Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v28.p42

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p42

Language
Sanskrit

v28.p42

vivriyate 6 | prayogamatisampaccaturdhā - ātmapuruṣakṣetravastuvijñānātmikā, tatrā''tmajñānaṃvādādivyāpārakāle kimamuṃ prativādinaṃ jetuṃ mama śaktirasti navā ? ityālocanaṃ ?, puruṣajñānaṃkimayaṃ prativādi puruṣa: sāṃkhya: saugato'nyo vā ?, tathā pratibhādimānitaro veti paribhāvanaṃ 2, kṣetrajñānaṃkimidaṃ māyābahulamanyathā vā ?, tathā sādhubhirabhāvitaṃ bhāvitaṃ vā nagarādīti vimarśanaṃ 3, vastujñānaṃ kimidaṃ rājā'mātyādi sabhāsadādi vā vastu dāruṇyamadāruṇaṃ bhadrakamabhadrakaṃ veti nirūpaṇaṃ 4, 7
saṃgrahaparijñā tu bāladurbalaglānanirvāhabahujanayogyakṣetragrahaṇalakṣaṇaikā 1 niṣadyādimālinyaparihārāya phalakapīṭhopādānā''tmikā dvitīyā 2 yathāsamayameva svādhyāyopadhisamutpādanapratyupekṣaṇabhikṣādikaraṇātmikā tṛtīyā 3 pravrajakādhyāpakaratnādhikādigurūṇāmupadhivahanaviśrāmasaṃpūjanābhyutthānadaṇḍakoṣādānādirūpā caturthīti 4, 8 |
ityuktā aṣṭau caturguṇā ācārādigaṇisampadaḥ, vinayastūttaratrācāryavinayaprastāve'bhidhāsyate iti gataṃ prāsaṅgikaṃ prakṛtamucyate tatrā''cāryasya svarūpamabhihitaṃ śiṣyasyāhaācāryasya, apibhinnakramaḥ, tataḥ śiṣyo'pi, na kevalamācāryastā'dṛśā yādṛśo navaraṃ sa eveti vacanādācārya ityapiśabdārthaḥ, 'sadṛśaḥ' tulyaḥ, sarvairapi na katipayaireva, kai: ?, 'guṇaiḥ ' sādhāraṇaiḥ kṣāntyādibhiriti gamyate, yadvā lakṣaṇe tṛtīyā, tataḥ sarvairapi svaguṇairlakṣitaḥ śiṣya ācāryasya sadṛśa iti yojyaṃ, sādṛśyaṃ ca svaguṇamāhātmyavibhūtita ubhayorapi yathoktānvarthamuktattva ) meva, athavā''cāryasyāpīti aperevakārārthatvāt svaguṇopalakṣitaḥ śiṣyaḥ sadṛśa eva - anurūpa eva, anurūpārthasyāpi sadṛśaśabdasya darśanāt, yathā''tmasadṛśaṃ kuryā:, kulānurūpamityarthaḥ, ananurūpastu tattvato'śiṣya eveti bhāvaḥ, atha ke amī śiṣyaguṇāḥ, ? ucyante, 'bhāvaviyānānamanuyattaṇā u bhattī gurūṇa bahumāno | dakkhattaṃ dakkhinnaṃ sīlaṃ kulamujjamo lajjā ||1|| sussūsā paḍipucchā sunanaṃ gahaṇaṃ ca īhaṇamavāo | dharaṇaṃ karaṇaṃ sammaṃ emāī hoṃti sīsaguṇā || 2 || "
iti gāthārthaḥ || itthamanuyogopayogitvādācāryaśiṣyayoḥ svarūpaktaṃ, prakārāntareṇobhayasambandhanasaṃyogamāha
1
ni. [ 59 ] evaṃ nāṇe caraṇe sāmitte appaṇo u (ya) piunotti |
jhaṃ kule'yamasya ahayaṃ abhitaro mitti ||

39
vṛ.‘evam' anantaroktabāhyasaṃyogavadākṣepyākṣepakabhāvena 'jñāne' jñānaviṣayaḥ 'caraṇe' caraṇaviṣayaḥ, ātma na ubhayasambandhanasaṃyogo jñātavya iti vṛddhāḥ, atra bhāvanā - jñānenātmabhūtena saṃyogo, jñānamityuktirnirāśrayasya nirviṣayasya ca jñānasyāsambhavādavaśyaṃ jñāninaṃ ca cāsskṣipatīti, jñānākṣiptena ca jñeyena bāhyena tadddvārakaḥ saṃyoga ityubhayasaṃyogaḥ | evaṃ caraṇe - nāpyātmabhūtenoktavattadākṣiptena caryamāṇena ca bāhyena saṃyoga ityubhayasambandhanasaṃyogaḥ, ayamākṣepyā''kṣepakabhāve ubhayasambandhanasaṃyoga uktaḥ, amumeva prakārāntareṇāha - 'svāmitvena' svāmitvaviṣayaḥ, ubhayasambandhanasaṃyoga iti prakrama:, kiṃrūpa? ityāha- 'ātmana: ' mama 'ca: '