Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p267

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p267

Language
Sanskrit

v28.p267

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-9/272 na so sukkhāyadhammassa, kalaṃ agghai solasiṃ|| vṛ. 'māse māse' iti vīpsāyāṃ dvirvacanaṃ, 'tuḥ' ihottaram caivakārārthaḥ, tataśca māse māsa eva, na tvekasminneva māse'rdhamāsādau veti, 'yaḥ' kaścid ‘bālaḥ' avivekaḥ 'kuśāgreṇaiva' tṛṇaviśeṣaprāntena bhuṃkte, etaduktaṃ bhavati-yāvat kuśāgre'vatiṣṭhate tāvadevābhyavaharati nāto'dhikam, athavā kuśāgreṇeti jātavekavacanaṃ, tṛtīyā tu odanenāsau bhuṃkta ityādivat sādhakatamatvenābhyavahiyamāṇatve'pi vivakṣitatvāt, 'na' iti niṣedhe 'sa' iti yaḥ kuśāgrairbhukte sa evaṃvidhakaṣṭānuṣṭhāyyapi suṣṭu-śobhana: sarvasāvadhaviratirūpatvādāḍiti-abhivyāptyā khyātaḥtīrthakarādibhiḥ kathitaḥ svākhyātaḥ tathāvidho dharmo yasya so'yaṃ svākhyātadharmā tasya,cāritriṇa ityarthaḥ, 'kalāṃ' bhāgam ‘arghati' arhati, 'ṣoḍaśī' ṣoḍaśapūraṇāmityuktaṃ bhavati, kiṃ punastulyo'dhiko vā?, ṣoḍaśāṃśasamo'pi na bhavati, tato yaduktam-'yadyad ghoraṃ tattaddharmāthinā'nuṣṭheyamanaśanādivaditi, atra ghoratvādityanaikāntiko hetuḥ, ghorasyāpi svākhyātadharmasyaiva dharmārthinā'nuṣṭheyatvād, anyasya tvātmavighātādivat, anyathātvāt, prayogaścātra-yat svākhyātadharmarūpaṃ na bhavati ghoramapina taddharmārthinā'nuṣṭheyaṃ, yathā''tmavadhādiḥ, tathā ca gṛhāśramaḥ, tadrūpatvaṃ cāsya sāvadyatvāddhisāvadityalaṃ prasaṅgena| śeṣaṃ prāgvaditi sutrārthaḥ || mū.(273)
eyamaṭuṃnisāmittā0 vṛ. 'eya' sūtraṃ prāgvat | navaraṃ yatidharme dṛḍho'yamiti niścitya duranto'yamabhiṣvaṅga iti tadabhāvaṃ parīkṣitamapi punaḥ parīkṣitumidamindra uvācamū. ( 274) hirannaṃ suvanaṃ maṇimottaṃ, kaṃsaṃ dūsaṃca vāhaṇaṃ|
kosaṃ ca vaḍaittā ṇaṃ, tao gacchasi khattiyā! || vṛ. 'hiraṇyaṃ' svarṇaṃ 'suvarṇaṃ' śobhanavarṇaṃ' viśiṣṭavarṇikamityarthaḥ, yadvā hiraṇyaṃ - ghaṭitasvarṇamitarattu suvarṇaṃ, maṇayaśca-indranīlādayo muktāśca-mauktikāni maṇimuktaṃ, tathā 'kāṃsyabhājanādi 'dūṣyaṃ' vastrāṇi, 'caḥ' svagatānekabhedasaṃsūcakaḥ, vāhanaṃ' rathāścādi, paṭhanti ca-'savāhaṇaṃ'ti saha vāhanaivarta iti savāhanaṃ hiraṇyādīti sambandhaḥ, 'koṣaṃ' bhāṇḍāgāraṃ carmalatādyanekavasturūpaṃ 'vaḍāvaittā ṇaṃ'ti vṛddhi prāpayya tataḥ samastavastuviṣayecchāparipūrtī gaccha kṣatriya!, ayamāśayaḥ-yaḥ sākāko nāsau dharmānuṣṭhānayogo bhavati, yathā mammaṇavaṇik, sākāṅkṣaśca bhagavān, ākāṅkṣaṇīyahiraṇyādivastvaparipūrteḥ, tathāvidhadramakavaditi | mū.(275)
eyamadvaṃnisāmittā0 vṛ. tataḥ ‘eyaṃ' sūtraṃ pāgvatmū. ( 276 )suvana rūppassa ya pavvayā bhave, siyā hu kelāsasamā akhaṃkhayā|
narassa luddhassa na tehi kiṃti, icchā huāgāsasamā anaṃtayā|| vṛ. suvarṇaṃ ca rūpyaṃ ca suvarṇapyamiti samāhārastasya, 'tuḥ' pūraṇe, yadvā''rṣatvādvibhaktilopaḥ, tuśabdaḥ samuccaye, tataḥ svarṇasya rūpyasya ca parvatā iva parvatā:-parvatāpramāṇāḥ rāśayo bhavanti' bhaveyuḥ, parvatapramāṇatve'pi ca laghuparvatapramāṇā eva syurata āha-'siyā hu'tti syāt, kadācit, huravadhāraṇe bhinnakramaśca, tataḥ ‘kailāsasamā' eva kailāsaparvatatulyā eva, na tvanyalaghuparvata

Linked texts (1)