Uttarajjhayana v28.p350
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p350
- Language
- Sanskrit
v28.p350
347 kuḍuṃbasāraṃ viuluttamaṃ taṃ, rāyaṃ abhikkhaṃ samuvāya devī|| vṛ. 'purohitaṃ' purodhasaṃ 'tama' iti bhṛgunāmānaṃ 'sasutaṃ' putradvayānvitaṃ 'sadāraṃ' sapatnīkaṃ 'śrutvā' ākarṇya 'abhiniṣkramya' gṛhānirgatya 'prahāya' prakaryeṇa tyaktvā bhogān' śabdādīn pravrajitamiti gamyate, 'kuṭumbasāraṃ' dhanadhānyādi vipulaṃca-vistīrṇatayā uttamaṃca-pradhānatayā vipulottamaṃ tadi'ti yatpurohitena tyaktaṃ gṛhṇantamiti śepaḥ, 'rāya'ti rājānaṃ nṛpatim ‘abhīkṣṇaṃ' punaḥ punaḥ 'samuvāca' samyaguktavatī 'devī' kamalāvatī nāma tadagramahipī, kimuktavatītyāhamū. (479) vaṃtāsī puriso rāyaṃ!, na so hoi pasaṃsio|
___ māhaṇeṇa pariccattaṃ, dhanaṃ ādāumicchasi | vṛ.vāntam-udgīrṇamaśituṃ-bhoktuṃ śīlamasyeti vāntāśī 'puruṣaḥ' pumān, ya iti gamyate, 'rājan !' nṛpa ! na sa bhavati praśaṃsitaḥ' ślāghito vidvadbhiriti śepaḥ, syādetat-kathamahaṃ vāntātrītyata āha-brāhmaṇena ‘parityaktaṃ' parihataṃ 'dhanaṃ' dravyam ‘ādātuṃ' gṛhītumicchasi, parihatadhanaṃ hi gṛhītojjhitatvādvāntamiya tattadādātumicchaṃstvamapi vāntāśīva, na cedamucitaṃ bhavādṛśāmityabhiprāyaḥ | athavā kākvā nīyate-rājan ! vāntāśī yaḥ sa praśasyo na bhavatyato brāhmaṇena parityaktaṃ dhanaṃ tvamādātumicchasi naivaitadbhavata ucitaṃ, yatatvamapyevaṃ vāntā - śitayā'ślādhya eva bhaviṣyasīti kākvarthaḥ || mū. (480) savvaṃ jagaṃ jai tuhaṃ, savva vāvi dhanaṃ bhave|
savvaṃpi te apajjattaṃ, neva tāṇāya taṃ tava || vṛ.kiṃ?-'sarva' niravaśeṣa 'jagad' bhuvanaṃ, bhavediti sambandhaḥ, 'yadī'tyasyāyamarthaḥ-na saṃbhavatyevaitat, kathañcitsambhave vā 'tuha'nti tava sarvaṃ vā'pi dhanaṃ-rajatarūpyādidravyaṃ bhavet yadi tavetīhāpi yojyate, tadā sarvamapi 'te' tava aparyāptam' aśaktam, icchāparipūrti pratīti śepaḥ, ākāśasamatvena tasyā aparyavasitatvāt, tathā naiva trāṇāya' jarāmaraṇādyāpadapanodāya 'taditi sarvaṃ jagaddhanaṃ vā bhavati te, iha ca punaḥ punaḥ sarvaśabdasya yuṣmadaścopādānaṃ bhinnavākyatvādapunaruktamiti bhāvanīyaṃ, pūrveṇa garhitatvamanena cānupakāritāṃ purohitadhanādyagrahaṇahetumādarthya sampratyanityatāṃ taddhetumāhamū. (481) marihisi rāyaṃ! jayā tayā vā, manorame kāmaguṇe pahāya|
ikko hu dhammo naradeva! tāṇaṃ, na vijjaī ajjamiheha kiṃ ca| 7. 'mariṣyasi' prāṇāṃstyakṣyasi 'rājan !' nṛpa ! 'yadā tadā vā' yasmistasmin vā kāle'vaśyameva marttavyaṃ, 'jātasya hi dhruvo mṛtyu'riti, uktaṃ hi
"kaścittāvattyavā dṛṣṭaḥ, śruto vā śaṅkito'pi vā|
kṣitau vā yadivā svarge, yo jāto na mariṣyati ||" tatrāpi ca kadācidabhilaṣitavastvādāyaiva mariṣyatītyata āha-'manoramān' cittahlādakān 'kāmaguṇān' uktarūpān ‘prahāya' prakarṣaṇa tyaktvā ‘tvam' ekākyeva mariṣyasi, na kiñcidanyattvayā saha yāsyatītyabhiprāyaḥ| tathā 'ekko hu'tti eka eva-advitīyaḥ 'dharma eva' samyagdarśanādirūpaḥ 'naradeva !' nṛpa ! 'trāṇaṃ' śaraṇamāpatparirakṣaṇe kṣamaṃ 'ḍana vidyate' nāsti
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit