Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p355

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p355

Language
Sanskrit

v28.p355

uttarādhyayana- mūlasūtram - 1-15 / 494 rahakāraparasumāī dārugamāī a davvao huṃti | sāhū kammaṭṭhavihaṃ tavo a bhāvaṃmi nāyavvo | rāgaddosā daṃḍā jogā taha gāravā ya sallā ya | vigahāo sannāo suhaṃ kasāyā pamāyā ya ||

vṛ. bhettā ca karttā yo bhinatti, bhedanaṃ karaṇaṃ yena bhinatti 'vā' samuccaye 'jñātavyaṃ' boddhavyaṃ bhettavyameva bhettavyakaṃ karma yadbhidyate, 'ca: ' samuccaye, 'eva' iti pūraṇe, 'ekaikamapi ce 'ti bhettā bhedanaṃ bhettavyakaṃ ca 'dvividhaṃ' dvibhedaṃ dravye bhāve ca vicāryamāne 'jñātavyam' avagantavyaṃ |
tatra dravye 'rahagāraparasumāi 'tti ādiśabdasya pratyekamabhisambandhātad rathakāraḥ - takṣakastadādirdravyato bhettā, ādiśabdādayaskārādipagrahaḥ, paraśuḥ - kuṭhārastadādirdravyato bhedanam, ādiśabdād ghanādayo gṛhyante, 'dārugamāī ya'tti dārukaṃ-kāṣṭhaṃ tadādi ca dravyato bhedyam, ādiśabdālohādi parigrahaḥ, bhavantīti sarvāpekṣaṃ bahuvacanam | 'sādhuḥ' tapasvī 'karma' jñānāvaraṇādi 'aṣṭavidham' aṣṭaprakāraṃ 'tapaśca' anaśanādi bhāve vicārye bhettā bhettavyaṃ bhedanaṃ ca krameṇa jñātavyam | itthaṃ 'jo bhidaī khuhaṃ khalu' iti grahaṇakavākyaṃ gataṃ, bhinattīti vyākhyāya kṣudhaṃ vyākhyātumāha
‘rāgadveṣau' uktarūpau ‘daṇḍāḥ' manodaṇḍādayo 'yogā' karaṇakāraṇānumatirūpāḥ, paṭhanti ca- 'rāgaddosā chuhaṃ daṃḍā' atra ca 'chuhaṃ' ti kṣudh bubhukṣā ucyate, tathā 'gauravāṇi ca ' ṛddhigauravādīni 'śalyāni ca' māyāśalyādīni 'vikathā: ' strīkathādayaḥ 'sañjñā:' āhārasañjñādayaḥ, 'khuhaṃ' ti etadbhāvabhāvitvādaṣṭavidhakarmarūpāyāḥ kṣudhaḥ etānyapi kṣudityucyante, prākṛtatvācca napā nirdeśaḥ, 'kaṣāyāḥ ' krodhādayaḥ 'pramādāśca' madyādayaḥ kṣuditi sambandhanīyamiti gāthātryārthaḥ || upasaṃhartṛmāha
-
ni. [ 379 ] yā tu khuhāī je khalu bhidaṃti suvvayā risao | bhinnakammī uviṃti ayarāmaraṃ ṭhāṇaṃ ||
352
vṛ. 'etāni' rāgādīni 'khuhāī' ti kṣucchabdavācyāni ye khalu 'bhiditi' vidārayanti, khaluśabda evakārārtho bhindantyeveti śobhanāni anaticāratayā vratāni prāṇātipātaviratyādīni yeṣāṃ te suvratāḥ 'ṛṣay:' munayaḥ, te kimityāha-bhinnaḥ karmaivātidurbhedatayā granthiḥ karmagranthiyaiste tathāvidhāḥ 'upayānti' prāpnuvanti 'ajarāmaraṃ sthānaṃ' muktipadamiti gāthārthaḥ || ukta nāmaniṣpannanikṣepaḥ samprati sūtrānugame sūtramuccāraṇīyaṃ taccedam
',
mū. (495 ) monaṃ carissāmi samicca dhammaṃ, sahie ujjukaḍe niyāṇachinne | saṃthavaṃ jahijja akāmakāme, annāyaesī parivvae sa bhikkhū ||
vṛ. muneḥ karma maunaṃ tacca samyakcāritraṃ 'carissāmo' tti sūtratvāt cariṣyāmi - āseviṣye ityabhiprāyeṇetyupaskāra:, 'sametya' prāpya 'dharma' śrutacāritrabhedaṃ dīkṣāmityuktaṃ bhavati, 'sahitaḥ ' samyagdarśanādibhiranyasādhubhirveti gamyate, svasmai hitaḥ svahito vā sadanuṣṭhānakaraṇataḥ, kaścaivam ? - ṛjuḥ -saṃyamastatpradhānaṃ ṛju vā māyātyāgataḥ kṛtam - anuṣṭhānaṃ yasyeti ṛjukṛtaḥ, hakka ityāha-nidānaṃ - viṣayābhiṣvaṅgātmakaṃ, yadivā 'nidāna bandhane' tataśca karaṇe lyūṭū, , nidānaṃprāṇātipātādikarmabandhakaraṇaṃ chinnam - apanītaṃ yena sa tathā, ktāntasya paranipātaḥ prāgva

Linked texts (1)