Uttarajjhayana v28.p330
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p330
- Language
- Sanskrit
v28.p330
śobhanamanā iti sūtratrayārthaḥ | itthaṃ muninā'bhihite brahmadattaḥ svasamṛddhyā nimantrayitumāhaucco ae mahukakke ya baṃbhe, paveiyā āvasahā ya rammā | imaṃ gihaṃ vittadhanappabhūyaṃ, pasāhi paṃcālaguṇovaveyaṃ || vṛ. uccodayo madhuḥ karkaḥ, caśabdānmadhyāṃ brahmā ca pañca pradhānāḥ prāsādāḥ, praveditāḥ, mama varddhakipuraḥsaraiḥ surairupanītā ityarthaḥ, 'āvasathāśca' śeṣabhavanaprakārā 'ramyāḥ' ramaṇīyāḥ, pāṭhāntarataśca āvasathāḥ atiramyāḥ atiramyā:- surabhyā vā, ete tu yatraiva cakriṇe rocate tatraiva bhavantīti vṛddhāḥ, kiñca- 'idaṃ' pratyakṣaṃ 'gṛham' avasthitaprāsādarūpaṃ vittaṃ pratītaṃ tacca taddhanaṃ ca- hiraṇyādi tenopetaṃ yuktaṃ vittadhanopetaṃ, paṭhanti ca 'cittadhaṇappabhūyaṃ 'ti, tatra prabhūtaṃ - bahu citram- āścaryamanekaprakāraṃ vā dhanamasminniti prabhūtacitradhanaṃ, sūtre tu prabhṛtaśabdasya paranipātaḥ prāgvat, 'prasādhi' pratipālaya pañcālā nāma janapadastasmin guṇā-indriyopakāriṇo rūpādayastairupetaṃ pañcālaguṇopetaṃ kimuktaṃ bhavati ? pañcāleṣu yāni viśiṣṭavastu tat tadgeha eva tadāsīt |
neṭṭehi gīehi ya vāiehiṃ, nārījanāhiṃ parivārayaṃto |
bhuṃjāhi bhogāī imāiṃ bhikkhū !, mama roaī pavvajjā hu dukkhaṃ || vṛ. kiṃ ca 'naṭṭehiṃ 'ti dvātriṃśatpātropalakṣitairnāṭyarnṛtyairvā vividhāṅgahārādisvarūpairgītai:grāmasvaramūrcchanālakṣaṇaiḥ, casya bhitrakramatvāt, 'vāiehiṃ ti vāditraiśca mṛdaṅgamukundādibhiḥ ‘nārījanān' strījanān-paridṛśyamānān, sūtratvāt sarvatra liṅgavyatyayaḥ, bhikṣo!, iha tu yadgajaturaṅgamādyanabhidhāya strīṇāmevābhidhānaṃ tat strīlolupatvāttasya, tāsāmeva vā'tyantākṣepakatvakhyāpanārthaṃ, kadāciccitro vadeditthameva sukhamityāha-mahyaṃ rocate' pratibhāti pravrajyā, 'huḥ ' avadhāraṇe bhinnakramaśca, duḥkhameva, na manāgapi sukhaṃ, duḥkhahetutvāditi bhāva iti sūtradvayārthaḥ || itthaṃ cakriṇokte muniḥ kiṃ kṛtavān ? ityāha
taṃ puvvaneheṇa kayānurāgaṃ, narāhivaṃ kāmaguṇesu giddhaṃ | dhammassio tassa hiyānupehī, citto imaṃ vayaṇamudāharitthā ||
vṛ. 'taṃ' brahmadattaṃ 'pūrvasnehena' janmāntaraprarūḍhapraṇayena 'kṛtānurāgaṃ' vihitābhiṣvaṅgaṃ' narādhipaṃ' rājānaṃ 'kāmāguṇeṣu' abhilaṣyamānaśabdādiṣu 'gṛddham' abhikāṅkṣānvitaṃ 'dharmāśritaḥ ' dharmasthitaḥ 'tasya' iti cakriṇaḥ hitaṃ-pathyam anuprekṣate-paryālocayatītyevaṃśīlo hitānuprekṣī-kathaṃ nu nāmāsya hitaṃ syāditi vicintanaparaścitrajīvayatiridaṃ vākyaṃ pāṭhāntarato vacanaṃ vā 'udāharittha' tti ‘udāhṛtavān' uktavāniti sūtrārthaḥ || kiṃ tadudāhṛtavānityāha
savvaṃ vilaviyaṃ gīyaṃ, savvaṃ naṭṭaṃ viḍaṃbaṇā |
savve ābharaṇā bhārā, savve kāmā duhāvahā |
327
--
vṛ. 'sarvam' aśeṣaṃ vilapitamiva vilapitaṃ nirarthakatayā ruditayonitayā ca tatra nirarthakatayā mattabālakagītavat ruditayonitayā ca virahāvasthamṛtaproṣitabhartṛkāgītavat, kimityāha-'gītaṃ' gānaṃ, tathā sarvaṃ 'nṛtyaṃ' gātravikṣepaṇarūpaṃ viḍambitamiva viḍambitaṃ, yathā hi yakṣāviṣṭaḥ pītamadyādirvā yatastato hastapādādīn vikṣipati, eva nṛtyannapīti, tathā sarvāṇi 'ābharaṇāni '
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit