Uttarajjhayana v28.p349

v28.p349

uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-14/474 iti khalu niścitaṃ 'bhikṣācaryā' bhikṣāṭanaṃ 'vihāraḥ ' grāmādiṣvapratibaddhavihāro, dīkṣopalakṣaṇaṃ caitaditi sūtrārthaḥ | purohita āha
mū. (475) jahā ya bhoī! tanuyaṃ bhuyaṃge. nimmo aṇi hicca palāi mutto | emee jāyā pajahaṃti bhoe, te'haṃ kahaṃ nāṇugamissamikko ? |
vṛ. yathā he bhavati! paṭhyate ca - ' bhogi 'tti he bhogini ! tanuḥ śarīraṃ tatra jātāṃ tanujāṃ 'bhujaṅgamaḥ' sarpa: 'nirmocanīṃ' nirmokaṃ hitvā 'paryeti' samantādgacchati 'mukta:' iti nirapekṣo'nabhiṣvakta ityarthaḥ, 'emee 'tti evametau, paṭhyate ca 'imeti'tti atra ca tatheti gamyate, tatastathemau 'te' tava 'jāta' putro 'pajahaṃti' prajahīta: prakarṣeṇa tyajato bhogān, tataḥ kimityāhatau bhogāṃstyajantau jātau ahaṃ kathaṃ na 'anugamiṣyāmi' pravrajyāgrahaṇenānusariṣyāmi 'ekaḥ ' advitīyaḥ ? | yadi tāvadanayoḥ kumārakayorapīyān viveko yannirmokavadatyantasahacaritānapi bhogān bhujaṅgavattyajatastatkimiti bhuktabhogo'pyahametānna tyakṣyāmi ?, kiṃ vā mamāsahāyasya gṛhavāseneta bhāvaḥ |
mū. (476) chiṃdittu jālaṃ abalaṃ va rohiyā, macchā jahā kāmaguṇe pahāya | dhoreyasīlā tavasā udārā, dhīrā hu bhikkhāyariyaṃ caraṃti ||
vṛ. tathā 'chittvā dvidhākṛtvā tīkṣṇapucchādinā 'jālam' ānāyam 'abalamiva' jīrṇatvādinā niḥsāramiva, balīyo'pīti gamyate, 'rohitā: ' rohitajātīyā: 'matsyā' mīnāścarantīti sambandhaḥ, 'yathai 'ti dṛṣṭāntopadarśane, yattadośca nityasambandhāttatheti gamyate, tatastathā jālaprāyān kāmaguṇān 'prahāya' parityajya, dhurivahanti dhaureyāsteṣāmiva śīlam - utkṣiptabhāravāhitālakṣaṇaṃ svabhāvo yeṣāṃ te dhaureyaśīlāḥ 'tapasā' anaśanādinā 'udārāḥ ' pradhānāḥ 'dhīrāḥ ' sattvavanta: huriti yasmād bhikṣācaryāṃ 'caranti' āsevante, vratagrahaṇopalakṣaṇametad, ato'hamapītthaṃ vratameva grahīṣye iti bhāva iti sūtradvayārthaḥ || itthaṃ tatpratibodhita brāhmaṇyāha
mū. (477 ) naheva kuṃcā samaikkamaṃtā, tayāṇi jālāṇi dalittu haṃsā | paliṃti puttā ya paī ya majjhaṃ, te'haṃ kahaṃ nāṇugamissamikkā ? || vṛ.‘nabhasīva' ākāśa iva 'kauścā:' pakṣiviśeṣāḥ 'samatikrāmantaḥ ' tāṃstān deśānullaṅghayantaḥ ‘tatāni' vistīrṇāni 'jālāni' bandhanaviśeṣarūpāṇyātmano'narthahetun 'dalayitvā' bhittvā 'haṃsa' tti caśabdasya gamyamānatvāddhaṃsāśca 'paliṃti'tti pariyanti - samantādgacchanti 'putrau ca' sūtau 'patiśca' bharttā mama sambandhino, gamyamānatvādetat (naṃ) jālopamaviṣayābhiṣvaṅgaṃ bhittvā nabhaḥ kalpe nirupalepatayā saṃyamādhvani tāni tāni saṃyamasthānāni atikrāmantastānahaṃ kathaṃ nānugamiṣyāmyekā satī ? kintvanugamiṣyāmyeva, evaṃvidhavayasāṃ hi strīṇāṃ bharttā vā putro vā gatiriti, yadivā jālāni bhittveti haṃsānāmeva sambadhyate, samatikrāmantaḥ svātantrayeṇa gacchanta iti tu krauñcānāṃ tataśca krauñcodāharaṇamajākalatrādibandhanasutāpekṣaṃ, haṃsodāharaṇaṃ tu tadviparītapatyapekṣamiti bāvanīyamiti sūtrārthaḥ ||
itthaṃ caturṇāmapyekavākyatāyāṃ pravrajyāpratipattau yadabhūttadāha-
mū. (478) purohiyaṃ taṃ sasuyaṃ sadāraṃ, succā'bhinikkhamma pahāya bhoe |