Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p348

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p348

Language
Sanskrit

v28.p348

345 bhuṃjāmu tā kāmaguṇe pagāmaṃ, pacchā gamissāmu pahāṇamagaṃ|| __ vṛ.suṣṭu-atiśayena saṃbhṛtāḥ-saṃskṛtāḥ susaṃbhṛtāḥ, ke te? - 'kāmaguṇā' veṇuvīṇākvanitakākalīgītādayaḥ ‘ime' iti svagṛhavartinaḥ, tān pratyakṣatayā nirdiśati, 'te' tava tathā 'saṃpiṇḍitāḥ' samyakapañjīkṛtāḥ 'aggarasa'tti caśabdasya gamyamānatvādagryā rasāśca-pradhānā madhurādayaśca prabhṛtāḥ-pracurāḥ, kāmaguṇāntargatatve'pi rasānāṃ pṛthagupādānamatigṛddhihetutvācchabdādiṣvapi caiṣāmeva pravartakatvāt, kāmaguṇaviśeṣaṇaṃ vā agryā rasāsta eva śṛṅgārādayo vā yeṣu te tathā, vṛddhāstvāhuḥ-rasānāṃ-sukhānāmagraṃ rasāgraṃ ye kāmaguṇāḥ, sūtre ca prākṛtatvādagraśabdasya pūrvanipātaḥ, 'bhuṃjāmo'tti bhuñjīmahi 'tat' tasmādamī susaṃbhṛtādiviśeṣaṇaviśiṣṭāste ca svādhīnāḥ santi, 'kāmaguṇān' uktarūpān ‘prakāmam' atiśayena, tato bhuktabhogā: ‘paścād' iti vṛddhāvasthāyāṃ 'gamiṣyāmaḥ' pratipatsyāmahe 'pradhānamārga' mahāpurupasevitaṃ pravrajyārūpaṃ muktipathamiti sūtrārthaḥ || purohitaḥ prāhamū.(473) bhuttā rasā bhoī! jahāi ṇe vao, na jīviyaṭṭhā pajahāmi bhoe|
lābhaṃ alābhaṃ ca suhaṃ ca dukkhaṃ, saṃcikkhamāno carisāmi monaṃ || vṛ. 'bhuktāḥ ' sevitā: “rasāḥ' madhurādayaḥ, upalakṣaṇatvāccheṣakāmaguṇāśca, yadvā rasā iha sāmānyenaivāsvādyamānatvādbhogā bhaṇyante 'hotitti he bhavati!, āmantraṇavacanametat, 'jahāti' tyajati 'naḥ' ityasmān vayaḥ śarīrāvasthā kālakṛtocyate, sā cehābhimatakriyākaraṇakṣamā gṛhyate, tataśca yato bhuktā evāneka śo bhogā vayaścābhimatakriyākaraṇakṣamaṃ jahāti, upalakṣaṇatvājjīvitaṃ ca, tato yāvannaitattyajati tāvaddīkṣāṃ pratipadyāmaha ityabhiprāyaḥ, taktiṃ vayaḥsthairyādyarthaṃ dīkṣāṃ pratipadyase?, ucyate hi kaiścit dīkṣā vayaḥsthairyādividhāyinītyāśaṅkayāha'na' iti niṣedhe jīvitam-asaṃyamajīvitam, upalakṣaṇatvādvayaśca tadarthaṃ 'prajahāmi' prakarṣaṇa tyajāmi bhogān' śabdādīn, kintu lābham' abhimatavastvāptirūpam 'alāmaṃca' tadabhāvarūpaṃ 'sukham' abhilaṣaṇīyaviṣayasambhogajaṃ, casya bhinnakramatvād 'duḥkhaṃca' bādhātmakaṃ 'saṃcikkhamāno'tti samatayā īkṣamānaḥ-paśyan, kimuktaṃ bhavati?-lābhālābhayostathā sukhaduḥkhayorupalakṣaṇatvājjīvitamaraṇādīnāṃ ca samatāmeva bhāvayan 'caripyāmi' āseviṇye, kiṃ tat ?'maunaṃ' munibhāvaṃ, tato muktyarthameva mama dīkṣāpratipattiriti bhāva iti sūtrārthaḥ || vāśiṣṭayāhamū. (474) mā hū tumaṃ sodariyāṇa saṃbhare, junno va haṃso paḍisoyagāmī|
bhuṃjāhi bhogāīmae samānaṃ, dukkha khubhikkhāyariyā vihāro|| vṛ. 'mā' iti niṣedhe 'hūḥ' iti vākyālaṅkāre tvaṃ sodare śayitāḥ sodaryāḥ, 'sodarādya iti yaḥ pratyayaḥ, te ca samānakukṣibhavā bhrātarasteṣām, upalakṣaṇātvāccheṣasvajanānāṃ bhogānāṃ ca, 'saṃbhare'tti asmārṣīḥ, ka iva?-'junno va haṃso'tti ivaśabdasya bhinnakramatvāt 'jīrṇaḥ' vayohānimupagato 'haṃsa iva' pradhānapakṣīva pratikūlaṃ srotaḥ pratisrotastadgāmī san, kimuktaṃ bhavati ? -yathā'sau nadīsrotasyatikaṣṭaṃ pratikūlagamanamārabhyāpi tatrāśaktaḥ punaranusrota evānudhāvati, evaṃ bhavānapi duranucaraṃ saṃyamabhāraṃ voḍhumasamarthaḥ punaḥ sahodarādīn bhogān vā smariṣyati, tadidamevāstu, bhuṅkṣa bhogān mayā 'samānaṃ'ti saha 'duḥkha'miti duḥkhahetuḥ 'khu'

Linked texts (1)