Uttarajjhayana v28.p307

v28.p307

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-12/371 __ vṛ. 'sthaleṣu' jalāvasthitivirahiteṣūccabhūbhāgeṣu 'bījāni' godhūmaśālyādīni ‘vapanti' ropayanti kāsaga'tti karṣakāḥ kṛṣīvalāḥ, tathaiva' yathoccasthaleṣvevameva 'nimneṣu ca' nīcabhūbhāgeṣu ca 'āsasāe'tti āśaṃsayā-yadyatyantapravarṣaṇāṃ bhāvi tadā sthaleṣu phalāvāptirathānyathā tadā nimneṣvityevamabhilāṣātmikayā, etayevaitayā-etadupamayā, ko'rthaḥ ? -uktarūpakarṣakāśaṃsātulyayā 'śraddhayā' vāñchayā 'dalāha'tti dadadhvaṃ mahyaṃ, kimuktaṃ bhavati? -yadyapi bhavatāṃ nimnopamatvabuddhirātmani mayitu sthalatulyatādhī: tathāpi mahyamapi dātumucitam, atha syād-evaṃ datte'pi na phalāvāptirityāha-'ārāhae punamiṇaṃ khu'tti khuśabdasyāvadhāraṇārthasya bhinnakramatvādārādhayedeva-samantātsādhayedeva, nātrānyathābhāvaḥ, puṇyaṃ' śubhamidaṃ-paridṛśyamānaṃ kṣetramiva kṣetraṃ puṇyaśasyaprarohahetutayā, ātmānameva pātrabhūtamevamāha, paṭhyate ca-'ārāhagā hohima punnakhetta'nti ārādhakā-āvarjakā gamyamānatvātpuṇyasya bhavata, anena dānaphalamāha, kuta etadityāha-idaṃ puṇyakṣetraṃ-puṇyaprāptihetuḥ kṣetraṃ yata iti gamyate, iti sūtrārthaḥ || yakṣavacanānantaraṃta idamāhuḥmū. (372) khittāṇī amhaṃ viiyāṇi loe, jahiṃ pakinnā viruhaṃti punnā|
je māhaṇā jāivijjovaveyā, tāiṃtu khittāiṃ supesalāī| vṛ. kṣetrāṇī ti kṣetropamāni prātrāṇyasmākaṃ 'viditāni' jñātāni, vartanta iti gamyate, 'loke' jagati jahiṃ ti vacanavyatyayādyeṣu kṣetreṣu prakīrṇānīva prakīrṇāni-dattānyaśanādīni 'virohanti' janmāntaropasathānataḥ prādurbhavanti pūrṇāni' samastāni, na tu tathāvidhadoṣasadbhāvata: kānicideva, syādetad-ahamapi tanmadhyavatryevetyāśaṅkayāha-ye 'brāhmaṇāḥ' dvijāḥ, te'pi na nāmata eva, kintu jātiśca-brāhmaṇajātirūpā vidyā ca-caturdaśavidyāsthānātmikā tābhyām 'uvaveya'tti upetā-anvitā jātividyopetāḥ, tāiṃtu'tti tānyeva kṣetrāṇi 'supesalāṇi'tti supeśalaṃ nāma śobhanaṃ prītikaraṃ vā iti vṛddhāḥ, tataśca supeśalāni-śobhanāni prītikarāṇi vā, na tu bhavādṛśāni śūdrātīni, śūdrajātitvādeva vedādividyābahiṣkṛtānīti, yata uktam
"samamaśrotriye dānaṃ, dviguṇaṃ brāhmaṇabruve|
sahasraguṇamācārye, anantaṃ vedapārage|" iti sūtrārtha: yakṣa uvācamū. (373) koho ya māno ya vaho ya jesiṃ, mosaṃ adattaṃ ca pariggahaṃ ca|
te māhaṇā jāivijjāvihīṇā, tāītu khittāī supāvayāī|| vṛ. 'krodhaśca' roṣaḥ 'mānaśca' garvaḥ, caśabdānmāyālobhau ca, 'vadhaśca' prāṇighāto 'yeṣā'miti prakramādbhavatāṃ brāhmaṇānāṃ 'mosaṃ'ti mṛṣā-alīkabhāṣaṇaṃ 'adatta'ti pade'pi padaikadeśasya darśanātsatyabhāmā satyetivat adattādānamuktaṃ, caśabdānmaithunaṃ, parigrahaśca' gobhūmyādisvīkāraḥ, astīti sarvatra gamyate, 'te' iti krodhādyupetā yūyaṃ brāhmaṇā jātividyābhyāṃ vihīnārahitā jātividyāvihīnāḥ, kriyākarmavibhāgena hi cāturvarṇyavyavasthā, yata uktam
_ "ekavarṇamidaṃ sarvaṃ, pūrvamāsīdyudhiṣṭhira!|| kriyākarmavibhāgena, cāturvarṇya vyavasthitam||1||