Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p332

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p332

Language
Sanskrit

v28.p332

purākṛtakarmavijambhitamevaitat kathamanyathā tathābhūtasyaivaṃvidhasamṛddhavāptiriti bhāva:, yataścaivamato'bhiniṣkrāmeti sambandhaḥ, kiṃ kṛtvetyāha- 'tyaktvā' apahāya bhujyanta iti bhogāḥ - dravyanicayā: kāmā vā tān 'aśāścatān' anityān ādīyate- sadvivekairgṛhyata ityādāna:caritradharmastaddhetorabhiniṣkrāma-ābhimukhyena pravrajito bhava, gṛhasthatāyāṃ hi na sarvaviratirūpacāritrambhava iti bhāvaḥ paṭhanti ca- 'āyāṇamevā anucitayāhī 'ti, spaṣṭamiti sūtratrayārthaḥ || ka evamakaraṇe doṣa ityāha
mū. (427 ) iha jīvie rāya ! asāsayaṃmi, dhaniyaṃ tu punnāiṃ akuvvamāno | se soaī maccumuhovanīe, dhammaṃ akāūṇa paraṃmi loge ||
vṛ . iha' jīvite' manuṣyasambandhinyāyupi rājan ! 'aśāśvate' asthire 'dhaniyaṃ tu 'tti atiśayenaiva na tu dhvajapaṭaprāntādyanyāsthiravastu sādhāraṇatayā 'puṇyāni' puṇyahetubhūtāni śubhānuṣṭhānānyakurvāṇaḥ 'saḥ' iti puṇyānupārjakaḥ 'śocate' duḥkhārttaḥ paścātāpaṃ vidhate, mṛtyuḥāyuḥparikṣayastasya mukhamiva mukhaṃ mṛtyumukhaṃ śithilībhavadbandhanādyavasthā tadupanītastathāvidhakarmabhirupaḍhaukito mṛtyumukhopanītaḥ san 'dharmaṃ' śubhānuṣṭhānam 'akṛtvā' ananuṣṭhāya ‘paraṃmi’tti casya gamyamānatvāt parasmiśca 'loke' janmāntararūpe, gata iti śeṣaḥ, narakādiṣu hyasahyāsātavedanārditaśarīraḥ śaśinṛpativatki na mayā tadaiva sadanuṣṭhānamanuṣṭhitamiti khidyata evādharmakārīti sūtrārthaḥ || syādetat-mṛtyumukhopanītasya paratra vā duḥkhābhihatasya svajanādayastrāṇāya bhaviṣyanti, tato na śociṣyante ityāśaṅkyāha

jaheha sīho va miyaṃ gahāya, maccū naraṃ nei hu aṃtakāle | na tassa māyā va piyā va bhāyā, kālaṃmi taṃmaṃsaharā bhavaṃti || vṛ.‘yathe'tyaupamye ‘ihe’ti loke ‘siṃha:' mṛgapatiḥ, veti pūraṇe, yadvā vāśabdo'yaṃ vikalpārthe, tato vyāghrādirvā 'mṛgaṃ' kuraṅgaṃ 'gṛhītvā' upādāya prakramātkhamukhaṃ paralokaṃ vā nayatīti sambandhaḥ, evaṃ ‘mṛtyuḥ' kṛtānta: ‘naraṃ' puruṣaṃ nayati 'huḥ' avadhāraṇe, tato nayatyeva, kadā ? - antakāle jīvitavyāvasānasamaye, kumuktaṃ bhavati ? - yathā'sau siṃhane nīyamāno na tasmai alam, evamayamapi janturmṛtyunā, kadācitsvajanastatra sāhayyaṃ kariṣyatyata āha-na tasyamṛtyunā nīyamānasya mātā vā pitā vā 'bhāya'tti vāśabdasyeha gamyamānatvādbhrātā vā 'kāle tasmin' jīvitāntarūpe aṃśaṃ-prakramājjīvitavyabhāgaṃ dhārayanti-mṛtyunā nīyamānaṃ rakṣantītyaṃśadharāḥ, yathā hi nṛpādau svajanasarvasvamapaharati svadravinadānataḥ svajanādibhistadrakṣyate naivaṃ svajīvitavyāṃśadānatastajīvitaṃ mṛtyunā nīyamānam, uktaṃ hi
"na pitā bhrātaraḥ putrā, na bhārya na ca bāndhavāḥ |
na śuktāḥ maraṇāttrātuṃ śaktāḥ saṃsārasāgare |" iti,
athavā'ṃśo-duḥkhabhāgastaṃ haranti-apanayanti ye te 'ṃśaharā bhavantīti, idamevābhivyanakti, ādyavyākhyāne tu syādetad- jīvitārakṣaṇe'pi duḥkhāṃśahāriṇo bhaviṣyantyata āhamū, (429 ) na tassa dukkhaṃ vibhayaṃti nāyao, na mittavaggā na suā na baṃdhavā | ikko sayaṃ paccanuhoi dukkhaṃ, kattāramevaṃ anujāi kammaṃ ||

Linked texts (1)