Uttarajjhayana v28.p41
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p41
- Language
- Sanskrit
v28.p41
uttarādhyayana-mūlasūtram-1-1/1 "aṭṭhavihā gaṇisaṃpai caugguṇā navari hoti battīsā|
vinao ya caunbheo chattīsa guṇā havaṃtee|" tatrāṣṭau gaṇisampada imāḥ-ācārasampat 1 śrutasampat 2 śarīrasampat 3 vacanasampat 4 vācanāsampat 5 matisampat 6 prayogamatisampat 7 saṃgrahaparijñāsampat 8 tathā cāha
"āyārasuyasarīre vayaṇe vāyaṇamatīpatogamatī|
eesu saṃpayā khalu aṭṭhamiyā saṃgahaparitrā|" | tatra cācārasampat caturdhā-saṃyamadhruvayogayuktatā 1 asampragrahatā 2 aniyatavṛttiḥ 3 vṛddhaśīlatā ceti 4 tatra saṃyamaḥ -caraṇaṃ tasmin dhruvo-nityo yogaḥ-samādhistadyuktatā, ko'rthaḥ?santatopayuktatā saṃyamadhruvayogayuktatā 1, asampragrahaḥ-samantāt prakarṣeṇa jātyādiprakṛṣṭatālakṣaṇena grahaṇam-ātmano'vadhāraṇaṃ sampragrahastadabhāvo'sampragrahaḥ, jātyādyanutsiktatetyarthaḥ, 2, aniyatavṛttiḥ-aniyatavihārarūpā 3, vṛddhaśīlatā-vapuṣi manasicanibhṛtasvabhāvatā nirvikāratetiyāvat 4, 1 śrutasampaccaturdhā-bahuśrutatā 1 paricitasūtratā 2 vicitrasūtratā 3 ghoṣaviśuddhikaraṇatā 4 ca, tatra bahuśrutatā-yugapradhānāgamatā 1 paricitasūtratā-utkramakramavācanādibhiḥ sthirasūtratā 2 vicitrasūtratā-svaparasamayavividhotsargāpavādādiveditā 3 ghoṣaviśuddhikaraṇatā-udāttānudāttādisvaraśuddhividhāyitā 4, 2
śarīrasampaccaturdhā-ārohapariṇāhayuktatā 1 anavatrāpyatā 2 paripūrṇendriyatā 3 sthirasaṃhananatā ca 4, iha cā''roho-daiy pariṇāho-vistara: tābhyāṃ tulyābhyāṃ yuktatā''rohapariṇāhayuktatā 1 avidyamānamavatrāpyam-avatrapaṇaṃ lajjanaṃ yasya so'yamanavatrāpyaḥ, yadvā'vatrāpayituṃ-lajjayitumarhaḥ śakyo vā'vatrāpyo lajjanīyaḥ na tathā'navatrāpyastadbhāvo'navatrāpyatā 2 ubhayatrāhīnasarvāṅgatvaṃ hetuḥ, paripūrṇendriyatā-anupahatacakṣurādikaraṇatā 3 sthirasaṃhananatātapaḥprabhṛtiṣu śaktiyuktatā 4, 3 vacanasampaccaturbhedā-ādeyavacanatā 1 madhuravacanatā 2 aniśritavacanatā 3 asandigdha-vacanatā 4, tatrā''deyavacanatā-sakalajanagrāhyavākyatā 1,madhuraṃ rasavad yadarthato viśiṣṭārthavattayā'rthāvagāḍhatvena śabdataścāparuṣatvasausvaryagāmbhīryādiguṇopetatvena śroturāhlādamupajanayati tadevaṃvidhaṃ vacanaṃ yasya sa tathā tadbhāvo madhuravacanatā 2 aniśritavacanatā-rāgādyakaluṣita-vacanatā 3 asandigdhavacanatā-parisphuṭavacanatā 4, 4
vācanāsampaccaturdhā-viditvoddeśanaṃ 1 viditvā samuddeśanaṃ 2 parinirvāpya vācanā 3 arthaniryāpaṇeti 4, tatra viditvoddeśane viditvā samuddeśane jñātvā pariṇāmikatvādiguṇopetaṃ śiṣyaṃ yad yasya yogyaṃ tasya tadevoddiśati samuddiśati vā, apariṇāmikādāvapakvaghaṭanihitajalodāharaṇato doṣasambhavāt, 2 parīti-sarvaprakāraṃ nirvāpayato niro nirdagghādiṣu bhṛśārthasyāpi darśanāt bhṛśaṃ gamayataḥ-pūrvadattālāpakādi sarvātmanā svātmani pariṇamayata: śiṣyasya sūtragatāśeṣaviśeṣagrahaṇakālaṃ pratīkṣya śaktyanurūpapradānena prayojakatvamanubhūya parinirvāpya vācanā-sūtrapradānaṃ parinirvāpyavācanā 3, artha:-sūtrābhidheyaṃ vastu tasya niriti bhṛśaṃ yāpanānirvāhaṇā pūrvāparasāṅgatyena svayaṃ jñānato'nyeṣāṃ ca kathanato nirgamanā niryāpaṇā 4, 5|
matisampat avagrahehāpāyadhāraṇārūpā caturddhā, avagrahādayaśca tatra tatra prapañcitā eveti na