Uttarajjhayana v28.p351
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p351
- Language
- Sanskrit
v28.p351
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-14/481 'anyad' aparam 'ahehe'ti vīpsābhidhānaṃ sambhramakhyāpanārthaṃ, kiñciditi svajanadhanādikaṃ, yadivā 'ihe'ti loke 'ihe'tyasmin mṛtyau dharma evaikastrāṇaṃ, muktihetutvena, nānyatkiñcit, tataḥ sa evānuṣṭheya iti bhāva, iti sūtracatuṣṭayārthaḥ || yataśca dharmādṛte nānyantrāṇamata:mū. (482) nāhaṃ rame pakkhiṇi paṃjare vā, saṃtāṇachinnā carisāmi monaṃ |
akiṃcaṇā ujjukaḍā nirāmisā, pariggahāraṃbhaniyattādosā| vṛ. 'ne'ti niṣedhe, 'aha'mityātmanirdeśe 'rame' iti ratimavāpnomi pakkhiṇi paṃjareva'tti vāśabda aupamye bhinnakramaśca tataḥ 'pakṣiṇīva' śakunikeva sārikādi: 'pañjare' pratīta eva, kimuktaṃ bhavati ?- yathā'sau duḥkhotpādini pañjare na ratiṃ prāpnoti evamahamapi jarāmaraṇādhupadravavidrute bhavapañjare na rame, atarichanasantānā prakramād vināśitasnehasantatiḥ satī, chinaśabdasya sūtre paranipātaḥ prāgvat, ‘cariṣyāmi' anuṣṭhāsyāmi ‘maunaṃ' munibhāvam, avidyamānaṃ kiñcanaṃ-dravyato hiraṇyādi bhāvataḥ kaṣāyādirūpamasyā ityakiñcanā, ata eva ṛjumāyāvirahitaṃ kṛtam-anuṣṭhitamasyā iti ṛjukṛtā, kathaṃ caivaṃbhūtetyāha-niṣkrāntā āmiṣādgṛddhihetorabhilaṣitavipayādeḥ nirgataṃ vā āmirdopā:-abhiṣvaṅganistūṃśatādayasyebhyo nivṛttāuparatā parigrahārambhadoṣanivṛttā, yadvā parigrahārambhanivṛttā ata eva cādoṣā-vikṛtivirahitā, anayorviśeṣaṇasamāsaḥ| mū.(483) davaggiṇā jahā ranne, ḍajjhamānesu jaṃtusuṃ|
anne sattā pamoyaṃti, rāgaddosavasaṃ gayā| vṛ.aparaṃ ca 'davāgninā' dāvānalena yathā 'araṇye' vane 'dahyamāneṣu' bhasmasākriyamāneṣa 'jantuṣu' prāṇiṣu 'anye' apare ‘sattvāḥ' prāṇino'vivekina: 'pramodante' prakarṣeṇa haṣyanti, kimityevaṃvidhāste ityāha-rāgadveṣayorvaśa:-āyattatā rāgadveṣavaśastaṃ gatāḥ-prāptāḥ| mū. (484) evameva vayaṃ mūḍhā, kāmabhogesu mucchiyā|
ḍajjhamānaṃ na bujjhāmo, rāgaddosaggiṇā jagaṃ| vṛ. 'evamevaṃ'ti bindoralākṣaṇikatvādevameva vayaṃ 'mūḍha'tti 'mūḍhāni' mohavaśagāni 'kāmabhogeṣu' uktarūpeṣu 'mucchiya'tti mūrchitāni gṛddhāni dahyamānamiva dahyamānaṃ na budhyāmahe' nāvagacchāmo rāgadvepāvagniriva rāgadveṣāgnistena, kiṃ tat?-'jagat' prāṇisamūha, yo hi saviveko rāgādimāṃśca na bhavati sa dāvānalena dahyamānānanyasattvānavalokya ahamapyevamanena dahanīya iti tadrakṣaṇopāyatatpara eva bhavati, na tu pramādavaśagaḥ san pramodate, yastvatyantamajño rāgādimāṃśca sa āyatimacintayan hṛṣyati na tu tadupaśamanopāye pravartate, tato vayamapi bhogāparityāgādevaṃvidhānyeveti bhāvaḥ | ye tvevaṃvidhā na bhavanti te kiṃ kurvantītyāhamū.(485) bhoge muccā vamittā ya, lahubhūyavihāriṇo|
āmoamānā gacchaṃti, diyā kāmakamā iva|| vṛ.'bhogān' manojñaśabdādīn 'bhocca'tti 'bhuktvā' āsevya punaruttarakālaṃ 'vāntvā ca' apahāya vipākadāruṇatvāllaghuḥ-vāyustadvadbhūtaṃ-bhavanameṣāṃ laghubhūtāḥ, ko'rthaḥ?-vāyūpamāḥ tathāvidhāḥ santo viharantītyevaṃśīlā: laghubhūtavihāriṇaḥ-apratibaddhavihāriṇa ityarthaḥ, yadvā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit