Uttarajjhayana v28.p268
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p268
- Language
- Sanskrit
v28.p268
pramāṇā:,
te'pi 'asaṅkhyakāḥ' saṅkhyāvirahitāḥ, na tu dvitrā eva, mū. (277) puḍhavī sālī javā ceva, hirannaṃ pasubhissaha | paḍipunnaṃ nālamegassa, iha vijjā tavaṃ care ||
vṛ. narasya lubdhasya, upalakṣaṇatvāt, striyāḥ paṇḍakasya vā, na tai: kailāśasamairapi suvarṇarūpyaparvataiḥ ‘kiñcidapi' alpamapi paritoṣotpādanaṃ prati kriyata iti śeṣaḥ, paṭhyate ca'na teṇaṃ' ti atra ca sūtratvādvacanavyatyayaḥ, kutaḥ punaridamityāha- 'icchā' abhilāṣaḥ 'hu'riti yasmādākāśena samā-tulyā ākāśasamā 'anantikā' antarahitā, tathā caitadanuvādī vācakaḥ"na tuṣṭiriha śatājjantorna sahasrānna koṭitaḥ | na rājyānnaiva devatvānnaindratvādapi vidyate || "
265
kiṃ suvarṇarūpye kevale eva necchāparipūrtaye ityāśaṅkayāha- 'pṛthvī' mahī 'śālayaḥ' lohitaśālyādayaḥ, ‘yavā:' pratītāḥ, 'ca: ' śeṣadhānyasamuccāyārthaḥ, 'evaḥ' avadhāraṇe sa ca bhinnakramo netyasyānantaraṃ yokṣyate, 'hiraṇyaṃ' suvarṇa tāmrādyupalakṣaṇametat, 'paśubhiḥ ' gavāśvādibhiḥ 'saha' sārdhaṃ 'pratipūrṇaṃ' samastaṃ paṭhanti ca - 'savvaṃ taṃ 'ti sarvam-aśeṣaṃ na tu kiyadeva tat - pṛthivyādi 'na' it naiva 'jalaṃ' samarthaṃ, prakramādicchāparipūrtaye 'ekasya' advitīyasya, jantoriti gamyate, 'iti' etat ślokadvayoktaṃ 'vijja' tti sūtratvād viditvā yadvā 'itī' tyasmāddhetoḥ 'vidvān' paṇḍita: ‘tapa:’ dvādaśavidhaṃ 'caret' āseveta, tata eva ni:spṛhatayecchāparipūrtisambhavāditibhāva: | anena ca santoṣa eva nirākāṅkṣatāyāṃ hetuḥ, na tu hiraṇyādivardhanamityuktaṃ, tathā ca hiraṇyādi vardhayitvetyatra yadanumānamuktaṃ, tatra sākāṅkṣatvalakṣaṇo heturasiddhaḥ, na cākāṅkṣaṇīyavastvaparipūrtestasya siddhatvaṃ, santuṣṭatayā mamā''kāṅkṣīyavastuna evābhāvāditi sūtrārthaḥ || eyamahaṃ nisāmittāo
vṛ. bhūyo'pi 'eyaṃ' sūtraṃ prāgvat | navaramavidyamānaviṣayeṣu viṣayavāñchānivṛtto'yamiti niścitya satsu teṣvabhiṣvaṅgo'sti uta na veti vivecayitumindra uvācaaccheragamabbhudae, bhoe jahittu patthivā! |
asaṃte kāme patthesi, saṃkappeṇa vihammasi ||
vṛ.‘accheragaṃ’ti āścaryaṃ vartate, yat tvamevaṃvidho'pi 'abbhudae 'tti adbhutakān āścaryarūpān ‘bhogān' kāmān ‘jahāsi' tyajasi, paṭhyate ca- 'cayasi 'tti, 'pārthiva !' pṛthivīpate !, pāṭhāntarataśca kṣatriya !, athavā 'abbhuyae' tti abhyudaye, tataśca yadabhyudaye'pi bhogāṃstvaṃ jahāsi tadāścaryaṃ vartate, tathā tattyāgataśca 'asataḥ' avidyamānān kāmān 'prārthayase' abhilapasi yattadapyāścaryamiti sambandhaḥ, athavā'dhikastavātra doṣa:, 'saṅkalpena' uttarottarāprāptabhogābhilāṣarūpeṇa vikalpena 'vihanyase ' vividhaṃ bādhyase, evaṃvidhasaṅkalpasyāparyavasitatvād, uktaṃ hi'amīṣāṃ sthūlasūkṣmāṇāmindriyārthavidhāyinām| śakrādayo'pi no tṛsiṃ, viśeṣāṇāmupāgatāḥ || "
44
yadvā 'accheragamabbhuda 'tti makāro'lākṣaṇikaḥ, tataśca āścaryādbhutayorekārthatve'pyupādānamatiśayakhyāpanārtham atiśayādbhutān bhogān jahāsi pārthiva ! asataśca kāmān
--
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit