Uttarajjhayana v28.p76
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p76
- Language
- Sanskrit
v28.p76
adhyayanaṃ-2,[ni. 84] ni.[84] kaṃḍū abhattacchaṃdo acchīṇaṃ veyaṇā tahā kucchī|
kāsaṃ sāsaṃca jaraṃ ahiāse satta vāsasae|| vṛ. 'kaṃḍūṃ' kaṇḍūtim, 'abhaktacchandaṃ' bhaktārucirūpam 'akṣṇoḥ' locanayoḥ, 'vedanāṃ' duḥkhānubhavaṃ, sarvatra dvitīyārthe prathamā, 'tathe ti samuccaye, kucchi'tti subbyatyayāt kukṣyovedanā-śūlādirūpaṃ kāśaṃ śvāsaṃ ca jvaraṃ' trayamapi pratītameva 'adhyāsta' iti adhisahate, sapta varṣaśatāni yāvat| __ anena tu sanatkumāracakravaya॒dāharaṇaṃ sūcitaṃ, sa hi mahātmā sanatkumāracakravartī śakrapraśaṃsā'sahanasamāyātāmaradvayaniveditaśarīravikṛtirutpannavairāgyavāsanaḥ paṭaprāntāvalagnatṛṇavadakhilamapi rājyamapahāyābhyupagatadīkṣaḥ pratikṣaṇamabhinavābhinavapravarddhamānasaṃvego madhukaravṛttyaiva yathopalabdhānapānoparacitaprāṇavṛttiranantaroktasaptoddaṇḍakaṇḍvadivedanāvidhuritaśarīro'pi saṃyamānna manāgapi sañcacāla, punastatsattvaparīkṣaṇāyātabhiṣagveṣāmaropadarśitadvādaśāṃśumālisamāṃgulyavayavaśca tatpurataḥ 'pubvi'kaḍāṇaṃ kammāṇaṃ veittā' ityādi saṃvegotpādakamāgamavacaḥ prarūpayan svayamāgatya śakreṇābhivandita upabaṃhitaśceti gāthārthaḥ || samprati kva parīṣaha iti kṣetraviṣayapraśnaprativacanamāhani.[85] loe saṃthāraṃmi ya parīṣahā jāva ujjusuttāo|
.. tiṇhaṃ saddanayāṇaṃ parīsahā hoi attāṇe|| vṛ. loke saṃstārake ca parīṣahaḥ 'jāva ujjusuttāu'tti sūtratvāt ṛjusūtraṃ yāvad, asya ca pūrvārddhasya sūcakatvādaviśuddhanaigamasya matena loke parīṣahāḥ, tatsahiṣṇuyatinivāsabhūtakṣetrasyāpi caturdaśarajjvātmakalokānāntaratvāt, itthamapi ca vyavahāradarśanād, evamuttarottarādiviśuddhaviśuddhataratadbhedāpekṣayā tiryaglokajambūdvīpabharatadakṣiṇārddhapāṭalīputropāśrayādiṣu bhāvanīyaṃ, yāvadatyantaviśuddhatamanaigamasya yatropāśrayaikadeśeamīṣāṃ soḍhā yatistatrāmī iti, evaṃ vyavahārasyāpi, lokavyavahāraparatvādasya, loke ca neha vasati proṣita iti vyavahāradarśanāt, saṃgrahasya saṃstārake parīṣahāḥ, sa hi saṃgṛhṇātīti saṃgraha iti niruktivaśāt saṃgrahopalakṣitamevādhāraṃ manyate, saṃstāraka eva ca yatiśarīrapradeśaiḥ saṃgṛhyate na punarupāśrayaikadeśādiriti saṃstāraka evāsya parīṣahāḥ, ṛjusūtrasya tu yeṣvākāśapradeśeṣvātmā'vagāḍhasteṣveva parīṣahāḥ, saṃstārakādipradeśānāṃ tadaṇubhireva vyāptatvāt, tatrāvasthānābhāvāt, trayāṇāṃ śabdanayānāṃ parīṣaho bhavati ātmani, svātmani vyavasthitatvātsarvasya, tathāhi-sarvaṃ vastu svātmani vyavatiṣṭhate sattvād yathā caitanya jīve, āha-kimevaṃ nayairvyākhyā?, niṣiddhā hyasau, yaduktam-'natthi puhutte samoyāre'tti, ucyate, dṛṣṭivādoddhṛtatvādasya na doṣaḥ, tathā ca prāguktam-'kammappavāyapuvve'tyādi, dṛṣṭivāde hi nayairvyākhyetyatrāpi tathaivābhidhānamiti gāthārthaḥ | idānīmuddeśādidvāratrayamalpavaktavyamityekagāthayā gaditumāhani.[86] . uddeso guruvayaṇaṃ pucchā sīsassa u muṇeyavvā |
niddeso puṇime khalu bāvīsaṃ suttaphāse ya|| vṛ.uddiśyata iti uddeśaḥ, ka ityāha-'guruvacanaṃ' guroḥ vivakṣitārthasāmānyabhidhāyakaṃ vaco,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit