam' anantaroktam 'artha' ityupacārādarthābhidhāyinaṃ dhvani 'niśamya ākarṇya hinoti-gamayati vivakṣitamarthamiti hetu:, sa ca pañcāvayavavākyarūpaḥ kāraṇaṃ ca-anyathā'nupapattimātraṃ tābhyāṃ coditaḥ- prerita : hetukāraṇacoditaḥ, kolāhalakasaṅkulā: dāruṇā: śabdāṃ śrūyanta ityanena hi ubhayametat sūcitaṃ, tathāhi - anucitamidaṃ bhavato'bhiniṣkramaṇamiti pratijñā, ākrandādidāruṇaśabdahetutvāditi hetu:, prāṇavyaparopaṇādivaditi dṛṣṭāntaḥ, yadyadākrandādidāruṇaśabdahetustattaddharmārthino'nucitaṃ yathā prāṇavyaparopaṇādi, tathā cedaṃ bhavato'bhiniṣkramaṇamityupanayaḥ, tasmādākrandādidāruṇaśabdādihetutvādanucitaṃ bhavato'bhiniṣkramaṇamiti nigamanamiti pañcāvayavaṃ vākyamiha hetu:, śeṣāvayavavivakṣāvirahitaṃ tvākrandādidāruṇaśabdahetutvaṃ bhavadabhiniṣkramaṇānucitatvaṃ vinā'nupapanna miti etāvanmātraṃ kāraṇam, anayostu, pṛthagupādānaṃ pratipādyabhedataḥ sādhanavākyavaicitryasūcanārthaṃ, tathā cāha śrutakevalī
>

-