Uttarajjhayana v28.p8
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v28.p8
- Language
- Sanskrit
v28.p8
adhyayanaṃ-1,[ni. 1] cānugatamanurūpaṃ vā śrutasya svenābhidheyena yojanaṃ--sambandhanaṃ tasmin vā'nurūpo'nukūlo vā yogaḥ śrutasyaivābhidhānavyāpāro'nuyogaḥ, taduktam
"anujoyaṇamanujogo suyassa niyaeṇa jamabhidheyeṇaṃ |
vavāro vā jogo jo anurūvo'nukūlo vā ||" tasya dvārāṇi-upakramādīni anuyogadvārāṇi tāni tadbhedaniruktikramaprayojanāni ca 'tatthajjhayaṇaṃ paḍhama' mityatra vakṣyāmaḥ | āha-prakṛto'yamuttarādhyayanānuyogaḥ, tatra kimetānyuttarādhyayanānyaṅgamaṅgāni śrutaskandhaḥ śrutakandhā adhyayanamadhyayanāni uddeśaka uddeśakā:?, ucyate, nāṅgaṃ nāṅgāni, śrutaskandho na śrutaskandhāḥ, nādhyayanamadhyanāni, noddeśako noddeśakā iti| asya ca nāmanikṣepe 'uttarādhyayanaśrutaskandha' iti nāma, tatrottaraṃ nikṣeptavyamadhyayanaṃ śrutaskandhaśca, tatrottaranikṣepābhidhānāyāha bhagavān niyuktikāra:ni.[1] nāmaṃ ṭhavaṇā davie khitta disā tāvakhitta pannavae|
paikālasaṃcayapahāṇanāṇakamagaṇaṇao bhāve|| vṛ.-iha ca supo yatrādarśanaṃ tatra sūtratvena chāndasatvāt luka, tathottaranikṣepaprastāvāta sacakatvātsūtrasya 'kamauttareṇa pagaya' mityuttaraśravaṇācca 'nāma'ti nāmottaraṃ 'ṭhavaṇaṃ'tisthāpanottaramityādyamilāpa: kāryaḥ | tatra nāmottaramiti nāmaiva yasya vā jīvāderuttaramiti nāma kriyate, sthāpanottaramakṣādi, uttaramiti varṇavinyāso vā, dravyottaramāgamato jñātā'nupayukto noāgamato jñaśarīrabhavyaśarīre tadvyatiriktaṃ ca, tatra tadvyatiriktaṃ tridhā-sacittācittamiśrabhedena, tatra sacittaṃ pituḥ putraḥ, acittaṃ kṣīrāt dadhi, miśraṃ jananīśarīrato romādimadapatyam, iha ca dravyaparyāyobhayātmakatve'pi vastuno dravyaprādhānyavivakṣayā pitrāderūvaṃbhavanataśca putrādīnāṃ dravyottaratvaṃ bhāvanīyaṃ, kṣetrottaraṃ mervādyapekṣayā yaduttaraṃ, yathottarāḥ kuravaḥ, yadvā pūrvaṃ śālikṣetraṃ tadeva paścādikṣukṣetraṃ, diguttaramuttarā dig, dakṣiṇadigapekṣatvādasya, tāpakṣetrottaraṃ yattāpadigapekṣayottaramityucyate, yathāsarveṣāmuttaro mandarādriḥ, prajñopakottaraṃ yat prajñāpakasya vāmaṃ, pratyuttaramekadigavasthitayordevadattayajñadattayordevadattāt paro yajñadatta uttaraḥ, kālottara: samayā dāvalikā āvalikāto muhartamityādi, sañcayottaraṃ yatsañcayasyopari, yathā dhānyarāśeḥ kāṣṭhaṃ, pradhānottaramapi trividhaṃsacittācittamiśrabhedāt, sacittapradhānottaramapi tridhaiva, tadyathā-dvipadaṃ catuṣpadamapadaṃca, tatra dvipadamanuttarapuṇyaprakṛtitīrthakaranāmādyanubhavanataḥ tīrthakaraḥ, catuṣpadamananyasādhāraṇaśauryadhairyādiyogataḥ siṃhaḥ, apadaṃ ramyatvasurasevyatvādibhirjātyajāmbūnadādimayī jambūdvīpamadhyasthitā sudarśanājambūḥ, acittamacintyamāhātmyamāhātmyaścintāmaṇiḥ, miśraṃ tīrthakaraeva gṛhasthāvasthāyāṃ sarvālaṅkārālaṅkṛtaḥ, jñānottaraṃ kevalajñānaṃ, vilīnasakalāvaraṇatvena smastavastusvabhāvābhāsitayā ca, yadvā śrutajñānaṃ, tasya svaparaprakāśakatvena kevalādapi maharddhikatvāt, uktaṃ ca
"suyanāṇaṃ mahiḍḍīyaṃ, kevalaṃ tayanaṃtaraṃ|
appaṇo ya paresiṃ ca, jamhā taṃ paribhāvanaṃ ||"ti kramottaraṃkramamāśritya yadbhavati, taccaturvadhaṃ-dravyataḥ kṣetrataḥ kālato bhāvataśca, tatra dravyataḥ paramāṇordvipradeśikaḥ tato'pi tripadeśika: evaṃ yāvadantyo'nantapradeśika: skandhaḥ, kṣetrata