Uttarajjhayana v28.p343
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p343
- Language
- Sanskrit
v28.p343
uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-14/454 vṛ. kṣaṇamātraṃ saukhyaṃ yeṣu te tathā, bahukālaṃ narakādiṣu duḥkhaṃ śārīraṃ mānasaṃ ca yebhyaste tathāvidhāḥ, kadācitkhalpakālamapi sukhamatiśāyi syād duḥkhaṃ tvanyatheti svalpakālamapi tadbahukāla bhāvino'pi duḥkhasyopahantṛ syādata āha- prakāmam-atiśayena duḥkhaṃ yebhyaste tathā, 'anikāmasaukhyā:' aprakṛṣṭasukhāḥ, īdṛśā apyāyatau śubhaphalāḥ syurata āha-saṃsārānmokṣoviśleṣa: saṃsāramokṣo nirvṛttirityarthastasya vipakṣabhūtāḥ- tatpratibandhakatayā'tyantapratikūlāḥ, kimityevaṃvidhāste ityāha- khaniriva khaniḥ - ākara: 'anarthānām' ihaparalokaduḥkhāvāptirūpāṇāṃ tuśabdo'vadhāraṇe bhinnakramaśca tataḥ khanirave, ke evaṃvidhāḥ ? - 'kāmabhogāḥ ' uktarūpāḥ, anarthakhanityameva spaṣṭayitumāha
-
parivvayaṃte aniyattakāme, aho a rāo paritapyamāne | annappamatte ghanamesamāne, papputti maccuṃ puriso jaraṃ ca ||
vṛ. 'parivrajan' viṣayasukhalābhārthamitastato bhrāmyan 'anivṛttakāmaḥ' anuparateccha: san 'aho ya rāo' tti ārṣatvāccasya ca bhinnakramādahni rātrau ca aharniśamitiyāvat 'paritapyamānaḥ ' tadavāptyai samantāccintāgninā dahyamānaḥ, anye- suhṛtsvajanādayaḥ, athavā'nnaṃ bhojanaṃ tadarthaṃ prabhattaḥ-tatkṛtyāsaktacetā anyapramattaḥ annapramatto vā 'dhanaṃ' vittaṃ 'esamāne 'tti 'eṣayan' vividhopāyairgavepayamānaḥ 'pappotti' prāpnoti 'mṛtyuṃ' prāṇatyāgaṃ, ko'sau ? - puruṣa : 'jarāṃ ca' vayohānilakṣaṇām|
mū. (456 ) imaṃ ca me atthi ime ca natthi, imaṃ ca me kicca ima akiccaṃ |
taṃ evamevaṃ lālappamānaṃ, harā haraṃtitti kahaṃ pamāo ? ||
vṛ. kiñca - idaṃ ca me'sti rajatarūpyādi na kartumucitaṃ 'ta' miti puruṣamevameva-vṛthaiva 'lālapyamānam' atyarthaṃ vyaktavācā vadantaṃ haranti - apanayantyāyuriti harāḥ - dinarajanyādayo vyādhiviśeṣā vā 'haranti' janmāntaraṃ nayanti, upasaṃharttumāha- 'itī' tyasmāddhetoḥ 'kathaṃ kena prakāreṇa 'pramādaḥ' anudyamaḥ prakramāddharme karttumucita iti śeṣa: ?, iti sūtraṣaṭkārthaḥ ||
samprati tau dhanādibhirlobhayituṃ purohitaḥ prāha
mū. (457) dhanaṃ pabhūyaṃ saha itthiyāhiṃ, sayaṇā tahā kāmaguṇā pagāmā | tavaṃ kae tappae jassa logo, taṃ savva sāhīṇamiheva tujjhaṃ ||
vṛ. ‘dhanaṃ' dravyaṃ 'prabhūtaṃ' pracuraṃ 'saha strībhiḥ ' samaṃ nārībhiḥ 'svajanā: ' pitṛpitṛvyādayaḥ, tathā 'kāmaguṇāḥ' śabdādaya: 'pagāma'tti 'prakāmā:' itiśāyina: 'tapaḥ' kaṣṭānuṣṭhānaṃ 'kṛte' nimittaṃ 'tapyate' anutiṣṭhati 'yasya' dhanādeḥ 'loke:' janastat 'sarvam' aśeṣaṃ 'svādhīnam' ātmāyattam 'ihaiva' asminneva gṛhe 'tujjhaṃ 'ti sūtratyādyuvayoḥ, yadyapi ca tayoḥ striyastadā na santi tathā'pi tadavāptiyogyatā'stīti tāsāmabhidhānamiti sūtrārthaḥ || tāvāhatuḥ -
mū. (458) dhanena kiṃ dhammadhurāhigāre ?, sayaṇena vā kāmaguṇehiṃ ceva | samaṇā bhavassāmu guṇohadhārī, barhivihārā abhigamma bhikkhaṃ ||
vṛ. 'dhanena' dravyeṇa kiṃ ?, na kiñcidityarthaḥ, dharma evātisāttvikairuhyamānatayā dhūriva dhūrdharmadhurā tadadhikāretatprastāve svajanena vā kāmaguṇaiścaiva ?, tathā ca veda'pyuktaṃ - " na prajayā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit