Uttarajjhayana v28.p269
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p269
- Language
- Sanskrit
v28.p269
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-9/279 prārthayasi yattatsaṅkalpenaiva uktarūpeṇa vihanyase-bādhyase, kathaṃ hyanyathā vivekanastavaitat sambhavet ? | anena ca yaḥ sadviveko nāsau prāptān viṣayānaprāptākāṅkṣayā pariharati, yathā brahmadattacakravartyādiḥ, sadvivekaśca bhavānityādinītyā hetukāraṇe sūcite iti sūtrārthaḥ || mū.(280)
eyamaṭuṃnisāmittā0 vṛ. tadanu 'eya' sūtraṃ prāgvat |mū.(281) salaṃ kāmā visaṃ kāmā, kāmā āsīvisopamā|
___ kāme patthemāṇā, akāmā jaṃti daṃggaī| vṛ.śalati deśāntaścalatīti śalyaṃ-śarīrāntaḥpraviṣṭaṃ tomarādi śalyamiva śalyaṃ, ke te?kāmyamānatvātkāmāḥ manojñaśabdādayaḥ, yathā hiśalyamantaścaladvividhabādhāvidhāyi tathaita'pi, tattvata eṣāmapi sadā bādhāvidhāyitvāt, tathā veveṣṭi-vyāpnotīti viṣaṃ-tālapuṭādi, viṣamiva viṣaṃ kāmāḥ, yathaiva hi tadupabhujyamānaṃ madhuramityāpātasundaramivā''bhāti, atha ca pariṇatāvatidāruṇamevamete'pi kāmāḥ, tathā kāmāḥ āsyo-daṃṣṭrāstāsu viṣayasyetyāśīviṣastadupamāḥ, yathā hyamajñairavalokyamānaḥ sphuranmaṇiphaṇābhūṣita iti śobhana iva vibhāvyate, sparśanādibhiranubhūyamānaśca vināśāyaiva bhavati tathaite'pi kāmāḥ, kiṃca-kāmān 'prārṇayamānā' abhilaṣanto'piśabdasya luptanirdiṣṭatvāt prārthayamānā api akāmā' iṣyamāṇakāmābhāvāt 'yānti' gacchanti durgati' duṣṭāṃ narakādigati, tadanena na kevalaṃ śalyādivadanubhūyamānā evāmī doṣakāriṇaḥ, kintu prārthyamānā apītyuktaṃ bhavati| ___ tathā ca-'yaḥ sadviveko nāsau prāptamaprāptakāṅkṣayā' ityādau sadvivekatvamanaikāntiko hetuḥ, na hyayamekāntaḥ yathā prāptamaprāptārthe na parihiyate, prāptasyāpyapāyahetoḥ taducchedakaprāptyarthaṃ vivekibhiḥ parihiyamāṇatvād, anabhyupagatopālambhaścāyaṃ, mumukṣūṇāṃ kvacidākāṅyā evāsambhavāt, uktaṃ hi-'mokṣe bhave ca sarvatra, niḥspṛho munisattamaḥ' iti sūtrārthaḥ | kathaṃ punaḥ kāmān prārthayamānā durgatiṃ yānti?, ata āhamū.(282) ahe vayai koheṇaṃ, māṇeṇaṃ ahamā gaī|
māyā gaipaḍigghāo, lohāo duhao bhayaṃ|| vṛ.'adho' narakagatau 'vrajati' gacchati 'krodhena' kopena, 'mānena' ahaṅkāreṇa 'adhamā' nīcā gatiḥ, bhavatīti gamyate, 'māya'tti subvyatyayāt, ‘māyayā' paravañcanātmikayā gate:prastāvāt sugateḥ pratighāto-vināśo gatipratighāto bhavati, 'lobhād' gāddharyalakṣaṇāt, 'duhato'tti dvidhā dviprakāram-aihikaṃ pāratrikaṃ ca bhaviṣyati asmāditi bhayaṃ-duḥkhaṃ, tadāśaṅkātaḥ sādhvasaṃ vā, kāmeṣu hi prārthyamāneṣvavaśyaṃbhāvī krodhādisambhavaḥ, sa cedṛg iti kathaṃ na tatprārthanāto durgatigamanamityabhiprāyaḥ| yadvā-sarvamapi yadindreiṇoktaṃ tat kaṣāyānupātīti tadvipākānuvarṇanamidamiti sūtrārthaḥ | evaṃ bahubhirapyupāyaistamindraḥ kṣobhayitumaśaktaḥ kimakarodityāhamū. ( 283) avaujhiūṇa māhaṇaruvaṃ viurubviūṇa iṃdattaṃ |
___ vaṃdati abhitthuṇaṃto imāhi mahurāhi vaggūhi|| vṛ. avaujjhiya'tti apohya tyaktvā 'brāhmaṇarūpaṃ' dhigvarṇaveṣaṃ viuruvviūṇaṃ'ti vikṛtya
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit