Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p313

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p313

Language
Sanskrit

v28.p313

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-12/388 ṇādīni tadviṣayā ceṣṭā karmaceṣṭeha gṛhyate-'nibbheriya'tti prasāritānyakṣīṇi-locanāni yeṣāṃ te tathoktāstān, rudhiraṃ vamad-udgirat 'u8muha'tti ūrdhvamukhān-unmukhībhūtavakrān, ata eva nirgatāni-ni:sṛtāni jihvāśca pratītā netrāṇi ca-nayanāni jihvānetrāṇi yeṣāṃ te tathā tān, mū. ( 389) te pāsiyā khaṃḍiya kaṭṭhabhūe, vimaṇo visano aha māhaṇo so|
isiṃ pasāei sabhāriyāo, hīlaṃ ca niṃdaṃ ca khamāha bhaṃte ! || vṛ.'tāni'tyuktarūpān ‘dṛṣṭvā' avalokya khaṃḍiya'tti ārṣatvātsupo luki khaṇḍikānchātrān kāṣṭhabhūtān-atyantaniśceṣṭatayā kāṣṭhopamā vigatamiva vigataṃ manaḥ-cittamasyeti vimanāḥ, viṣaṇṇaḥ-kathamamī pravaṇībhaviṣyantīti cintayā vyākulitaḥ 'athe'ti darśanānantaraṃ 'brāhmaṇo' dvijātiḥ 'sa' iti somadevanāmā 'ṛṣi' tameva harikeśabalanāmānaṃ muni ‘prasādayati' prasatti grāhayati, saha bhāryayā-patnyā tayaiva bhadrābhidhānayā varttate iti sabhāryākaḥ, kathamityāha-hīlāṃ ca-avajñāṃ nindāṃ ca-doṣodghaṭṭanaṃ 'khamāha'tti kṣamasva sahasva bhaṃteti' sūtradvayārthaḥ ||
punaḥ sa prasādanāmevāhamū. (390) bālehiṃ mūḍhehiṃ ayāṇaehiṃ, jaṃ hīliyā tassa khamāha bhaṃte !
mahappasāyā isiṇo havaṃti, na hamanī kovaparā havaṃti|| vṛ. bālaiḥ-śiśubhirmūḍhaiḥ-kaṣāyamohanīyodayādvicittatā gataiḥ ata eva cājñaiḥ-hitāhitavivekavikalaiḥ 'yadi' tyupapradarśane 'hīlitāḥ' avajñātāḥ 'tassa'tti sūtratvāt tat 'khamāha'tti kṣamadhvaṃ bhadanta !, anenaitadāha-yato'mī śiśavo mūḍhā ajñānāśca tatkimeṣāmupari kopena ?, yato'nukampanīyā evāmī, uktaṃ ca kenacid-"ātmadruhamamaryādaṃ, mūḍhamujjhitasatpatham| sutarāmanukampeta, narakārciṣmadindhanam|" kiṃca-mahān prasāda:-cittaprasattirūpo yeṣāṃ te mahāprasādā ṛṣayaḥ-sādhavo bhavanti, vyatirekamāha-'nahu'tti na punarmunayo-yatayaḥ 'kopaparāḥ' krodhavaśagā bhavanti, bhinnavākyatvācca munigrahaṇamaduṣṭameveti sūtrārthaḥ || munirāhamū. (391) pubviṃ ca iṇhi ca anāgayaṃ ca, manappaoso na me atthi koī|
jakkhā hu veyāvaḍiyaṃ kariti, tamhā hu ee nihayā kumārā| vṛ. 'puvvi ca'tti pūrvaṃ ca purā idānīṃ ca-asmin kāle 'anāgaya ce'ti anāgate ca bhaviṣyakāle manaḥpradveṣa:-cittānuśayalakṣaṇo na 'me' mamāstītyupalakṣaṇatvādāsīdbhaviṣyati ca, 'ko'pi'tyalpo'pi, iha ca bhāvini pramānābhāve'pi 'anāgataṃ pratyācakṣa' iti vacanādanāgatasyāpi tasya niṣiddhatvācchrutajñānabalataḥ kālatrayaparijñānasambhavāccaivamabhidhānaṃ, paṭhanti ca 'puvvi ca pacchā va taheva majjhe' tatra ca pūrvaṃvā paścādveti viheṭhanakālāpekṣaṃ tathaiva madhye viheṭhanakāla eva, na ca kumārāvaheṭhanādidarśanātpratyakṣaviruddhatā śaṅkanīyā, 'yakṣā' devaviśeṣā 'hu'riti yasmādvaiyāvṛttyaṃ-pratyanīkapratighātarūpaṃ 'kurvanti' vidadhati, 'tamha'tti tasmāt huravadhāraṇe tatastasmādeva hetorete-purovartino nitarāṃ hatā:-tāḍitā nihatāḥ kumārāḥ, na tu manaḥpradveṣo'tra heturiti bhāva iti sūtrārthaḥ || samprati tadguṇā kṛṣṭacetasa upādhyāyapramukhā idamāhu:mū.(392) attha ca dhammaṃ ca viyāṇamānā, tunbhe navi kuppaha bhūipannā|
tubhaṃtu pāe saraṇaṃ uvemo, samāgayā savvajanena amhe|

Linked texts (1)