Uttarajjhayana v28.p299

v28.p299

uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-12 / 353 tadādhārabhūtaṃ gṛham, upalakṣaṇatvādanyadapi prabhūtadhānyasthānaṃ, yatra pradīpanakādibhayāt dhānyakoṣṭhāḥ kriyante tat koṣṭhāgāramucyate, yadivā koṣṭhān ā-samantāt kurvate tasminniti koṣṭhāgāraḥ, “akartari ca kārake sañjñāyāṃ " miti dhañ, tathā suṣṭuprāharika puruṣādivyāpāraṇadvāreṇa rakṣita:pālito dasyumūṣikādibhyaḥ surakṣitaḥ, sa ca kadācit pratiniyatadhānyaviṣayo'pratipūrṇaśca syāt ata āha-nānā-anekaprakārāṇi dhānyāni - śālimudgādīni taiḥ pratipūrṇo bhṛtaḥ nānādhānyapratipūrṇa, ādyapakṣe tu viśeṣaṇe napuṃsakaliṅgatayā neye, evaṃ bhavati bahuśruta:, asāvapi sāmājikalokānāmiva gacchvāsināmupayogibhirnānādhānyairivāṅgopāṅgaprakīrṇakādibhedaiḥ śrutajñānaviśeṣaiḥ pratipūrṇa eva bhavati, surakṣitaśca pravacanādhāratayā, yata uktam- "jena kulaṃ āyattaṃ taṃ purisaṃ āyareṇa rakkheha" ityādīti sūtrārthaḥ || api ca

jahā sā dumāna pavarā, jaṃbūnāma suṃdasaṇā | anāḍhiyassa devassa, evaṃ havai bahussae |
vṛ. yathā sā drumānāṃ madhye pravarā-pradhānā jambūḥ nāmnā-abhidhānena sudarśanā nāma sudarśanā, na hi yatheyamamṛtopamaphalā devādyāśrayaśca tathā'nyaḥ kaścid drumo'sti, drumatvaṃ phalavyavahāraścāsyāstatpratirūpatayaiva, vastutaḥ pārthivatvenoktatvāt vajravaiḍūryādimayāni hi tanmūlādīni tatra tatroktāni, sā ca kasyetyāha- 'anādṛtasya' anāhatanāmno 'devasya' jambūdvīpādhipatervyantarasurasya āśrayatvena sambandhinī, evaṃ bhavati bahuśruta:, so'pi hyamṛtopamaphalakalpaśrutānvito devādīnāmapi ca pūjyatayā'bhigamanīyaḥ śeṣadrumopamasādhuṣu ca pradhāna iti sūtrārthaḥ || mū. ( 355 ) jahā sā naīṇa pavarā, salilā sāgaraṃgamā | sīyā nīlavaṃtapavahā, evaṃ havai bahussae |
arśaā
vṛ. yathā sā 'nadīnā' saritāṃ 'pravarā' pradhānā salilaṃ - jalamasyāmastīti, derākṛtigaṇatvādacisalilā nadī, sāgaraṃ samudraṃ gacchatīti sāgaraṅgamā-samudrapātinityarthaḥ, na tu kṣudranadīvadapāntarāla eva viśīryate, 'śītā' śītānāmnī, nīlavān meroruttarasyāṃ diśi varṣadharaparvatastataḥ prabhavati pāṭhāntarataḥ pravahati vā nīlavatprabhavā nīlavatpravahā vā, 'evaṃ' śītānadīvadbhavati bahuśruta:, asāvapi hi saritāmivānyasādhūnāmaśeṣaśrutajñānināṃ vā madhye pradhāno vimalajalakalpa śrutajñānānvitaśca, tathā sāgaramiva muktimevāsau gacchati, taducitānuṣṭhāna evāsya pravṛttatvāt, na hyanyadarśanināmiva devādibhava evāsya vivekino vāñchā, tathā ca kathamasya teṣāmiva prāyo'pāntarālāvasthānaṃ ?, nīlavattulyācca ucchritocchritamahākulādevāsya prasūtiḥ, kathamivānyathaivaṃvidhayogyatāsambhava iti sūtrārthaḥ || kiñca

jahā se nagāṇa pavare, sumahaṃ maṃdare giri | nānosahīpajjalie, evaṃ havai bahussue |
vṛ.yathā sa ‘nagānāṃ' parvatānāṃ madhye 'pravaraḥ ' atipradhānaḥ 'sumahān' atiśayagururatyucca itiyāvat, ‘mandaraḥ' mandarābhidhānaḥ, kaḥ punarasau ? ityāha- 'giriḥ, kimuktaṃ bhavati ? -meruparvataḥ, ‘nānauṣadhibhiḥ' anekavidhaviśiṣṭamāhātmyavanaspativiśeṣarūpābhiḥ prakarṣeṇa jvalitodīptaḥ nānauṣadhiprajvalitaḥ, tā hyatiśāyinyaḥ prajvalantya evāsata iti tadyogādasāvapi prajvalita ityuktaḥ, yadvā-prajvalitā nānauṣādhayo'sminniti prajvalitanānauṣadhiḥ, prajvalitaśabdasya tu