Uttarajjhayana v29.p122
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p122
- Language
- Sanskrit
v29.p122
adhyayanaṃ-26,[ ni. 490] tstrīliṅgatā vastrāntaḥkoṇasaṃcalanamupadheryāṃ upari niṣadanam, uktañca- "aṃto va hojja konā nisiyaṇatattheva sammadā" varjayitavyeti sarvatra saṃbadhyate, 'ca:' pūraṇe 'mosali'tti tiryagūrdhvamadho vā ghaṭṭanā tṛtīyā, 'prasphoṭanā' prakarṣeṇa reṇuguṇḍitasyeva vastrasya jhāṭanā caturthī, vikṣepaṇaṃ vikṣiptā pañcamīti gamyate, rūḍhitvācca strīliṅgatā, uktaṃ hi 'liṅgamaśiṣyaṃ lokāśrayatvāt' sā ca pratyupekṣitavastrasyānyatrāpratyupekṣite kṣepaṇaṃ, pratyupekṣamāno vā vastīñcalaṃ yadūrdhvaṃ kṣipati, vedikā 'chaṭṭha'tti ṣaṣṭhī, yatra sampradāya:- "vetiyā paṃcavihā pannattā, taṃjahā-uḍḍavetiyā ahovetiyā tiriyavetiyā duhatovetiyā egatovetiyā' tattha uḍḍavetiyā uvariṃ junnagāṇaṃ hatthe kāūṇa paḍilehei, ahoveiyā aho junnagāṇaṃ hatthe kāūṇa paḍilehei, tiriyaveiyā saṃḍāsasayāṇaṃ majjheṇa hattheṇa ghinūṇa paḍilehei, duhatoveiyā bāhāṇaṃ aṃtare dovi junnagā kāūṇa paḍileheti, egato veiyā egaṃ junnagaṃ bāhāṇamaṃtare kāuṇa paḍileheti|" __evamete ṣaḍ doṣāḥ pratilekhanāyāṃ pariharttavyāḥ| tathā praśithilaṃ nāma doṣo yadadṛḍhamanirāyantaṃ vā vastra gṛhyate, pralamvo-yadviṣamagrahaṇena pratyupekṣyamāṇavastrakoṇānāṃ lambanaṃ lolo-yadbhūmau kare vā pratyupekṣyamāṇavastrasya lolanamamīṣāṃ dvandvaḥ, ekāmarśanaṃ ekāmā prāgvat strīliṅgatā, madhye gṛhītvā grahaṇadeśaṃ yāvadubhayato vastrasya yadekakālaṃ saṃgharṣaṇamākarṣaṇam, uktañca
"pasiḍhilamadhanaṃ anirāiyaṃ ca visamagahaṇaṃ ca koṇe vā|
bhūmīkaralolanayā''kaḍḍaṇagahaṇegaāmosā|" 'anegarūvadhuṇe'tti anekarūpā cāsau saṅghayātrayātikramaṇato yugapadanekavastragrahaṇato vā dhūnanā ca prakampanātmikā anekarūpadhūnanā, paṭhyate ca-'anegarūvadhūya'tti tatra ca dhutaṃ-kampanamanyatprāgvat, tathā yatkaroti pramāṇe-prasphoṭādisaṅkhayālakṣaṇe pramādam-anavadhānaṃ yacca śaṅkite-pramādataḥ pramāṇaṃ prati śaṅkotpattau gaṇanāṃ karāṃgulirekhāsparśanādinaikadvitriyasaṅkhyātmikāmupagacchati-upayāti gaṇanopagaṃ yathābhavatyevaṃ gamyamānatvātprasphoṭanādi kuryāt, sambhāvane liṭ, so'pi doṣaḥ, sarvatra pūrvasūtrādanuvartya varjanakriyā yojanīyā, uktañca
"dhunanā tiṇha pareṇaṃ bahūni vā ghettū ekkao dhuṇati |
khoḍaṇapamajjaṇāsu ya saṃkiya ganane kare pamādī ||" evaṃ cānantaroktadoṣairanvitā sadoṣā pratyupekṣaṇā, viyuktā tu nirdoṣetyarthata uktam| sāmprataṃ tvenāmeva bhaṅgakanirdaśanadvāreṇa sākṣātsadoṣāṃ nirdoṣāṃ ca kiñcidviśeṣato vaktumāha-'anūnāiritta'tti ūnā cāsāvatiriktā ūnātiriktā na tathā anūnātiriktā pratilekhā, iha ca nyūnātādhikye sphoṭanāpramārjane velāṃ cāśritya vācye, yata uktam-"khoḍaṇapamajjavelāsa ceva ūnāhiyā muneyavvā" 'avivaccāsa'tti vividho vyatyāso-viparyāso yasyāṃ sā vivyatyāsa na tathā avivyatyāsā-puruṣopadhiviparyāsarahitā karttavyeti śeṣaḥ, atra ca tribhirviśeṣaṇapadairaṣṭau bhaṅgāḥ sūcitā bhavanti, eteṣu cakaḥ śuddha: ko vā'śuddhaḥ ityāha-'prathamapadam' ihaivopadarśitādyabhaṅgarūpaṃ 'praśastaṃ' nirdoṣatayā ślādhyaṃ śuddhīmitiyāvat, śeṣāṇi tu prakramātpadāni dvitīyādibhaṅgātmakānyapraśastāni, teṣu nyūnatādyantamadoṣīmbhavāt, tat kākvopadeṣṭamāha-pratilekhanāṃ kurvan 'mitha:kathāṃ' parasparasaṃbhāṣaṇātmikāṃkaroti, janapadakathāṃvā, tyādikathopalakṣaṇametat,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit