Uttarajjhayana v28.p331

v28.p331

uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-13 / 422 mukuṭāṅgadādīni 'bhārā' tattvato bhārarūpatvātteṣāṃ tathāvidhavanitā bhartṛkāritasuvarṇasthagitaśilāputrakābharaṇavat, sarve 'kāmā: ' śabdādayo 'duḥkhavahāḥ' mṛgājīnāmiyāyatau duḥkhāvāptihetutvāt, matsarerṣyāviṣādādibhiścittavyākulatvotpādakatvānnarakādihetutvācceti |

bālābhirāmesu duhāvahesu, na taṃ suhaṃ kāmaguṇesu rāyaṃ !|
virattakāmāna tavodhanānaṃ, jaṃ bhikkhuṇaṃ sīlaguṇe rayāṇaṃ ||
vṛ. tathā bālānāṃ - vivekarahitānāmabhirāmāḥ - cittābhiratihetavo ye teṣu 'duḥkhāvaheṣu' uktanyāyena duḥkhaprāpakeṣu na tatsukhaṃ 'kāmaguṇeṣu' manojñaśabdādiṣu, sevyamāneṣviti śeṣaḥ, ‘rājana!’ pṛthvīpate! ‘virattakāmānaṃ 'tti prāgvat, kāmaviraktānāṃ viṣayaparāḍyukhānāṃ tapa eva dhanaṃ yeṣāṃ te tapodhanāsteṣāṃ yatsukhamiti sambandhaḥ, 'bhikṣuṇāṃ' yatīnāṃ śīlaguṇayorvā sūtratvād ‘ratānāṃ’ āsaktānāmiti sūtradvayārthaḥ || bāletyādisūtraṃ cūrṇikṛtā na vyākhyātaṃ, kvacittu dṛśyata ityasmābhirunnītaṃ || samprati dharmaphalopadarśanapuraḥsaramupadeśamāha

nariṃda jāī ahamā narāṇaṃ, sovāgajāī duhao gayāṇaṃ | jahiṃ vayaṃ savvajanassa vesā, vasīa sovāganivesanesuṃ ||
vṛ. ‘narendra!' cakravarttin ! jāyante'syāmiti jātiḥ ‘adhamā' nikṛṣṭā 'narāṇāṃ' manuṣyāṇā madhye ‘śvapākajāti:’ cāṇḍālajāti: 'duhato 'tti dvayorapi 'gatayo:' prāptayoḥ kimuktaṃ bhavati?-yadā''vāṃ śvapākajātāvutpannau tadā sarvajanagarhitā jātirāsīt, kadācittāmavāpyāpyanyatraivoṣitau syātāmityāha-yasyāṃ vayaṃ prāgvacca bahuvacanaṃ, 'sarvajanasya' aśeṣalokasya 'dvaiṣyau' aprītikarau 'vasīya'tti avasāya-upitau, keṣu ? - śvapākānāṃ niveśanāni-gṛhāṇi śvapākaniveśanāni teṣu kadācittatrāpi vijñānaviśeṣādinā'hīlanīyāveva syātāmityāha
mū. (425) tīse a jāīi u pāviyāe, vucchā mu sovāganivesaṇesuṃ | savvassa logassa durgurchāṇijjā, ihaṃ tu kammāī purekaḍāī ||
vṛ. tasyāṃ ca jātau śvapākasambandhinyāṃ ca, 'tuḥ ' viśeṣaṇe, tataśca jātyantarebhyaḥ kutsi - tatvaṃ viśinaṣṭi, pāpaiva pāpikā tasyāṃ kustitāyāṃ, pāpahetubhūtatvena vā pāpikā tasyāṃ prāpikāyāṃ vā narakādikugateriti gamyate, 'vucche' ti uṣitau 'mu' ityāvāṃ, kepu ? - śvapākaniveśanepu, kīdṛśau ? - sarvasya lokasya 'jugupsanīyau' hīlanīyau 'iha' ityasmin janmani 'tuḥ ' punararthastata iha puna: ‘karmāṇi' śubhānuṣṭhānāni 'purekaḍāī 'ti pūrvajanmopārjitāni viśiṣṭajātyādinibandhanānīti śeṣaḥ, tata utpannapratyayaiḥ punastadupārjana eva yattro vidheyo na tu viṣayābhiṣvaṅgavyākulitamānasaireva stheyamiti bhāva iti ||
mū. (426) so dāni siṃ rāya ! mahānubhāgo mahiḍḍio punnaphalovaveo | caittu bhogāī asāsayāī, āyāṇaheuṃ abhinikkhamāhi ||
vṛ. yataścaivamataḥ 'saḥ' iti yaḥ purā saṃbhūtanāmā'nagārā āsīd 'idānīm' asmin kāle 'sa'tti pūraṇe yadvā 'dāṇisiṃ' ti deśīyamāṣayedānīṃ rājā mahānubhāgo maharddhikaḥ puṇyaphalopetaśca san dṛṣṭadharmaphalatvenābhiniṣkrometi sambandhaḥ, athavā sopaskāratvādyat sa eva tvamidānīṃ rājā mahānubhāgatādyanavita iha jātastatkarmāṇi purākṛtānīti pūrveṇa sambandhaḥ, ko'rthaḥ ? -