Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p260

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p260

Language
Sanskrit

v28.p260

vāteryamāṇadrumaviśliṣyatsvagā iva svasvaprayojanahānimevā''śaṅkamānāḥ krandanti, āha ca"ātmārthaṃ sīdamānaṃ svajanaparijano rauti hāhāravārtobhāryā cātmopabhogaṃ gṛhavibhavasukhaṃ svaṃ ca yasyāśca kāryam | krandatyanyo'nyamanyastviha hi bahujano lokayātrānimittaṃ, yo vā'nyastatra kiñcinmṛgayati hi guṇaṃ roditīṣṭhaḥ sa tasmai ||" evaṃ cā''krandādidāruṇaśabdānāmabhiniṣkramaṇahetukatvamasiddhaṃ, svaprayojanahetukatvāt teṣāṃ tathā ca bhavadukte hetukāraṇe asiddhe evetyuktaṃ bhavatīti sūtrārtha: | tataścaeyama nisāmittā, heukāraṇacoio | tato namiṃ rāyarisiṃ, deviṃdo iṇamabbavī ||

vṛ. enamarthaṃ hetukāraṇayoḥ - anantarasūtrasūcitayoścoditaḥ - asiddho'yaṃ bhavadabhihito hetuḥ kāraṇaṃ cetyanupapattyā prerita: hetukāraṇacoditaḥ, tato nami rājarṣi devendraḥ 'idaṃ' vakṣyamāṇam abravīt iti sūtrārthaḥ || kiṃ tadityāha

esa aggī a vāo a, eyaṃ ḍajjhati maṃdiraṃ | bhagavaṃ ! aṃteuraṃteṇaṃ, kīsa ṇaṃ nāvapikkhaha ||
vṛ. ‘eṣa' iti pratyakṣopalabhyamānaḥ 'agniśca' vaiśvānaraḥ 'vātaśca' pavanastathā 'etadi 'ti pratyakṣaṃ 'dahyate' bhasmasāt kriyate, prakramādvāteritenāgninaiva, 'mandiraṃ' veśma, bhavatsambandhīti śeṣaḥ, bhagavantiti pūrvavad, 'anteuraṃtena'ti antaḥ purābhimukhaṃ 'kīsa'tti kasmāt ? 'ṇam' iti vākyālaṅkāre 'nāvaprekṣase' nāvalokase| iha ca yadyadātmanaḥ svaṃ tattadrakṣaṇīyaṃ yathā jñānādi, svaṃ cedaṃ bhavato'ntaḥ puramityādihetukāraṇabhāvanā prāgvaditi sūtrārthaḥ ||
eyamadvaṃ nisāmittā0 ||

vṛ. tataśca ‘eyaṃ' sūtraṃ prāgvat || kimabravīt ? ityāhamū. (242 )
suhaṃ vasāmo jīvāmo, jesi mo natthi kiṃcaṇaṃ | mihilāe ḍajjhamāṇīe, na me ḍajjhae kiṃcaṇaṃ ||
vṛ. 'sukhaṃ' yathā bhavatyevaṃ 'vasāmaḥ ' tiṣṭhāmaḥ 'jīvāmaḥ ' prāṇān dhārayāma:, yeṣāṃ 'mo' ityasmākaṃ 'nāsti' na vidyate 'kiñcana' vastujātaṃ, yataḥ
,
iti na kiñcidantaḥ purādi matsatkaṃ yataścaivamato 'mithilāyām' asyāṃ puri dahyamānāyāṃ na me dahyate ' kiñcana' svalpamapi, mithilāgrahaṇaṃ tu na kevalamantaḥ purādyeva na matsambandhi kintvanyadapi svajanajanādi svasvakarmaphalabhujo hi jantavaḥ tathā tathā'smin bhrāmyantīti kimatra kasya svaṃ paraṃ ceti khyāpanārthaṃ | tataścānena prāguktahetorasiddhatvamuktam, tattvato jñānādivyatiriktasya sarvasyāsvakīyatvādityādicarcaḥ prāgvaditi sūtrārthaḥ || etadeva ca bhāvayitumāhacattaputtakalattassa, nivvāvārassa bhikkhuṇo |

'eko'haṃ na ca me kaścit, svaparo vā'pi vidyate | yadeko jāyate jantumriyate'pyeka eva hi ||"

Linked texts (1)