Uttarajjhayana v28.p298
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p298
- Language
- Sanskrit
v28.p298
295 tapamāni sakalātiśayanidhānāni pūrvāṇīti kathaṃ na cakravartitulyatā'syeti sūtrārthaḥ || anya ccamū.( 350) jahā se sahassakkhe, vajjapāṇī puraṃdare|
sakke devāhivaī, evaṃ havai bahussae | vṛ. yathā sa sahasramakṣīṇyasyeti sahasrākṣa:- sahasralocanaḥ, atra ca sampradāyaḥ-'sahassakkhatti paṃca maṃtisayā devāṇaṃ tassa, tesiṃ sahassaṃ acchīṇaṃ, tesiṃ nīīe vikkamati, ahavā jaṃ sahasseṇaṃ acchīṇaṃ dīsati taṃ so dohiṃ acchīhiṃ abbhahiyagarāgaṃ pecchatī'ti | vajravajrābhidhānamāyudhaṃ pāṇāvasyeti vajrapāṇiḥ, lokokatvā ca pūrdāraṇāt purandaraḥ, ka īdṛgityāhaśako 'devādhipatiḥ' devānāṃ svāmī, evaṃ bhavati bahuśrutaḥ, so'pi hi śrutajñānenāśeṣātiśayaratnanidhānatulyena locanasahasreṇeva jānīte, yaścaivaṃ tasyaivavidhatvopalakṣaṇaṃ, vajramapi lakṣaṇaṃ pāṇau sambhavatīti vajrapāṇiḥ, pūśca śarīramapyucyate, tadvikṛṣṭatapo'nuṣṭhānato dārayatīvadārayatīti purandaraḥ, śakravat devairapi dharme'tyantaniścalatayā pūjyata iti tatpatirapyucyate, tathā cāha-"devāvi taṃ namaṃsaṃti, jassa dhamme sayā maṇo"tti sūtrārthaḥ || api camū.(351) jahā se timiraviddhaṃse, uttiṭuṃti divāgare|
jalaṃte iva teeṇaṃ, evaṃ bhavai bahussue| vṛ. yathā sa: timiram-andhakāraṃ vidhvaṃsayati-apanayati timiravidhvaṃsaḥ, 'uttiṣṭhan' udgacchan 'divākaraḥ' sūryaḥ, sahiūrdhvaṃ nabhobhāgamākrāmannatitejasvitāṃ bhajate avataraṃstaṃ na tathetyevaṃ viśiṣyate, yadvā utthānaṃ-prathamamudgamanaṃ tatra cāyaṃna tīvra iti tīvratmābhāvakhyāpakametat, anyadā hi tīvro'yamiti na samyag dṛṣṭāntaḥ syāt, 'jvalanniva' jvālāṃ muñcanniva tejasā' mahasā, evaṃ bhavati bahuśrutaḥ, so'pi hyajñānarūpatimirāpahārakaḥ saṃyamasthāneṣu viśuddhaviśuddhatarādhyavasāyata upasarpastapastejasā ca jvalanniva bhavatīti sūtrārthaḥ || anyaccamū. ( 352) jahā se uḍuvaī caṃde, nakkhattaparivārie|
paḍipune punnimāsīe, evaṃ bhavai bahussae| vṛ.yathā saḥ uḍūnāṃ-nakṣatrāṇāṃ patiḥ-prabhuḥ uḍḍapatiḥ, ka ityāha-'candraḥ' śaśī, 'nakṣatraiḥ' aśvinyādibhiḥ, upalakṣaṇatvādgrahaistārābhiśca parivāra:-parikaraḥ sañjāto'syeti parivāritaḥ nakṣatraparivāritaḥ 'pratipūrṇaḥ' samastakalopetaḥ, sa cedṛk kadā bhavati? ata āha-paurṇamāsyām| iha ca candra ityukte mā bhūnnāmacandrādāvapi sampratyayaḥ ityuḍupatigrahaṇaṃ, uḍupatirapica kaścidekākyeva bhavati mṛgapativat ata uktaṃ nakṣatraparivāritaḥ, so'pyaparipūrṇo'pi dvitīyādiṣu sambhavatīti paripūrṇaḥ paurṇamāsyāmityuktaṃ, evaṃ bhavati bahuśrutaḥ, asāvapi hi nakṣatrāṇāmivānekasādhūnāmadhipatiḥ tathā tatparivāritaḥ sakalakalopetatvena pratipūrṇaśca bhavatīti sūtrārthaḥ || mū.(353) jahā se sāmāiyāṇaṃ, koṭṭhāgāre surakkhie|
nānādhanapaḍippunne, evaṃ havai bahussue| vṛ. yathā sa 'sāmāiyāṇaṃ'ti samājaḥ-samūhastaṃ samavayanti sāmājikā:-samūhavṛttayo lokāsteṣāṃ, paṭhanti ca-'sāmāiyaṃgāṇaṃ'ti tatra ca śyāmā-atasī tadādīni ca tāni aṅgānī ca upabhogāṅgatayā śyāmādyaṅgāni dhānyāni teṣāṃ koṭṭhāgāre'tti koṣṭhā-dhānyapalyāsteṣāmagāraṃ
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit