Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p123

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p123

Language
Sanskrit

v29.p123

uttarādhyayana-mūlasūtram-2-26/1044 dadāti vā pratyākhyānamanyasmai, vācayati-aparaṃ pāṭhayati, svayaṃ pratīcchati vā ālāpādikaṃ gṛhṇāti, ya iti gamyate, sa kimityāha-'puḍhavī'ti spaṣṭaṃ, navaraṃ 'puḍhavīāukkāya'tti pṛthivyakāyayo: 'pratilekhanāpramatto' mitha: kathādinā tatrānavahitaḥ san ṣanāmapi, āstāmevaikādīnāmityapiśabdārthaḥ, virādhakaścaivaṃ-pramatto hi kumbhakāraśālādau sthito jalabhṛtaghaṭādikamapi paloḍhayet, tatastajjalena mṛdagnibījakunthvādayaḥ plāvyante, plāvanātaśca virādhyante, yatra cāgnistatrāvaśyaṃ vāyuriti vanāmapi dravyato virādhakatvaṃ, bhāvatastu pramattatayā'nyathā'pi virādhakatvameva, uktaṃ hi
"iya davvao u chaṇhaṃ virāhato bhāvato iharahāvi|
uvautto puna sāhū saṃpattīe va'vahao u||" tadanena jīvarakṣārthatvāpratilekhanāyāstatkāle ca pramādajanakatvena hiṃsāhetutvānmithaḥ kathādīnāṃ parihāryatvamuktam| ___ itthaṃ prathamapauruṣīkṛtyamuktaṃ, tadanantaraṃ dvitīyapauruṣīkṛtyābhidhānāvasaraḥ, tacca "bīe jhāṇaṃ jhiyāyaī" iti vacanena dhyānamuktam, ubhayaṃ caitadaśavaśyakarttavyamatastṛtīyāpauruṣīkṛtyamapyevamuta kāraṇa evotpanne? ityāśaṅkayāha-'taie'ityādi sugama, navaramautsargikametat, anyathā hi sthavirakalpikānāṃ yathākālameva bhaktādigaveṣaṇaṃ, tathā cāha-'saikāle carebhikkhū'tti, pannāṃ kāraṇānām 'annayarāyami'tti anyatarasmin kāraṇe 'samutthite' saṃjāte, na tukāraṇotpatti vineti bhāvaḥ, bhojanopalakṣaṇaṃ ceha bhaktapānagaveṣaṇaṃ, guraglānādyarthamanyathā'pi tasya sambhavāt, tathā cānyatra bhojana evaitāni kāraṇānyuktāni, tānyeva ṣaṭ kāraṇānyāha___ 'veyaṇa veyāvacce'tti, subvyatyayād vedanāśabdasya copalakṣaṇatvātkṣutpipāsājanitavedanopaśamanāya, tathā kṣuptipāsābhyāṃ(parigato)na gurvādivaiyāvṛttyakaraṇakṣama iti vaiyāvṛttyāya, tathā 'īrye'tti īryāsamitiḥ saiva nirjarārthibhirarthyamānatayā'rthastasmai, 'ca:' samuccaye, kathaṃ nāmāsau bhavatviti ?, itarathā hi kṣutpipasābhyāṃ pīḍitasya cakṣuāmapaśyataḥ kathamivāsau syāditi?, tathā saṃyamārthāya kathaṃ nāmāsau pālayituṃ śakyatāmiti?, ākulitasya hi tābhyāṃ sacittāhāre tadvighāta eva syāt, tathā 'pānavattiyāe'tti prāṇapratyayaṃ jīvitanimittama, avidhinā hyātmatto'pi prāṇopakramaṇe hiṃsā syād, ata evoktam
'bhāviyajinavayanānaṃ mamattarahiyāṇa natthi hu viseso|
appāṇaṃmi paraṃmi ya to vajje pīḍamubhao'vi||" ṣaṣṭhaṃ punaridaṃ kāraṇam-yaduta dharmacintāyai ca, bhaktapānaṃ gaveṣayediti sarvatrānuvarttate, atra ca dharmacintā-dharmadhyānacintā śrutadharmacintā vā, iyaṃ hyabhayarūpā'pi tadākulitacetaso na syāt, ārttadhyānasambhavāt, iha ca yadyapi vedanopaśamanādīnāṃ śābdyā vṛttyā tadupalakṣitabhojanaphalatvena pratītistathā'pi taivinā tanniṣedhasūcanādā• vṛttyā kāraṇatvamevaiṣāmupadarśitaṃ bhavati, ata eva ṣaṣṭhamityatra kāraṇameva sambandhitam, āha-etatkāraṇotpatau kimavaśyaṃ bhaktapānagaveṣaṇaṃ karttavyamutānyathetyāha-'nirgranthaḥ' yatiḥ dhṛtimān dharmacaraṇaṃ prati 'nirgranthā' tapasvinī sā'pi na kuryādbhaktapānagaveṣaṇamiti prakramaḥ, ṣḍbhiścaiva sthānaiḥ 'tuḥ' punararthe

Linked texts (1)