Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p333

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p333

Language
Sanskrit

v28.p333

uttarādhyayana-mūlasūtram-1-13/429 vṛ.na tasya-mṛtyunā nīyamānasya tatkālabhāvinā duḥkhenātyantapīḍitasya du:khaṃ śārīraṃ mānasaṃ vā 'vibhajanti' vibhāgīkurvanti 'jñātayaḥ' dūravartinaḥ svajanā na 'mitravargā' suhṛtsamūhā na 'sutāḥ' putrā na bāndhavāḥ' nikaṭavartinaḥ svajanāḥ, kintu eka:-advitīyaḥ 'svayam' ātmanā 'pratyanubhavati' vedayate 'duḥkhaṃ' kleśaṃ, kimiti?, yataḥ 'kartārameva' upārjayitārameva 'anuyāti' anugacchati, kiṃ tat ?-karma, yena tatkṛtaṃ tasyaiva phalamupanayatīti bhāva iti sūtradvayārthaḥ || itthamaśaraṇatvabhāvanāmabhidhāyaikatvabhāvanāmāhamū. (430) ciccā dupayaṃ ca cauppayaṃ ca. khittaṃ gihaṃdhaṇadhannaṃ ca savvaṃ |
kammappabīo avaso payāī, paraṃ bhavaṃ suṃdara pāvagaṃ vā || vṛ. 'tyaktvā' utsṛjya 'dvipadaṃ ca' bhāryādi 'catuṣpadaṃ ca' hastyādi 'kṣetram' ikṣukṣetrādi 'gṛhaṃ' dhavalagṛhādi'dhaṇa'tti dhanaṃ-kanakādi dhānyaṃ' śālyādi, caśabdāda vastrādi ca, 'sarva' niravaśeṣaṃ, tataḥ kimityāha-karmaivātmano dvitīyamasyeti karmātmadvitīyaḥ 'avaśaḥ' asvatatra: prakarṣeṇa yāti-prāpnoti prayāti, kaṃ? -'param' anyaṃ 'bhavaṃ' janma 'suṃdara'tti bindulopāt 'sundaraṃ' svargādi pāpakaṃ vā' narakādi, svakṛtakarmānurūpamiti bhāvaḥ| tatra kimanyadarśanināmiva saśarīra eva bhavāntaraṃ yātyuta anyatheti ?, ucyate, audārikaśarīrāpekṣayā'śarīra eva, tarhi tattyaktvetyatra kā vārtetyāhamū. (431) taṃ ikkagaṃ tucchasarīragaṃ se, ciīgayaṃ dahiuṃ pāvageṇaṃ|
bhajjā ya pattāviya nāyao a, dāyāramannaṃ anusaṃkamaṃti|| vṛ. 'tad' iti yattena tyaktam ‘ekam' advitīyaṃ tadvitīyasya jantoranyatra saṅkramaṇāt tūcchamasāramata eva kustitaṃ śarīraṃ śarīrakam, anayostu viśeṣaṇasamāsaḥ, se' tasya bhavāntaragatasya saṃbandhi cīyantemṛtakadahanāya indhanāni asyāmiti citaḥ-kāṣṭharacanātmikā tasyāṃ gataṃ-sthitaṃ citigataṃ dagdhvā 'tuḥ' pūraṇe 'pāvakena' agninā bhāryā ca putro'pi ca jñātayaśca 'dātāram' abhilaṣitavastusampādayitāramanyam 'anusaṅkrāmanti' upasarpanti, te hi gṛhamanenāvaruddhamāsta iti tadvahiniṣkāśya janalajjādinā ca bhasmāsātkṛtya kṛtvā ca laukikakṛtyānyākrandya ca katiciddināni punaḥ svārthatatparatayā tathāvidhamanyamevānuvartante, na tu tatpravṛttimapi pṛcchanti, āstāṃ tadanugamanamityabhiprāya iti sūtradvayārthaḥ || kiñcamū. (432) uvaṇijjaī jīviyamappamāyaṃ, vaṇṇaṃ jarā harai narassa rāyaṃ!|
paṃcālarāyā! vayaṇaṃ suṇāhi, mā kāsi kammāiṃ mahālayāi| vṛ. 'upanīyate' ḍhokyate prakramānmṛtyave tathāvidhakarmabhiḥ 'jīvitam' āyuḥ 'apramādaṃ' pramādaṃ vinaiva, āvīcīmaraṇato nirantaramityabhiprāya:, satyapici jīvite 'varṇa' susnigdhacchāyātmakaṃ 'jarā' viśrasā 'harati' apanayati narasya' manuṣyasya rājan!' cakravarti!, yataścaivamataḥ 'pañcālarāja!' pañcamaṇḍalodbhavanṛpate! vacanaṃ' vākyaṃ 'śṛṇu' ākarṇaya, kiṃ tat?-mā kārṣīḥ, kāni? - 'karmāṇi' asadārambharūpāṇi 'mahālayāṇi'tti atiśayamahānti, mahān vā laya:karmāśleṣo yeṣu tāni, ubhayatra pañcendriyavyaparopaṇakuṇimabhakṣaṇādīnīti sūtrārthaḥ|| evaṃ muninokte nṛpatirāha

Linked texts (1)