Uttarajjhayana v28.p70
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p70
- Language
- Sanskrit
v28.p70
adhyayana - 2 parīṣaha vibhaktiḥ
vṛ. || śrījināya namaḥ | namaḥ sarvavide | vyākhyātaṃ vinayaśrutākhyaṃ prathama adhyayanam, idānīṃ dvitīyaṃ vyākhyāyate, asya cāyamabhisambandhaḥ - ihānantarādhyayane vinayaḥ saprapañcaḥ pañcaprakāra: uktaḥ, sa ca kiṃ svasthāvasthaireva samācaritavya uta parīṣahamahāsainyasamarasamākulitamanobhirapi ?, ubhayāvasthairapīti brūmaḥ | nanu tarhi ke'mī parīṣahāḥ ?, kiṃrūpā: ?, kiñcālambanamurarīkṛtyaiteṣu satsvapi na vinayavilaṅghanamityāśaṅkāpohāya pariṣahāstatsvarūpādi cābhidheyamityanena sambandhenāyātasyāsya mahārthasya mahāpurasyeva caturanuyogadvārasvarūpamupavarṇanīyaṃ tatra ca nāmaniṣpannanikṣepasya parīṣaha iti nāma, atastannikṣepadarśanāyāha bhagavānniryuktikāraḥnāso parīsahāṇaṃ cauvviho duvviho ya (u) davvaṃmi | āgamanoāgamato noāṃgamao ya so tiviho |
67
vṛ. niyataṃ niścitaṃ vā''sanaṃ nāmādiracanātmakaṃ kṣepaṇaṃ nyāso- nikṣepa ityarthaḥ, ayaṃ ca keṣāmityāha-parīti-samantāt svahetubhirudīritā mārgācyavananirjjarārthaṃ sādhvādibhiḥ, sahyanta iti parīṣahāsteṣāṃ, catvāro vidhā:-prakārā asyeti caturvidho, nāmasthāpanādravyabhāvabhedāt, tatra nāmasthāpane kṣuṇṇe ityanādṛtya dravyaparīṣahamāha - 'dvividho' dvibhedaḥ, tuḥ pūraṇe, bhavati 'dravya' iti dravyaviṣayaḥ, prakramātpariṣahaḥ, sa ca 'āgamanoāgamato 'tti āgamato noāgamataśca, tatra āgato jñātā tatra cānupayukta ityāgamasvarūpamatiparicitamiti parihṛtya noāgamata āha'noāgamatastu' noāgamaṃ punarāśritya 'sa' iti parīṣahaḥ 'trividhaḥ ' triprakāra iti gāthārthaḥ || ni. [ 66 ] jāṇagasarīra bhavie tavvairitte ya se bhave duvihe | kamme nokamme yā kammaṃmi ya anudao bhaṇio ||
vṛ. 'jāṇagasarīra'tti jñāyako jño vā tasya śarīraṃ jñāyakaśarīraṃ jñaśarīraṃ vā jīvarahitaṃ siddhaśilātalagataṃ niṣīdhikāgataṃ vā aho ! amunā śarīrasamucchrayeṇopāttena parīṣaha iti padaṃ śikṣitam, ayaṃ ghṛtaghaṭo'bhūditivatsaṃbhāvyamānaṃ, tathā 'bhaviya'tti śarīraśabdasya kākākṣigolakanyāyenobhayatra sambandhāt bhavyaśarīraṃ, tatra bhaviṣyati - tena tenāvasthātmanā sattāṃ prāpsyati yaḥ sa bhavyo jīvastasya śarīraṃ yadadyāpi parīṣaha iti padaṃ na śikṣate eṣyati tu śikṣiṣyate tadayaṃ ghṛtaghaṭo bhaviṣyatītivatsaṃbhāvyamānaṃ noāgamato dravyaparīṣahaḥ, 'tavvatiritte ya'tti tābhyāṃjñaśarīrabhavyaśarīrābhyāṃ vyatiriktaḥ - pṛthagbhūtaḥ tadvyatiriktaḥ, sa ca prakṛtatvād dravyaparīṣaho bhavet, 'dvividhaḥ ' dvibhedaḥ, kathamityāha- kriyate mithyātvāviratikaṣāyayogānugatenātmanā nirvartyata iti karma tatra - jñānāvaraṇādirūpe, 'nokarmaṇi ca ' tadviparitarūpe, caḥ samuccaye, dīrghatvaṃ ca 'hrasvadīrghau mitha' iti prākṛtalakṣaṇāt, tatrādyamāha- karmaṇi vicārye, caḥ pūraṇe, dravyaparīṣahaḥ 'anudayaḥ' udayābhāva:, prakramāt parīṣahavedanīyakarmaṇāmeva, 'bhaṇita: ' ukta iti gāthārthaḥ || ni. [ 67 ] kammaṃmi yativiho saccittācittamīsao ceva | bhāve kammassudao tassa u dārānime huṃti ||
vṛ. nokarmaṇi punarvicāryai: casya punararthatvādravyaparīṣahaḥ 'trividhaḥ ' tribhedaḥ, 'sacittā
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit