Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p314

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p314

Language
Sanskrit

v28.p314

vṛ.aryata ityartho-jñeyatvātsarvvameva vastu, iha tu prakramācchubhāśubhakarmmavibhāgo rāgadveṣavipāko vā parigṛhayate, yadvā artha:-abhidheyaḥ sacārthācchāstrāṇāmeva tu caśabdastadgatānekabhedasaṃsūcakaḥ, dharma:-sadācāro daśavidho vā yatidharmmastaṃ ca 'viyāṇamāne 'tti viśeṣeṇa vividhaṃ vā jānantaḥ-āgacchanto yūyaṃ 'nāpi' naiva kupyatha-krodhaṃ kurudhvaṃ bhūtiprajñā iti, bhūrtirmaṅgalaṃ vṛddhī rakṣā cetī vṛddhāḥ, prajñāyate'nayā vastutattvamiti prajñā, tataśca: bhūtiḥ - maṅgalaṃ sarvamaṅgalottamatvena vṛddhirvā vṛddhiviśiṣṭatvena rakṣā vā prāṇirakṣakatvena prajñā - buddhirasyeti bhūtiprajñaḥ, ataśca 'tubbhaṃ tu' tti tuśabdasyaivakārārthatvāt yuṣmākameva pādau caraṇau śaraṇamupema:samāgatā:- militāḥ, kena saha ? - sarvvajanena, vayamiti sūtrārthaḥ || kiṃ caaccemu te mahābhāgā !, na te kiṃcana nāccimo |
:-upagacchāmaḥ

bhuṃjāhi sālimaṃ kūraṃ, nāṇāvaṃjasaṃjuyaṃ ||
vṛ.‘arccayāmaḥ' pūjyāmaste - tava sambandhi sarvvamapīti gamyate, praviśa piṇḍimityukte yathā gṛhamiti bhakṣayeti ca, mahābhāga ! atiśayācintyaśaktiyuktatveneti, naiva 'te' tava kiñciditi caraṇareṇvādikamapi nārccayāmo-na pūjayāmo, api tu sarvvamarcayāmaḥ, asya ca pūrveṇaiva gatārthatve punarabhidhānamanvayavyatirekābhyāmukto'rthaḥ sukhāvagamo bhavatītikṛtvā, athavā arccayāmaste iti subvyattyayāttvām, anena svatastasya pūjyatvamuktaṃ, uttareṇa tu tatsvāmitvamapi pūjyatāheturiti, tathā bhuto gṛhītveti gamyate 'śālima' nti śālimayaṃ, ko'rthaḥ ? - śāliniṣpannaṃ ‘kūram' odanaṃ nānāvyañjanaiḥ - anekaprakārairdadhyādibhiḥ saṃyutaṃ- sammiśraṃ nānāvyañjanasaṃyutaṃ, na tvekameveti sūtrārthaḥ || anyacca
mū. ( 394 ) imaṃ ca me atthi pabhūyamannaṃ, taṃ bhuṃjasū amha anuggahaṭṭhā | bāḍhaṃti paḍicchai bhattapānaṃ, māsassa ū pāraṇae mahappā ||
vṛ. ‘idaṃ ca' pratyakṣata eva paridṛśyamānaṃ 'me' mamāsti - vidyate 'prabhūtaṃ' pracūramannaṃ- maṇḍakakhaṇḍasvādyādi samastamapi bhojanaṃ, yatprāk pṛthagodanagrahaṇaṃ tattasya sarvānnapradhānatvakhyāpanārthaṃ, tadbhuṅkṣāsmākamanugrahārthaṃ vayamanugṛhītā bhavāma iti hetoḥ, evaṃ ca tenokte munirāha - 'bāḍham ' evaṃ kurmsa itītyevaṃ bruvāṇa iti śeṣaḥ, 'pratīcchati' dravyāditaḥ śuddhamiti gṛhṇāti, bhaktapānamuktarūpaṃ, 'māsassa utti māsādeva, yadvā anta ityadhyāhiyate, tataśca māsasyaivānte yatpāryateparyantaḥ kriyate gṛhītaniyamasyāneneti pāraṇaṃ tadeva pāraṇakaṃ, bhojanamityuktaṃ bhavati, tasmintannimittaṃ, ‘nimittātkarmmasaṃyoge saptamiti' saptamī, māhātmyeti prāgvat iti sūtrārthaḥ ||
tadā ca tatra yadabhūttadāha

-
tahiyaṃ gaṃdhodayapupphavāsaṃ, divvā tahiṃ vasuhārā ya vuṭṭhā |
pahayā duṃduhīo surehiṃ, āgāse ahodānaṃ ca ghuṭuṃ ||
-
vṛ. 'tahiyaṃ' ti tasmin munau bhaktapānaṃ pratīcchati yajñavāṭe vā gandha: - āmodatastatpradhānamudakaṃ jalaṃ gandhodakaṃ taccā puṣpāṇi ca kusumāni teṣāṃ varṣaṃ varṣaṇaṃ gandhodakapuṣpavarṣaṃ, surairiti sambadhāt kṛtamiti gamyate, divyā śreṣṭhā yadivā divi-gagane bhavā divyā, 'tarhi 'ti tasminneva nānyatra, anena kathamiyatāmekatra kalyāṇānāṃ mīlaka ityanyatraivānyataratkalyāṇāntaraṃ bhaviṣyatī

-

Linked texts (1)