Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p342

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p342

Language
Sanskrit

v28.p342

adhyayanaṃ-14,[ ni. 373] samantāddahyamānam, arthāt śarīre dāhasyāpi śokāveśata utpatteḥ, lolupyamānaṃ tadviyogaśaṅkāvaśotpannaduḥkhaparaśubhiratiśayena hṛdi chidyamānaṃ, vṛddhāstu vyācakṣate-'lolupyamānaṃ'ti lālapyamānaṃ- 'bharaṇapoṣaṇakulasaṃtāṇesu ya tubbhe bhavissaha'tti, 'bahudhā' anekaprakāraṃ 'bahu' ca prabhūtaṃ yathā bhavatyevaṃ lolupyamānaṃ lālapyamānaṃ veti sambandhaḥ, | mū. (452) purohiyaṃ taṃ kamaso'nuṇataṃ, nimaṃtayaṃtaṃ ca sue dhanenaṃ |
jahakkama kāmaguṇehiṃ ceva, kumāragā te pasamikkha vakkaṃ || vṛ. 'purohitaṃ' 'purodhasaṃ' 'taṃ'miti prakrāntaṃ 'kamaso'tti krameṇa-paripāṭhyā 'anunayantaṃ' svābhiprāyeṇa prajñāpayantaṃ nimantrayantaṃ ca-tau bhogairupacchandayantaṃ 'sutau' putrau dhanena' dravyeṇa yathākramaṃ prakramānatikrameṇa 'kāmaguṇaiḥ' abhilapaṇīyaśabdādiviṣayaiḥ, pāṭhāntarataḥ-kāmaguṇeṣu vā, 'ca:' samuccaye eva' iti pūraṇe, kumārako tāvanantaraprakrāntau 'prasamīkṣya' prakarṣeṇājñānācchāditamatimālocya vākyaṃ' vaco vakṣyamānamuktavantāviti gamyate| mū.(453) veā adhīā na bhavaṃti tāṇaṃ, bhuttā diyā niti tamaṃ tameṇaṃ|
jāyā ya puttā na havaṃti tāṇaṃ, ko nāma taṃ anumanijja evaṃ?|| vṛ. kiṃ tadityāha 'vedāḥ' ṛgvedādayaḥ 'adhītāḥ' paṭhitā na bhavanti' jāyante 'trāṇaṃ' śaraṇaṃ, tadadhyayanamātrato durgatipatanarakṣaṇāsiddhaḥ, uktaṃ hi tairapi -
"akāraṇamadhīyāno, brāhmaṇastu yudhiṣṭhiraḥ|
duṣkulenāpyadhīyante, śīlaṃ yasya sa rocate ||" (tathā)
"śilpamadhyayanaṃ nāma, vṛttaṃ brāhmaṇalakṣaṇam|
vṛttasthaṃ brāhmaṇaṃ prāhurnetarān vedajīvakān||" tathā 'bhujja'tti antarbhāvitaṇyarthatvādbhojitāḥ 'dvijāḥ' brāhmaṇāḥ ‘nayanti' prāpayanti tamorūpatvāttamo-narakastattamasā-ajñānena yadvā tamaso'pi yattamastasmin-atiraudre rauravādinarake namiti vākyālaṅkāre, te hi bhojitā: kumārgaprarūpaṇapaśuvadhādāveva karmopacayanibandhane asaddhayāpāre pravarttanta ityasatpravarttanatastadbhojanasya narakagatihetutvameva, anena ca teṣāṃ nistārakatvaṃ durāpāstamityarthāduktaṃ, tathā jātāśca' utpannāḥ ‘putrā:' sutā na bhavanti 'trāṇaṃ' śaraṇaṃ narakādigatau nipatatāmiti gamyate, uktaṃ hi tanmatānusāribhirapi
"yadi putrādbhavetsvargo, dānadharmo na vidyate| muṣitastatra loko'yaṃ, dānadharmo nirarthakaḥ ||"
bahuputrā dulī godhā, tāmracūḍastathaiva ca|
teṣāṃ ca prathamaṃ svargaḥ, paścālloko gamiṣyati ||" yataścaivaṃ tata: ko nāma? na kaścitsambhāvyate yaste-tavānumanyeta-śobhanamidamityanujānīyātsaviveka iti gamyate, 'etad' anantaramuktaṃ vedādhyayanāditritayamiti, bhuktvā bhogāniti ca caturthopadeśaprativacanamāhamū. (454)khaṇamittasukkhā bahukāladukkhā, pagāmadukkhā anigāmasukkhā| - saṃsāramukkhassa vipakkhabhūā, khāṇī anatthāṇa u kāma bhogā|

Linked texts (1)