Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p265

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p265

Language
Sanskrit

v28.p265

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-9/263 śubhaṃ-puṇyamedhate-antarbhāvitaṇyarthatvāt vṛddhi nayati| mū. (264) paṃciṃdiyāṇi kohaṃ, mānaṃ māyaṃ taheva lohaṃ ca|
dujjayaṃ ceva appāṇaṃ, savvamate jie jitaṃ| vṛ. kathamātmanyeva jite sukhāvāptirityāha-'pañcendriyāṇi' śrotrādīni 'krodhaḥ' kopaḥ 'mānaḥ' ahaṅkāraḥ 'māyā' nikṛtiḥ tathaiva 'lobhaśca' gārddhalakṣaṇaḥ 'durjayaḥ' durabhibhavaḥ, 'ca:' samuccaye, ‘eva' iti pūraṇe, atati-satataṃ gacchati tāni tānyadhyavasāyasthānāntarāṇīti vyutpatteḥ ātmā-manaḥ, sarvatra ca sūtratvāt napā nirdeśaḥ, "sarvam' aśeṣamindriyādi, upalakṣaṇatvānmithyātvādi ca, 'ātmani' jīve 'jite' abhibhūte 'jita'miti abhibhūtameva | nanu manasi jite jitānyevendriyādīnīti kiṃ pṛthak tajjayābhidhānena?, satyaṃ, tathāpi pratyekaṃ durjayatvakhyāpanāya pṛthagṛpanyāsa ityadoṣaḥ, yadvā-'dujjayaṃcevaappāṇaṃ'ti cakāro hetvarthaḥ, eva:' avadhāraṇe bhinnakamaśca ātmaśabdādanantaraṃ draṣṭavyaḥ, tataśca-yasmād 'ātmaiva' jīva eva durjayaḥ tataḥ sarvamindriyādyātmani jite jitam, anena cendriyādīnāmeva duḥkhahetutvāttajjayataḥ sukhaprāptiḥ samarthitā bhavati | evaṃ ca phalopadarśanadvāreṇaivaṃvidheva vijigīṣutā śreyasītyācaṣṭe, tataśca yo nṛpatirityādyapi tattvato vijīgīṣutvadarśanāt siddhasādhanatayā pratyuktamiti sūtrārthaḥ || mū.(265)
eyamaṭuṃnisāmittā0|| vṛ. bhūyo'pi-'eya' sūtraṃ prāgvat| navaramanantaraparīkṣāto dveṣo'pyanena parihata iti niścitya jinapraṇītadharmaṃ prati sthairyaṃ parīkṣitukāmaḥ śakra idamavocatmū. (266) jaittā viule janne, bhoittā samaṇamāhaṇe|
daccā bhoccā ya jaṭṭhā ya, tato gacchasi khattiyā| vṛ.'jaitta'tti yājayitvā 'vipulān' vistīrṇān 'yajñān' yāgān bhojayitvā' abhyavahārya śramaṇāśca-nirgranthādayo brāhmaṇāśca-dvijāḥ śramaṇabrāhmaṇāstāna, 'dattvā' dvijādibhyo gobhūmisuvarṇādīn, bhuktyā ca manojñaśabdādīn iṣṭavā ca rājarṣitvāvāptau svayaṃ yāgān tato gaccha kṣatriya !, anena yadyatprāṇiprītikaraṃ tattaddharmāya, yathā hiṃsoparamādi, prāṇiprītikarāṇi cāmūni yādādīnītyādihetukāraṇe sūcite eveti sūtrārthaḥ|| mū.(267)
eyamaṭuṃnisāmittā0 || vṛ. śakravacanānantaram ‘eya' sūtraṃ prāgvat ! . mū. (268) jo sahassaṃ sahassāṇaṃ māse māse gavaṃ dae|
tassāvi saṃjamo seo, aditaṃssavi kiṃcanaṃ || __ vṛ. yaḥ 'sahasraṃ sahasrāṇāṃ' daśalakṣātmakaṃ māse māse 'gavāṃ' pratītānāṃ 'dae'tti dadyāt, 'tasyāpi' evaṃ vidhasya dāturyādi kathañciccāritramohanīyakṣayopaśamena 'saṃyamaḥ' āśravādiviramaṇātmaka: syāt tadā sa eva śreyān' atiśayapraśasyaḥ; kathaṃbhūtasyāpi?-'adadato'pi' ayacchato'pi 'kiñcana' svalpamapi vastu, yadvā tassāvi'tti tasmādapyuktarūpāddāturavadhitvena vivakṣitāt, saṃyacchati-prāṇihiṃsādibhyaḥ samyaguparamatīti sarvadhātūnāṃ pacādiṣu darśanāditi saṃyamaḥ-saṃyamavān, sādhurityarthaḥ, śreyān' praśasyataraḥ, athavā tasyāpi dātuḥ prakramāt godāna

Linked texts (1)